Πολλοί οδηγοί έχουν αποδεχθεί το γεγονός ότι το αμαξάκι τους «καταπίνει» το καύσιμο και «βήχει» στο δρόμο. Δεν εμπλεκόταν άλλωστε κάποιος κρατικός παράγων και να πάρει φωτιά η έρευνα για καταλογισμό ευθυνών.
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που προβάλουν είναι πώς γίνεται μια η οικονομία με τις τιμές Ευρώπης να λειτουργεί με μισθούς Ελλάδος. Το χάσμα ανάμεσα στα έσοδα και δαπάνες καλύπτεται από την μαύρη οικονομία. Όλα είναι λίγο μαύρα (π.χ. ενοίκια που δηλώνονται κατά το 1/3). Λέγεται ότι η μαύρη οικονομία στην Ελλάδα, είναι όπως η σκοτεινή ύλη στο σύμπαν. Δεν την βλέπουμε, αλλά συνάγουμε την ύπαρξή της από την συμπεριφορά όλων όσων βλέπουμε. Δεν είναι μόνον ότι δεν δηλώνονται τα 2/3 των μισθωμάτων, αλλά δημιουργείται και πρόβλημα κλειστών κατοικιών και της πιθανής επιβολής ενός τέλους «αδράνειας» το οποίο εξετάσθηκε και τελικά απορρίφθηκε από την κυβέρνηση. Και τούτο πέραν πάσης άλλης αιτιολογίας που ενδεχομένως η αρμοδία επιτροπή προέβαλε, αφού το «κάθε» τέλος (και όχι φόρος) είναι ανταποδοτικό βεβαιώνεται και εισπράττεται με αντάλλαγμα κάποιας δημόσιας ή δημοτικής υπηρεσίας, πράγμα το οποίο στην κρινόμενη περίπτωση δεν συμβαίνει.
Ούτε άλλωστε νοείται τέτοια «τιμωρία» για παράβαση νόμου ή κανονιστικής πράξης υπό την μορφή τέλους και προστίμου, επειδή ο ιδιοκτήτης φοβάται τους κακοπληρωτές – ενοικιαστές του κλειδώνοντάς το.
Είναι αλήθεια ότι από την δεκαετία του 2010 η Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα μοίραζαν άδειες παραμονής σε όποιον αγόραζε ακίνητο. Όμως, μετά δεκαετία, παρατηρείται το φαινόμενο χιλιάδες διαμερίσματα που αγοράστηκαν από αλλοδαπούς να μην νοικιάζονται ούτε πωλούνται, ούτε ανακαινίζονται.
Στο κέντρο της Αθήνας κυρίως ένα διαμέρισμα σε κάθε κτίριο ανήκει σε κάτοικο τρίτης χώρας, τα δε κλειστά ανέρχονται περίπου στις 500.000 ακίνητα σ’ όλη τη χώρα, στερώντας πολύτιμους χώρους από την οικονομία και κοινωνία, αφού μένουν ανεκμετάλλευτα.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να τα ανοίξει μέσω παροχής κινήτρων προς τους ιδιοκτήτες, όπως η μείωση φόρου στα έσοδα από τα ενοίκια με ενδιάμεσο συντελεστή για τα ποσά 12.000 έως 24.000 ευρώ.
Θεσπίζεται προς τούτο συντελεστής 25% ενώ σήμερα εφαρμόζεται ο συντελεστής του 15% έως τις 12.000 ευρώ και στη συνέχεια 35% και η μείωση των φορολογικών βαρών θα φανεί με την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων του 2027.
Στην Ισπανία ο Πρωθυπουργός «σόκαρε» την ισπανική αγορά απειλώντας με φόρο -κυριολεκτικά- έως και 100% σε ακίνητα που αγοράζονται από κατοίκους εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα κρατούν κλειστά. Τελικά εφήρμοσε κάτι πιο ήπιο, αλλά επίσης τιμωρητικό. Εάν έχεις οικία και δεν την εκμεταλλεύεσαι φορολογείται σε υποθετικό εισόδημα, ούτε καν τεκμαρτό που καταλήγει σ’ ένα συντελεστή 19% για τους Ευρωπαίους και 24% για μη Ευρωπαίους.
Σκληρό, αλλά σαφές μήνυμα, ή βάζεις το σπίτι σου στην αγορά ή πληρώνεις ακριβά για το «σπορ» της αδράνειας.
Στην Γαλλία επίσης επιβάλλεται φόρος σε ιδιοκτήτες που διαθέτουν κατοικίες κενές για διάστημα τουλάχιστον ενός έτους κυρίως σε περιοχές όπου παρατηρείται έντονη ζήτηση με φορο-συντελεστή 17% καθώς και στην Πορτογαλία, μέσω των δημοτικών Αρχών όπου εφαρμόζεται ιδιαίτερα αυστηρό φορολογικό σύστημα σε περίπτωση κενού ή εγκατάλειψης του ακινήτου πέραν του έτους ο φόρος τριπλασιάζεται και οι πρόσθετες προσαυξήσεις.
Στην χώρα μας όλοι συμφωνούν ότι υπάρχει πρόβλημα, χωρίς να θίγεται τούτο ουσιαστικά. Όπως να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών, να απλοποιηθούν οι αδειοδοτήσεις, να αξιοποιηθούν τα κενά κτίρια με φθηνότερη και πιο γρήγορη οικοδόμηση. Όσο για τις ποινές να μην αποτελέσουν τον κανόνα ούτε την προαναφερόμενη αυστηρότητα των άλλων κρατών, για τα κενά – κλειστά.
Η Ελλάδα δεν είναι μόνη της, η στεγαστική κρίση είναι πανευρωπαϊκό φαινόμενο. Ίσως έχει μια ιδιομορφία ότι ζούμε με το μύθο πως η ιδιοκατοίκηση είναι εθνικό κεκτημένο. Και ξαφνικά ανακαλύπτουμε, ότι οι νέοι Έλληνες είναι η πρώτη γενιά που όχι απλά μπορεί να μην φθάσει ποτέ σ’ αυτό, αλλά δυσκολεύεται και να νοικιάσει.
Γι’ αυτό και πρόθεση της κυβέρνησης, μεταξύ των άλλων, υπόσχεται να ενθαρρύνει την ανακαίνιση και επαναχρησιμοποίηση των κλειστών κατοικιών θεσπίζοντας μέτρα κοινωνικής αξιοποίησής τους (π.χ. υποχρεωτική κοινωνική κατοικία σε ορισμένες περιπτώσεις).
Πάντως φρόνιμον θα είναι ν’ αποφευχθεί επιβάρυνση ιδιοκτήτη καθ’ οιονδήποτε τρόπο, για «υποτιθέμενο» εισόδημα καθ’ όσον τούτο δεν αντέχει σε λογική, βάσανο και νομική κριτική προ παντός δε να μην δοθεί αδιανόητο και σκληρό μήνυμα στον πολίτη: «Ή βάζεις το σπίτι σου στην αγορά ή πληρώνεις ακριβά το «σπορ» της αδράνειάς σου.
* Ο κ. Ιωάννης Σκουτέρης είναι Δικηγόρος, τέως αντιδήμαρχος Χολαργού