Η χώρα μας ενσωματώνει διαρκώς την ευρωπαϊκή νομοθεσία που ενισχύει τον ανταγωνισμό και προστατεύει τα δικαιώματα του καταναλωτή. Διαθέτει ανεξάρτητες αρχές, όπως η Επιτροπή Ανταγωνισμού, και κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, όπως η πολυδιαφημισμένη ΔΙΜΕΑ του κ. Γεωργιάδη. Τι συμβαίνει, όμως, και όλα αυτά δεν είναι αποτελεσματικά;
Το πρώτο είναι πως η Νέα Δημοκρατία δεν ενδιαφέρεται να συγκρουστεί με τα ολιγοπώλια ή να αντιμετωπίσει τις στρεβλώσεις στην αγορά. Όταν πρέπει να επιλέξει, δεν παίρνει το μέρος των πολλών, αλλά των δυνατών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ακρίβεια (που έγινε αισχροκέρδεια), όπου δεν κινητοποιεί έγκαιρα και αποτελεσματικά τους μηχανισμούς για την αντιμετώπισή της. Το ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είναι 5,2%, έναντι 3,2% στην ευρωζώνη, αποτελεί μια τεράστια απόκλιση που δεν εξηγείται, δεν δικαιολογείται, δεν «χωνεύεται» από την πλειοψηφία των ελλήνων πολιτών. Η απάντηση του κ. Μητσοτάκη είναι να κάνει rebranding σε πλατφόρμες όπου βλέπουμε τις τιμές, αντί να κάνει πολιτικές ώστε να μειωθούν οι τιμές.
Το δεύτερο είναι ότι ακόμα και στις περιπτώσεις που Αρχές, όπως η Επιτροπή Ανταγωνισμού, διαπιστώνουν παραβάσεις και επιβάλλουν πρόστιμα, αυτοί που ζημιώνονται από τις καταχρηστικές πρακτικές σπάνια αποζημιώνονται. Τόσο η ζημιά του μικρού επιχειρηματία, εξαιτίας αθέμιτων πρακτικών των εταιρειών που έχουν δεσπόζουσα θέση, όσο και η ζημιά του καταναλωτή που πλήρωσε ακριβότερα προϊόντα και υπηρεσίες εξαιτίας καρτέλ, μένουν χωρίς αποκατάσταση.
Μια πρόσφατη μελέτη του πρώην προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού κ. Λιανού φωτίζει την ελλιπή εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού στη χώρα μας.
Οι λόγοι, πολλοί: η δικαστική διεκδίκηση αποζημιώσεων παραμένει χρονοβόρα και δαπανηρή, η απόδειξη της ζημιάς είναι σύνθετη, η ανισορροπία πόρων μεταξύ μιας μεγάλης επιχείρησης και ενός καταναλωτή ή μιας μικρής επιχείρησης λειτουργεί αποτρεπτικά. Έτσι, ένα δικαίωμα που υπάρχει στη νομοθεσία στην πράξη παραμένει ανενεργό.
Άρα όσο μικρότερο είναι το πραγματικό κόστος για εκείνους που παραβιάζουν τους κανόνες της αγοράς τόσο ισχυρότερα είναι τα κίνητρα για τη συνέχιση των καταχρηστικών πρακτικών τους.
Γι’ αυτό η πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, με διαδικασίες που μειώνουν τα εμπόδια απόδειξης για μια παράβαση που έχει ήδη διαπιστωθεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, με αποτελεσματικότερους μηχανισμούς διεκδίκησης αποζημιώσεων για πολίτες και μικρές επιχειρήσεις, με σοβαρή στήριξη των καταναλωτικών οργανώσεων.
Τέτοιες επιλογές, όμως, δεν περιέχονται στην ατζέντα της κυβέρνησης Μητσοτάκη, αλλά μιας προοδευτικής κυβέρνησης που είναι με την πλευρά των πολλών. Μιας κυβέρνησης με κορμό το ΠαΣοΚ που δεν θα υπολογίζει το «PosoKanei» για να προστατεύσει τους καταναλωτές έναντι των καρτέλ, αλλά θα κάνει αυτά που πρέπει για τους καταναλωτές.
* Ο Μιχάλης Κατρίνης είναι βουλευτής του ΠαΣοΚ-Κινήματος Αλλαγής, Υπεύθυνος ΚΤΕ Εθνικής Άμυνας