Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Εποχή των Μεγάλων Μεταβάσεων
ΟΤΑ ΕΧΡΟ 2026

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Εποχή των Μεγάλων Μεταβάσεων

Η διήμερη συνεδριακή εκδήλωση «OTA EXPO 2026», που διεξήχθη στις 8 και 9 Ιουνίου στο Ωδείον Αθηνών, έθεσε στο επίκεντρο τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με κεντρικό θέμα: «Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Εποχή των Μεγάλων Μεταβάσεων».

H
οικονομική επάρκεια και η θεσμική αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι οι παράγοντες που θα διασφαλίσουν την βιώσιμη αστική ανάπτυξη, κατά την πορεία τους στον απαιτητικό 21ο αι, τόνισαν οι ομιλητές της Επιστημονικής Διημερίδας «Βέλτιστες Πρακτικές & Στρατηγικές Βιωσιμότητας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Από την Καινοτομία στην Πράξη».

Συγκεκριμένα, κατά τις τοποθετήσεις τους, τόσο ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς όσο και ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, εστίασαν στην αναγκαιότητα της οικονομικής αυτάρκειας των φορέων ώστε να ανταποκριθούν επάξια στις προκλήσεις και στις ανάγκες των πολιτών.

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, παρατήρησε ότι η Αυτοδιοίκηση είναι η εξουσία που βρίσκεται εγγύτερα στον πολίτη και ότι αυτή «συναντάται καθημερινά με τη Δικαιοσύνη στην προσπάθεια να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του κράτους, η διαφάνεια, η ευνομία στις τοπικές κοινωνίες και η εμπέδωση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς».

Τόνισε ότι η αποτελεσματική απονομή της Δικαιοσύνης επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης, υπογραμμίζοντας ότι σήμερα η χώρα υλοποιεί μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες.

«Με τον νέο Δικαστικό Χάρτη, τον εκσυγχρονισμό των κωδίκων, την αναβάθμιση των δικαστικών υποδομών, την ενίσχυση των Δικαστηρίων μας με ανθρώπινο δυναμικό, άρτια εκπαιδευμένο, οικοδομούμε ένα δικαστικό σύστημα ταχύτερο, αποτελεσματικότερο και περισσότερο φιλικό προς τον πολίτη και τις επιχειρήσεις».

Ο υφυπουργός πρόσθεσε ότι οι αλλαγές αυτές αφορούν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες, τους δήμους που σχεδιάζουν και υλοποιούν έργα, τις περιφέρειες που προσελκύουν επενδύσεις, τους πολίτες που ζητούν γρήγορες και αξιόπιστες υπηρεσίες από το κράτος.

Υπογράμμισε ότι η αποτελεσματική απονομή της Δικαιοσύνης αποτελεί προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και ότι «η συνεργασία μεταξύ κεντρικού κράτους και Αυτοδιοίκησης είναι απαραίτητη για την επιτυχία αυτής της εθνικής προσπάθειας».

Στην ανάγκη λήψης τολμηρών αποφάσεων από την κυβέρνηση για τη διαμόρφωση ενός μητροπολιτικού, αποκεντρωμένου μοντέλου διακυβέρνησης, με τις Περιφέρειες να έχουν πρωτεύοντα ρόλο στη χάραξη πολιτικών με κριτήρια χωρικότητας, αλλά και στην θεσμική κατοχύρωσή του μέσα από την εκτεταμένη αυτοδιοικητική μεταρρύθμιση που προωθείται το τελευταίο διάστημα, αναφέρθηκε ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς κατά την ομιλία του την Τρίτη, στο πλαίσιο των εργασιών της Έκθεσης ΟΤΑ EXPO 2026.

Ο κ. Χαρδαλιάς τόνισε ότι η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, κατά την οποία Δήμοι και Περιφέρειες καλούνται να αποδείξουν στην πράξη τις δυνατότητές τους. Στο πλαίσιο αυτό, ανέπτυξε τη θέση της Περιφέρειας Αττικής υπέρ της Μητροπολιτικής Διακυβέρνησης, επισημαίνοντας ότι «η χώρα χρειάζεται ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης, απαλλαγμένο από τα λάθη και τις αγκυλώσεις του παρελθόντος» υπογραμμίζοντας ότι «η Μητροπολιτικότητα είναι το επόμενο αναγκαίο βήμα, αν θέλουμε μια περισσότερο αποτελεσματική διακυβέρνηση».

Αναφερόμενος στις θεσμικές αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη, ο κ. Χαρδαλιάς επέμεινε στην ανάγκη για διόρθωση παλαιότερων πολιτικών αποφάσεων, που αφορούσαν στη μεταφορά αρμοδιοτήτων από την αυτοδιοίκηση στην πολιτεία, με αποτέλεσμα τη μη αποτελεσματική αντιμετώπιση προβλημάτων των τοπικών κοινωνιών: «Ήταν λάθος ή κατάργηση του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου και Προστασίας Περιβάλλοντος Αθήνας το 2014 και ακόμα μεγαλύτερο η κατάργηση του Συμβουλίου Μητροπολιτικού Σχεδιασμού το 2024» είπε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε: «Δεν είναι δυνατόν για τα μεγάλα προβλήματα του Λεκανοπεδίου την ευθύνη να την έχει το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων του ΥΠΕΝ. Η Αττική χρειάζεται φορέα μητροπολιτικής διαχείρισης των μεγάλων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Και η κυβέρνηση πρέπει να το τολμήσει».

Ο Περιφερειάρχης εξήγησε ότι οι σύγχρονες προκλήσεις, όπως το κυκλοφοριακό, η πολιτική προστασία, η αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης, η διαχείριση των απορριμμάτων, η ενίσχυση των υποδομών και η βελτίωση της οδικής ασφάλειας, απαιτούν ενιαίο σχεδιασμό, σαφείς αρμοδιότητες, επαρκείς πόρους και νέα θεσμικά εργαλεία. «Δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις του μέλλοντος, χρησιμοποιώντας εργαλεία του χθες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη ενίσχυσης του θεσμικού ρόλου της Αυτοδιοίκησης, ξεκαθαρίζοντας ότι η σχετική διεκδίκηση δεν αφορά τη συγκέντρωση εξουσιών, αλλά την αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση των πολιτών. «Δεν θέλουμε να γίνουμε χαλίφηδες στη θέση του χαλίφη. Δεν διεκδικούμε περισσότερα οφίτσια και τίτλους. Δεν νοιαζόμαστε για τον τίτλο που θα γράφει κάτω από την καρέκλα μας. Αυτό που διεκδικούμε είναι ουσιαστικές δυνατότητες για να είμαστε πιο χρήσιμοι και πιο αποτελεσματικοί», σημείωσε.

Σχετικά με τη ζωτική σημασία των ευρωπαϊκών πόρων, ο Περιφερειάρχης υπογράμμισε τον ιδιαίτερο συμβολισμό της επιλογής του Ωδείου Αθηνών για τη φιλοξενία της διοργάνωσης, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για έναν εμβληματικό πολιτιστικό χώρο, η ανακαίνιση του οποίου χρηματοδοτήθηκε μέσω του ΕΣΠΑ από το Περιφερειακό Πρόγραμμα Αττικής. Όπως σημείωσε, «το έργο αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των δυνατοτήτων που διαθέτουν οι Περιφέρειες όταν συνδυάζουν όραμα, σωστό σχεδιασμό και αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων».

Μάλιστα, ο κ. Χαρδαλιάς έκανε ιδιαίτερη μνεία στον δημόσιο διάλογο που έχει ανοίξει στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα ενόψει της νέας διαχειριστικής περιόδου του ΕΣΠΑ 2028 – 2034, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για τη διατήρηση των σχετικών Περιφερειακών και Τομεακών Προγραμμάτων, με τις ευρωπαϊκές Περιφέρειες να έχουν ενισχυμένο ρόλο στη χάραξη και υλοποίηση πολιτικών που αφορούν τοπικά ζητήματα. «Η ευελιξία, η αμεσότητα και, το κυριότερο, η αποτελεσματικότητα θα κριθούν όχι στις διαθέσεις και στις προθέσεις, αλλά στην πράξη. Αναμένουμε από τον Σεπτέμβριο να υπάρχει μια ξεκάθαρη θέση και να δρομολογηθούν οι εξελίξεις, πολύ πριν ληφθούν οι τελικές αποφάσεις» επεσήμανε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στο σχέδιο των 300+1 έργων και 50 παρεμβάσεων που υλοποιεί η Περιφέρεια Αττικής σε ολόκληρο το Λεκανοπέδιο, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για έργα με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, εξασφαλισμένους πόρους και διαρκή λογοδοσία προς τους πολίτες. Όπως επισήμανε, ήδη έχει δρομολογηθεί το μεγαλύτερο μέρος του προγραμματισμού της περιόδου 2024-2028, ενώ σχεδόν το 60% των αντιπλημμυρικών έργων του προγράμματος (55 έργα και εννέα παρεμβάσεις) βρίσκεται σε φάση υλοποίησης.

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο κ. Χαρδαλιάς προανήγγειλε τον δημόσιο απολογισμό του έργου της Περιφέρειας στα μέσα Ιουλίου, τονίζοντας ότι η διοίκηση της Περιφέρειας παραμένει προσηλωμένη στις δεσμεύσεις της απέναντι στους πολίτες. «Θα παρουσιάσουμε έργα, δράσεις και προγράμματα που αποδεικνύουν ότι κρατάμε το λόγο μας, κάνουμε πράξη τις δεσμεύσεις μας. Αλλάζουμε την Αττική με έργο, βάζουμε ισχυρές βάσεις για μια Αττική πιο πράσινη, πιο βιώσιμη, πιο ανθεκτική, πιο ανθρώπινη», κατέληξε ο Περιφερειάρχης.

Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, αναφερόμενος στον όρο «μετάβαση σε ανθεκτικές πόλεις» τόνισε ότι απαιτείται όχι μόνο μία νέα στρατηγική προσαρμογής, αλλά και μια νέα αντίληψη για τη δημοκρατία και τη συμμετοχή. «Οι πολίτες δεν επιθυμούν απλώς να ενημερώνονται για τις αποφάσεις. Θέλουν να συμμετέχουν στη διαμόρφωσή τους. Και η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να αποτελέσει το πιο ζωντανό εργαστήριο δημοκρατικής καινοτομίας, μέσα από συμμετοχικούς προϋπολογισμούς, διαβουλεύσεις, ψηφιακές πλατφόρμες συμμετοχής και νέες μορφές κοινωνικής λογοδοσίας».

Ο κ. Δούκας κατέδειξε την οικονομική αδυναμία της πρωτεύουσας, σημειώνοντας ότι οι διατεθειμένοι πόροι (ΚΑΠ μόλις των 100 εκατ. ευρώ) δεν αρκούν για να καλύψουν τη μισθοδοσία των υπαλλήλων. Ότι τα 650 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή ποσοστό 2,7%, είναι ελάχιστα συγκριτικά με τους προϋπολογισμούς άλλων πρωτευουσών. Ενδεικτικά ανέφερε τον αντίστοιχο προϋπολογισμό της Ιταλίας, που ανέρχεται σε ποσοστό 17-19%.

Αναφερόμενος δε, στην μελέτη αντιπλημμυρικής θωράκισης του Δήμου Αθηναίων, η οποία κοστολογείται στα 100 εκατ. ευρώ, ο κ. Δούκας είπε ότι κατάφεραν να δρομολογήσουν έργα ύψους 2 εκατ. ευρώ στην Ριζούπολη και άλλα 6 εκατ. που πήραν από την Περιφέρεια για τον Κολωνό.

Επίσης για τον νέο Κώδικα της ΤΑ, ο κ Δούκας σημείωσε ότι είναι «αντίθετος με τα προσδοκώμενα» καθώς μειώνει υπηρεσίες του Δήμου «άρα και την ποιότητα των παρεχόμενων διευκολύνσεων προς τους δημότες» ενώ εκφράστηκε αρνητικά και για το νέο εκλογικό σύστημα που καθιερώνει.

Κλείνοντας, ο δήμαρχος Αθηναίων τόνισε ότι η Αθήνα αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των μεγάλων προκλήσεων αλλά και των μεγάλων δυνατοτήτων των ευρωπαϊκών μητροπόλεων και ανέφερε ότι έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί σε πρότυπο πόλης. Σημείωσε ότι η συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή αποστολή για τις 100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030, αποτελεί διεθνή διάκριση, ενώ πρόσφατα η Αθήνα αναδείχθηκε Smart City of the Year.

Σημειώνεται ότι η ημερίδα συνεχίστηκε με ενότητες για την σύγχρονη διακυβέρνηση, την καλή νομοθέτηση, την έξυπνη κινητικότητα στους δήμους, την ευρωπαϊκή διάσταση και τη σύγχρονη Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τον συντονισμό είχε ο δημοσιογράφος Ηλίας Παλιαλέξης.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις

Στο πλαίσιο των εργασιών, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε το πάνελ με θέμα «Σύγχρονη Διακυβέρνηση, Καλή Νομοθέτηση και Μακροπρόθεσμος Σχεδιασμός στους ΟΤΑ». Οι συμμετέχοντες ανέδειξαν την κρίσιμη ανάγκη μετάβασης από την αποσπασματική διαχείριση της καθημερινότητας σε έναν στρατηγικό σχεδιασμό, που θα θωρακίζει τους δήμους και τις περιφέρειες απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις. Παράλληλα, συζητήθηκε εκτενώς το πώς η νομοθετική σαφήνεια και η ικανότητα συστηματικής πρόβλεψης του μέλλοντος αποτελούν βασικά εργαλεία για τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, ενώ παρουσιάστηκαν αναλυτικά οι ριζικές αλλαγές που επιφέρει ο νέος Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων. Στο πάνελ συμμετείχαν η κα Χριστίνα Τσάκωνα (ΓΓ Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων της Προεδρίας της Κυβέρνησης), ο κ. Ιωάννης Μαστρογεωργίου (Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης), ο κ. Γιώργος Κωτσός (Βουλευτής ΝΔ Καρδίτσας) και τα στελέχη της Ειδικής Γραμματείας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού, κα Αμαλία-Μαρία Κουτσογιάννη και κα Μαρία Λύρα.

Εκκινώντας την σε βάθος ανάλυση των όσων ειπώθηκαν ο Βουλευτής ΝΔ Καρδίτσας, κ. Γιώργος Κωτσός, καταθέτοντας την εμπειρία των 21 ετών του ως δήμαρχος , εστίασε στη θεματική του παρέμβαση στις τομές που εισάγει ο νέος Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων, για τον οποίο είναι κεντρικός εισηγητής. Υπογράμμισε ότι ο νέος κώδικας δεν αποτελεί μια απλή τακτοποίηση νόμων, αλλά μια συνολική αναθεώρηση του αυτοδιοικητικού πλαισίου, ενοποιώντας περισσότερες από 2.000 διάσπαρτες διατάξεις σε ένα κείμενο και βάζοντας τέλος στην έντονη πολυνομία δεκαετιών. Ξεχωρίζοντας τις πιο σημαντικές αλλαγές, έδωσε έμφαση στην αλλαγή του τρόπου εκλογής των αυτοδιοικητικών οργάνων με την κατάργηση του δεύτερου γύρου, μια κίνηση που ενισχύει τις συνεργασίες εκ των προτέρων, αλλά και στη θεσμοθέτηση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας για τους ετεροδημότες. Πρόσθεσε ότι ο κώδικας μειώνει δραστικά τη γραφειοκρατία, ξεκαθαρίζει τις αρμοδιότητες και εισάγει ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου της νομιμότητας, εξαλείφοντας τους ελέγχους «σκοπιμότητας» που συχνά προκαλούσαν καθυστερήσεις στην άσκηση πολιτικής.

Ιδιαίτερη έμφαση στις θεσμικές λειτουργίες του κράτους έδωσαν οι δύο επικεφαλής Γραμματείς της Προεδρίας της Κυβέρνησης. Η Γενική Γραμματέας Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων κα Χριστίνα Τσάκωνα, επεσήμανε ότι η ποιοτική νομοθέτηση είναι κρίσιμη για την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς οι ΟΤΑ αποτελούν το επίπεδο όπου οι δημόσιες πολιτικές συναντούν την καθημερινότητα των πολιτών. Εξήγησε ότι μια ασαφής νομική διάταξη προκαλεί καθυστερήσεις σε έργα, δυσχέρεια στην απορρόφηση χρηματοδοτήσεων και σύγχυση αρμοδιοτήτων. Για τον λόγο αυτό σημείωσε ότι η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει αυστηρούς κανόνες νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας όπως η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, ώστε κάθε νομοσχέδιο να είναι σαφές, να έχει μετρήσιμους στόχους και να αποτυπώνει με ακρίβεια το κόστος και τον αντίκτυπό του στην κοινωνία.

Από την πλευρά του ο Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού κ. Ιωάννης Μαστρογεωργίου, υπερθεμάτισε αναφέροντας ότι ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα και πράξη ευθύνης, ειδικά όταν οι ΟΤΑ καλούνται να διαχειριστούν «μεγατάσεις» (megatrends) όπως η κλιματική κρίση, η γήρανση του πληθυσμού, η ενεργειακή μετάβαση και η τεχνητή νοημοσύνη. Τόνισε τον κίνδυνο σύγχυσης της στρατηγικής με έναν απλό κατάλογο έργων, εξηγώντας πως η στρατηγική πρέπει να απαντά στο πώς θα είναι ο τόπος σε βάθος δεκαετιών. Προσδιόρισε μάλιστα τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό ως ένα βαθιά δημοκρατικό εργαλείο, που λαμβάνει υπόψη τους αυριανούς πολίτες, αλλά και ως μέσο κοινωνικής δικαιοσύνης, καθώς οι έκτακτες κρίσεις (ενεργειακή φτώχεια, φυσικές καταστροφές) πλήττουν πρωτίστως τις ευάλωτες ομάδες.

Στο κλείσιμο της θεματικής παρουσιάστηκε εκτενώς η πρακτική εφαρμογή του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού μέσα από την εισήγηση με τίτλο «Foresight για τους ΟΤΑ: Σχεδιάζοντας σήμερα τις πόλεις του αύριο». Η παρουσίαση έγινε από κοινού από τα στελέχη της Ειδικής Γραμματείας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού κα Αμαλία-Μαρία Κουτσογιάννη και κα Μαρία Λύρα.

Οι δύο εισηγήτριες περιέγραψαν το πώς η σύγχρονη αυτοδιοίκηση καλείται να λειτουργήσει και να λάβει αποφάσεις μέσα σε έναν «VUCA» κόσμο (Volatility, Uncertainty, Complexity and Ambiguity) – έναν κόσμο δηλαδή που είναι συνεχώς μεταβαλλόμενος, αβέβαιος, πολύπλοκος και ασαφής. Ξεκαθάρισαν στο κοινό πως η διαδικασία του foresight (προοπτική διερεύνηση) δεν επιχειρεί να προβλέψει το μέλλον, αλλά να δημιουργήσει εναλλακτικά σενάρια, ώστε οι διοικήσεις να προετοιμαστούν καλύτερα για κάθε πιθανό ενδεχόμενο. Ανέλυσαν, τέλος, τα πέντε βασικά βήματα για την ενσωμάτωση του foresight στους δήμους: τον οραματισμό της τοπικής ταυτότητας, την ανάλυση των επερχόμενων αλλαγών, τον σχεδιασμό εναλλακτικών σεναρίων, την εξέταση της ανθεκτικότητας των επιλογών και τη δοκιμή της τελικής στρατηγικής. Η τοπική αυτοδιοίκηση, προειδοποίησαν, οφείλει να γίνει ένας οργανισμός υψηλής διορατικότητας, ξεφεύγοντας από τα στενά όρια της καθημερινής διαχείρισης.

Έλενα Ράπτη: Κομβικός ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Κοινωνική Συνοχή

Στο πλαίσιο των θεσμικών χαιρετισμών της εκδήλωσης τον λόγο έλαβε η Υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης Έλενα Ράπτη, η οποία ανέπτυξε τις στρατηγικές του υπουργείου και υπογράμμισε την κρισιμότητα της συνεργασίας με την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση.

Η κυρία Ράπτη ξεκίνησε την τοποθέτησή της τονίζοντας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί τον θεσμό που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, γνωρίζοντας από πρώτο χέρι τις πραγματικές ανάγκες κάθε γειτονιάς, κάθε οικογένειας και κάθε ευάλωτης κοινωνικής ομάδας. Για τον λόγο αυτό, χαρακτήρισε τη συνεργασία με τους Δήμους και τις Περιφέρειες ως καθοριστικής σημασίας για την επιτυχή υλοποίηση των κοινωνικών πολιτικών. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ζητήματα κοινωνικής συνοχής δεν αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με οικονομικά εργαλεία αλλά πρωτίστως με πολιτικές που ενδυναμώνουν τους ανθρώπους, στηρίζουν την οικογένεια και ενισχύουν τη συμμετοχή όλων στην κοινωνική ζωή.

Ειδική μνεία έκανε η υφυπουργός στο κυβερνητικό πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», το οποίο όπως ανακοίνωσε πέρασε στην καθολική του εφαρμογή τον τελευταίο μήνα, έπειτα από την επιτυχή ολοκλήρωση της πιλοτικής του φάσης. Το πρόγραμμα στοχεύει στην εναρμόνιση της επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, δίνοντας τη δυνατότητα στις μητέρες με παιδιά ηλικίας από 2 μηνών έως 2,5 ετών να απασχολήσουν επιμελητή ή επιμελήτρια. Διευκρίνισε τα εισοδηματικά κριτήρια αναφέροντας ότι το όριο ανέρχεται στις 24.000 ευρώ για ένα παιδί, στις 26.000-27.000 ευρώ για δύο παιδιά, ενώ για μητέρες με τρία παιδιά και άνω δεν υφίσταται κανένα απολύτως εισοδηματικό κριτήριο. Η επιδότηση διαμορφώνεται στα 500 ευρώ για πλήρη απασχόληση και στα 300 ευρώ για μερική απασχόληση, ενώ το ποσό των 300 ευρώ προβλέπεται και για τις φοιτήτριες μητέρες μέχρι την ολοκλήρωση των σπουδών τους προκειμένου να ενταχθούν ομαλά στην αγορά εργασίας.

Αναφορικά με τη διαδικασία υλοποίησης, η κυρία Ράπτη ανέφερε ότι η πλατφόρμα για τους δικαιούχους άνοιξε μόλις πριν από μία εβδομάδα, ενώ για τους επιμελητές λειτουργεί εδώ και έναν μήνα. Επεσήμανε μάλιστα, ότι στο πρόγραμμα μπορούν πλέον να συμμετέχουν και οι παππούδες ή οι γιαγιάδες, με βασική προϋπόθεση την κατοχή απολυτηρίου υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο των απαραίτητων προδιαγραφών ασφαλείας οι επιμελητές οφείλουν να παρακολουθήσουν ένα διαδικτυακό σεμινάριο, να κατέχουν πιστοποιητικό πρώτων βοηθειών από πιστοποιημένο φορέα και να προσκομίσουν ιατρικά πιστοποιητικά (από ψυχίατρο, παθολόγο και δερματολόγο) καθώς και αντίγραφο ποινικού μητρώου. Ανακοινώνοντας παράλληλα μια σημαντική γραφειοκρατική ελάφρυνση που τίθεται σε ισχύ από σήμερα, η υφυπουργός εξήγησε ότι τα πιστοποιητικά από το Πρωτοδικείο περί μη άσκησης ποινικής δίωξης και περί μη φυγόδικου αντικαθίστανται πλέον από μια απλή υπεύθυνη δήλωση μέσω του gov.gr. Την ακρίβεια των δηλώσεων θα ελέγχει το ίδιο το υπουργείο, γλιτώνοντας πολύτιμο χρόνο και έξοδα μετακίνησης για τους ενδιαφερόμενους.

Κλείνοντας την ομιλία της, η κυρία Ράπτη αναφέρθηκε στις ευρύτερες πολιτικές για την ισότητα των φύλων και την καταπολέμηση της έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας. Χαρακτήρισε τις Δημοτικές και Περιφερειακές Επιτροπές Ισότητας (ΔΕΠΙΣ – ΠΕΠΙΣ) ως πολύτιμους συμμάχους, προαναγγέλλοντας την περαιτέρω θεσμική τους ενίσχυση μέσα από το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών. Τέλος, εξήρε τη λειτουργία του εθνικού δικτύου δομών για την προστασία των γυναικών, το οποίο περιλαμβάνει την 24ωρη τηλεφωνική γραμμή 15900 και 47 Συμβουλευτικά Κέντρα σε όλη τη χώρα. Τα κέντρα αυτά λειτουργούν σε στενή συνεργασία με τους Δήμους, οι οποίοι μεριμνούν για την επιστημονική στελέχωσή τους προσφέροντας κρίσιμη ψυχολογική, εργασιακή και νομική υποστήριξη σε γυναίκες που έχουν βιώσει κακοποιητικές συμπεριφορές. Αυτές οι δράσεις καταδεικνύουν στην πράξη όπως κατέληξε η υφυπουργός, ότι η κοινωνική συνοχή δεν είναι μια θεωρητική έννοια αλλά η απτή δυνατότητα κάθε πολίτη να αισθάνεται ασφαλής και να έχει ίσες ευκαιρίες συμμετοχής στην κοινωνική και οικονομική ζωή.

Απαραίτητη η συνεργασία κεντρικού κράτους και τοπικής αυτοδιοίκησης

Ο Βασίλης Κικίλιας, υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής της Ελλάδας, αναφέρθηκε στην εμπειρία του από τον Δήμο Αθηναίων, αλλά και στην καλή συνεννόηση που είχε με την τοπική αυτοδιοίκηση ως υπουργός. Ειδικότερα, στάθηκε στο κομμάτι της πανδημίας και του COVID, της πολιτικής προστασίας, στον καινούργιο χάρτη πρόληψης με drone, στο 112, στην ανάκαμψη του τουρισμού κά. Επίσης, τόνισε την προτεραιότητα στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την ακόλουθη στήριξη από την τοπική αυτοδιοίκηση.

Για το Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που ετοιμάζεται από το υπουργείο Εσωτερικών μίλησε η Παρασκευή Χαραλαμπογιάννη, υφυπουργός Εσωτερικών και εκπρόσωπος του πρωθυπουργού στην ΟΤΑ ΕΧΡΟ, «που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στο κατακερματισμό της νομοθεσίας και να δημιουργήσει ένα ενιαίο, σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο για τους δήμους και τις περιφέρειες». Επιπλέον, πρόσθεσε, ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός της αυτοδιοίκησης αποτελεί κεντρική πολιτική επιλογή, για αυτό και ο νέος κώδικας ενσωματώνει «σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία». Η κ. Χαραλαμπογιάννη αναφέρθηκε ακόμα στις προσλήψεις στους ΟΤΑ και στη διαρκή επιμόρφωση, όπου έγιναν πάνω από 280.000 εκπαιδεύσεις.

Ο Κωνσταντίνος Βλάσης, υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού περιέγραψε ότι «το υπουργείο επενδύει στη δημιουργία σύγχρονων δομών κατάρτισης και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων». Βασικοί άξονες είναι η εισαγωγή νέων ειδικοτήτων, η καλλιέργεια πράσινων και ψηφιακών δεξιοτήτων, η σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και η συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και τους παραγωγικούς φορείς, εξήγησε ο κ. Βλάσης.

Η αγροτική παράδοση, η φυσική ομορφιά και βιοποικιλότητα, η ιστορία και ο πολιτισμός, οι τοπικές κουζίνες, αποτελούν κάποια από τα πιο «ισχυρά χαρτιά» της Ελλάδας, τόνισε ο Ιωάννης Ανδριανός, υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Αλλά «δεν αρκεί ένα προϊόν να είναι ποιοτικό, πρέπει να είναι αναγνωρίσιμο, πιστοποιημένο, τυποποιημένο, να βρίσκει δρόμο προς την αγορά και να εντάσσεται σε μια ιδιαίτερη αφήγηση για τον τόπο που το παράγει», υπογράμμισε ο κ. Ανδριανός και ανέλυσε ότι σε αυτή την προσπάθεια, ο ρόλος των δήμων είναι καθοριστικός, γιατί οι δήμοι είναι πυρήνες συντονισμού, συνεργασίας και εφαρμογής πολιτικών».

Για την σύνδεση των νησιών και την επικοινωνία με την ηπειρωτική χώρα μίλησε, μεταξύ άλλων, ο Στέφανος Γκίκας, υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ενώ αναφέρθηκε και στην μελέτη του υπουργείου για την ανανέωση του ελληνικού στόλου επιβατηγού ναυτιλίας, όπου τα 326 πλοία έχουν μέσο όρο ηλικίας τα 30 χρόνια, στα έξυπνα δίκτυα ύδρευσης και στις προτάσεις της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά.

Την αύξηση των τουριστικών αφίξεων αλλά και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου ανέλυσε η Άννα Καραμανλή, υφυπουργός Τουρισμού, αναφερόμενη στο στόχο για ένα «βιώσιμο ανθεκτικό και ισόρροπο τουρισμό σε όλη τη χώρα». Στάθηκε σε ειδικές μορφές τουρισμού που έχουν αναπτυχθεί, όπως ορεινός τουρισμός, πολιτιστικός, γαστρονομικός, καταδυτικός, αθλητικός, θρησκευτικός προσκυνηματικός, συνεδριακός, υγείας και ευεξίας και άλλους. Περιέγραψε επίσης το νέο πλαίσιο συνεργασίας του υπουργείου με τους δήμους και τις περιφέρειες.

Για τις πολιτικές που συμβάλλουν να μείνει ο ντόπιος πληθυσμός στον τόπο του μίλησε η Παρασκευή Δραμαλιώτη, γενική γραμματέας Συντονισμού, όπως οι δαπάνες για Υγεία και Παιδεία που αυξήθηκαν, η ψηφιοποίηση και η μείωση των μετακινήσεων. Σε διαβούλευση βρίσκεται το χωροταξικό για τις ΑΠΕ και τη βιομηχανία, πρόσθεσε η κ. Δραμαλιώτη, ενώ ζήτησε τις προτάσεις των φορέων ΟΤΑ για το δημογραφικό και το στεγαστικό.

Η ψήφιση του κώδικα για την Χωροταξία, όπως και η διαχείριση αποβλήτων αποτέλεσαν τα κύρια θέματα της τοποθέτησης του Εμμανουήλ Γραφάκου, γενικού γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων. Σήμερα λειτουργούν 14 μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων, 28 κατασκευάζονται και 10 βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία, ενώ 291 οικισμοί έχουν συμμορφωθεί με την κοινοτική οδηγία για τα αστικά λύματα, πληροφόρησε.

Για την απόδοση της ελληνικής ιθαγένειας, που θα γίνει «ακόμα πιο αξιοκρατική, διάφανη και σύγχρονη», καθώς και για τη «γέφυρα με τους Έλληνες ομογενείς» έκανε λόγο ο Δημήτριος Κάρναβος, γενικός γραμματέας Ιθαγένειας.

Η Ουρανία Σταυροπούλου, υπηρεσιακή γραμματέας του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, αναφέρθηκε στην εθνική πολιτική ένταξης, το πρόγραμμα «Helios+», τα προγράμματα ψυχοκινητικής υποστήριξης με έμφαση στους έφηβους και ανήλικους, στις δομές φιλοξενίας και στη Συμφωνία Μετανάστευσης και Ασύλου που θα ισχύσει στην Ελλάδα από τις 12 Ιουνίου.

Τη σημασία της επέκτασης του προαστιακού στο Λαύριο, τη Ραφήνα και τα βόρεια προάστια, καθώς και της κατασκευής του προς τα δυτικά προάστια, τόνισε ο Βασίλης Οικονόμου, βουλευτής ΝΔ Αττικής.

Στο Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης στάθηκε ο Πάρης Χαρλαύτης, αντιδήμαρχος Αθηναίων, υποστηρίζοντας ότι «δεν λύνει, αλλά προσθέτει νέα προβλήματα». Μίλησε επίσης για τους τομείς που «περνούν» από τους δήμους, όπως ψηφιακός μετασχηματισμός, πράσινη ανάπτυξη, κλιματική ανθεκτικότητα, εκσυγχρονισμός των υποδομών, μεταξύ άλλων. Ακόμα αναφέρθηκε στο στεγαστικό πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων, αλλά και τους πόρους που λείπουν για τη βέλτιστη υλοποίηση των προγραμμάτων.

Τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ζήτησε ο Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, πρόεδρος Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, χαρακτηρίζοντάς το «μείζον ζήτημα». Επίσης, τόνισε ότι εκτός των άλλων, η σύνδεση της οικονομίας με την αυτοδιοίκηση είναι αναγκαία, γιατί όσο περισσότερο ενισχύεται η τοπική αγορά, ενισχύεται και ο δήμος μέσω των δημοτικών τελών.

Η Ελένη Δουνδουλάκη, γενική γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού του υπουργείου Πολιτισμού αναφέρθηκε στα πολιτιστικά Masterplan, που υλοποιούνται σε δεκαπέντε πόλεις και νησιά, στην Ανατολική Μακεδονία, τη Θράκη, το Ανατολικό Αιγαίο και τη Θεσσαλονίκη. Τέλος, υπογράμμισε ότι οι τοπικές κοινωνίες έχουν γνώση του πεδίου, τι χρειάζεται και τι υπάρχει σε κάθε μέρος και η βοήθεια των δήμων και κοινοτήτων είναι πολύτιμη.