Οι εκδηλώσεις μνήμης για την 7η επέτειο μίας από τις φονικότερες πυρκαγιές στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, πραγματοποιήθηκαν σε κλίμα συγκίνησης και θλίψης.
Για μια ακόμη χρονιά, συγγενείς των θυμάτων, εγκαυματίες και επιζώντες των κοινοτήτων που επλήγησαν επέστρεψαν στον τόπο της τραγωδίας για να αποτίσουν φόρο τιμής στους νεκρούς.
Το πρωί, τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου – Αγίου Θωμά & Αγίου Πορφυρίου στο Κόκκινο Λιμανάκι, χοροστατούντος του μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικολάου.
Το απόγευμα συγγενείς και φίλοι των θυμάτων, καθώς και κάτοικοι της περιοχής παραβρέθηκαν στο τρισάγιο που τελέστηκε στο Μνημείο των Θυμάτων στον Νέο Βουτζά, ενώ ακολούθησε το προσκλητήριο των νεκρών.
Η κεντρική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στον Ναυτικό Αθλητικό Όμιλο στο Μάτι (Ν.Α.Ο.Μ.Α.), όπου έγιναν ομιλίες, ενώ προβλήθηκε βίντεο με στιγμές από την φονική πυρκαγιά της 23ης Ιουλίου 2018.
Ακολούθως οι παρευρισκόμενοι πραγματοποίησαν πεζοπορία έως την Αργυρά Ακτή όπου λίγα μέτρα πιο πάνω, είναι το οικόπεδο όπου βρήκαν φρικτό θάνατο 26 άνθρωποι.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τους συγγενείς να αφήνουν στη θάλασσα φαναράκια, ίσα σε αριθμό με τα θύματα της μεγάλης τραγωδίας και να φωνάζουν «αθάνατοι».
Συγγενής θύματος απέτισε φόρο τιμής στους ανθρώπους που χάθηκαν στην πύρινη λαίλαπα: «Πνιγμένοι στον καπνό, καμμένοι στα σπίτια τους, στους δρόμους, στα αυτοκίνητά τους, στην παραλία, στη θάλασσα. 57 εγκαυματίες. Δεν ξεχνάμε. Δεν ξεχνάμε τα πρόσωπα, δεν ξεχνάμε τις φωνές που χάθηκαν, τα σώματα που έμειναν στην άσφαλτο, τα μάτια που δεν πρόλαβαν να κλείσουν. Δεν ξεχνάμε τον πόνο και την καθημερινή οδύνη που μένει χαραγμένη σε σώματα και τις ψυχές όλων μας. Και δεν ξεχνάμε ούτε τη σιωπή που ακολούθησε από την πλευρά της πολιτείας. Γιατί αυτό που ζήσαμε, βιώσαμε, θυμόμαστε, δεν ήταν μια κακιά στιγμή ήταν η έλλειψη του ελληνικού κράτους».
Η φωτιά
Η πυρκαγιά του 2018, που ξεκίνησε από την Πεντέλη και γιγαντώθηκε από τους ακραίους ανέμους, κατέκαψε σε λίγες ώρες σπίτια, δάση και, πρωτίστως, ανθρώπινες ζωές. Η ταχύτητα της φωτιάς, σε συνδυασμό πολλούς ακόμη παράγοντες, εγκλώβισε χιλιάδες κατοίκους και παραθεριστές. Πολλοί έχασαν τη ζωή τους στα σπίτια τους, στα αυτοκίνητά τους, ή στην προσπάθειά τους να φτάσουν στη θάλασσα για να σωθούν. Οι εικόνες από το «οικόπεδο του τρόμου», όπου βρέθηκαν 26 απανθρακωμένοι άνθρωποι αγκαλιασμένοι, παραμένουν χαραγμένες στη συλλογική μνήμη ως το πιο σκληρό σύμβολο της τραγωδίας.
Επτά χρόνια μετά, η περιοχή φέρει ακόμα τα σημάδια της πύρινης λαίλαπας. Παρά τις προσπάθειες ανασυγκρότησης και τις δενδροφυτεύσεις, το τοπίο παραμένει πληγωμένο. Για τους κατοίκους και τους συγγενείς των θυμάτων, ο χρόνος δεν έχει απαλύνει τον πόνο, ούτε έχει σβήσει τα ερωτήματα για τις ευθύνες.
Π. Μαρινάκης: Σήμερα δεν είναι ημέρα πολιτικής αντιπαράθεσης – Είναι ημέρα μνήμης και σεβασμού
«104 ψυχές που δεν πρόλαβαν να σωθούν. Σήμερα, 7 χρόνια μετά τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, δεν είναι ημέρα πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι ημέρα μνήμης και σεβασμού. Η σκέψη μας βρίσκεται δίπλα στους ανθρώπους που σηκώνουν ακόμη το βάρος εκείνης της μέρας», ανέφερε ο Παύλος Μαρινάκης σε ανάρτησή του στο Facebook.
«Η Πολιτεία έχει την ευθύνη να μετατρέπει τη μνήμη σε πράξη. Να μην ξεχνά τα θύματα, τους εγκαυματίες, τις οικογένειές τους, να μαθαίνει από τα λάθη του παρελθόντος και να φροντίζει ώστε ποτέ καμία περιοχή της χώρας να μη ζήσει ξανά παρόμοιο εφιάλτη», συνέχισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.
Και πρόσθεσε: «Πολλά έχουν αλλάξει από τότε. Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας έχει εκσυγχρονιστεί, η πρόληψη είναι προτεραιότητα, η ετοιμότητα είναι συνεχής. Όμως η προσπάθεια δεν τελειώνει ποτέ.
Γιατί όταν μιλάμε για ανθρώπινες ζωές, δεν υπάρχουν περιθώρια για εφησυχασμό».
Ζ. Κωνσταντοπούλου: Κακός θεατρίνος ο Αλ. Τσίπρας-Έκανε τον ανήξερο για το έγκλημα στο Μάτι
Με αφορμή τη συμπλήρωση επτά χρόνων από την φονική πυρκαγιά στο Μάτι, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, άσκησε δριμεία κριτική στην τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου χαρακτήρισε τον Αλέξη Τσίπρα «κακό θεατρίνο πρωθυπουργό που έκανε τον ανήξερο», ενώ τον κατηγόρησε ότι για το Μάτι είχε πει ότι αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη, επισημαίνοντας: «Και τι έγινε αυτή η πολιτική ευθύνη; Παραιτήθηκε κανείς; Τιμωρήθηκε κανείς; Έγινε έλεγχος; Έγινε λογοδοσία; Όχι. Σε λίγο θα πρέπει να ζητήσουν συγνώμη και οι νεκροί». Παράλληλα, κατήγγειλε την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ για «κακοπαιγμένο θέατρο μπροστά στις κάμερες» την ημέρα της φονικής πυρκαγιάς «με έναν πρωθυπουργό να υποκρίνεται ότι δεν ξέρει τίποτε και ότι θέλει να ενημερωθεί για μια φωτιά που κατέβηκε από τον Βουτζά». Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας τόνισε ότι «το σίγουρο είναι ότι για το έγκλημα αυτό δεν υπήρξε ούτε αλήθεια, ούτε λογοδοσία, ότι ο κόσμος επιχειρήθηκε να εξαπατηθεί και τα θύματα στοχοποιήθηκαν» ενώ ανέφερε ότι «αγώνας για τη δικαίωση των ανθρώπων» συνεχίζεται.
Η κ. Κωνσταντοπούλου ανέφερε ότι «η μαύρη επέτειος του εγκλήματος στο Μάτι, συμπίπτει με μια άλλη δημοκρατική ιστορική επέτειο, την πτώση της Χούντας». Πρόσθεσε ότι «εδώ και πολλά χρόνια, από την επιβολή του πρώτου μνημονίου είμαστε σε μια συνθήκη συνολικής αμφισβήτησης των αρχών του κράτους δικαίου και παρά τις διακυμάνσεις που μπορεί να έχουμε διαπιστώσει, αυτό που τώρα βιώνουμε, είναι το πιο κυνικό και σκληρό πρόσωπο αυτών που αμφισβητούν την ουσία και το περιεχόμενο της Δημοκρατίας… εκείνων που θέλουν να ελέγχουν τα πάντα. Ακόμα και το πως θα αναπνέει ο πολίτης».
Το Δημόσιο έχει ήδη αποσυρθεί από 23 υποθέσεις για Μάτι και Μάνδρα
Από 23 υποθέσεις συνολικά -18 που σχετίζονται με το Μάτι και θα εκδικάζονταν στο Εφετείο και αντιστοίχως σε 3 υποθέσεις για τις πλημμύρες στη Μάνδρα- έχει ήδη αποσυρθεί το Δημόσιο, παραίτηση που εδράζεται στη διάταξη του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που ψηφίστηκε στις 10 Απριλίου εφέτος. Παράλληλα, το Δημόσιο παραιτήθηκε από δύο εφέσεις που ασκήθηκαν, μία για το Μάτι και μία για τη Μάνδρα, για τις οποίες εκδόθηκαν πρωτόδικες αποφάσεις. Έτσι, η παραίτηση από τα ένδικα μέσα επιτρέπει την άμεση εκτέλεση των πρωτοβάθμιων αποφάσεων και την καταβολή των αντίστοιχων αποζημιώσεων.
Με αποτέλεσμα, όπως αναφέρουν κυβερνητικοί παράγοντες, η φετινή, έβδομη επέτειος της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι που στοίχισε τη ζωή σε 104 ανθρώπους τον Ιούλιο 2018, να σηματοδοτείται από μια σημαντική πράξη ηθικής και θεσμικής δικαίωσης για τα θύματα της τραγωδίας. Το ελληνικό Δημόσιο υλοποιεί τη δέσμευση του και παραιτείται από τις εφέσεις που είχε ασκήσει κατά πρωτόδικων αποφάσεων των διοικητικών δικαστηρίων, οι οποίες αναγνώριζαν την ευθύνη του κράτους για την ανείπωτη τραγωδία.
Η κίνηση αυτή, ανοίγει τον δρόμο ώστε οι συγγενείς των θυμάτων να λάβουν τις αποζημιώσεις που τους έχουν επιδικαστεί, χωρίς περαιτέρω δικαστικές εμπλοκές, καθυστερήσεις και ταλαιπωρία. Πρόκειται για μια πράξη αναγνώρισης της αποτυχίας του κρατικού μηχανισμού να προστατεύσει τότε τη ζωή των πολιτών.
Η παραίτηση, όπως προαναφέρθηκε, εδράζεται στη διάταξη που ψηφίστηκε στις 10 Απριλίου 2025. Η ρύθμιση ορίζει ότι το ελληνικό Δημόσιο δεν θα ασκεί εφεξής ένδικα μέσα κατά οριστικών αποφάσεων πρωτοβάθμιων διοικητικών δικαστηρίων, που αφορούν σε αποζημιώσεις λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης εξαιτίας θανάτου ή τραυματισμού από τις τραγωδίες στο Μάτι και τη Μάνδρα. Συμπεριλαμβάνονται επίσης τα έξοδα νοσηλείας και τα έξοδα κηδείας.
Την απόφαση είχε προαναγγείλει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στις 27 Μαρτίου 2025, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια «αυτονόητη πράξη ευθύνης» της Πολιτείας. «Στους πολίτες δεν κουνάμε το δάχτυλο, δίνουμε το χέρι», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ο υπουργός.
Η απόφαση αυτή του υπουργού Οικονομικών, προσθέτουν οι κυβερνητικοί παράγοντες, δεν μπορεί να αναιρέσει το βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες ζωές στο Μάτι και τη Μάνδρα. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως ένα πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών – ως μια αναγκαία βάση για τη θεσμική ωρίμανση της χώρας και τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Σύμφωνα με πηγές του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, μέσα στους τρεις πρώτους μήνες από την εφαρμογή της νέας διάταξης, το Δημόσιο έχει ήδη αποσυρθεί από 23 υποθέσεις: 18 που σχετίζονται με το Μάτι και θα εκδικάζονταν στο Εφετείο και αντιστοίχως σε 3 υποθέσεις για τις πλημμύρες στη Μάνδρα. Επίσης, το Δημόσιο παραιτήθηκε από δύο ασκηθείσες εφέσεις, μία για το Μάτι και μία για τη Μάνδρα, για τις οποίες είχαν εκδόθηκαν πρωτόδικες αποφάσεις.
Η παραίτηση από τα ένδικα μέσα επιτρέπει την άμεση εκτέλεση των πρωτοβάθμιων αποφάσεων και την καταβολή των αντίστοιχων αποζημιώσεων. Τα ποσά που επιδικάστηκαν ποικίλουν ανάλογα με την υπόθεση:
– Για τον θάνατο του Σ.Κ., επιδικάστηκαν 355.000 ευρώ στους στενούς συγγενείς.
– Για την απώλεια του Π.Χ., η οικογένειά του θα λάβει 230.000 ευρώ.
– Για το θάνατο της Β.Π., το ποσό ανέρχεται σε 195.000 ευρώ.
Το «πάρκο της Σοφίας και της Βασιλικής»
Μια εικόνα που ξεχώρισε, στις εκδηλώσεις της Τετάρτης, ήταν αυτή του αυτοσχέδιου πάγκου που στήθηκε μέσα σε λίγα λεπτά, με ένα πλακάτ από πίσω που είχε τις φωτογραφίες δύο μικρών κοριτσιών και έγραφε «Το πάρκο της Σοφίας και της Βασιλικής».
Πρόκειται για τη Σοφία και τη Βασιλική Φιλιπποπούλου, τα δίδυμα κοριτσάκια, ηλικίας μόλις εννέα ετών, που την τραγική εκείνη ημέρα έχασαν τις ζωές τους μαζί με τον παππού τους και τη γιαγιά τους. Πίσω από αυτόν τον μικρό, αλλά τόσο μεγαλοπρεπή πάγκο βρισκόταν ο Άγγελος Κοντοθάνος, επιστήθιος φίλος του πατέρα των δύο κοριτσιών, Ιωάννη Φιλιππόπουλου, ο οποίος έχει ορκιστεί στη μνήμη τους να αναγείρει ένα μικρό πάρκο – χώρο αναψυχής και ηρεμίας, «το πάρκο της Σοφίας και της Βασιλικής», στο Μαυρολιθάρι Φωκίδας, στη θέση «ΑΜΠΛΑΣ». Ένα μέρος το οποίο επισκέπτονταν συχνά, λόγω των παππούδων τους, τα δύο κοριτσάκια και τους άρεσε να παίζουν. Ένα μέρος στο οποίο περνούσαν συχνά ώρες και ο Άγγελος Κοντοθάνος με τον πατέρα της Βασιλικής και της Σοφίας.
«Είμαι ο Άγγελος Κοντοθάνος, αδελφικός φίλος της οικογένειας Φιλιπποπούλου, η οποία έχασε τέσσερα μέλη της στις φωτιές στην Ανατολική Αττική, ακριβώς 7 χρόνια πριν. Χάθηκαν η Σοφία και η Βασιλική Φιλιπποπούλου, τα δίδυμα μας κοριτσάκια, στην αγκαλιά των ηρωικών παππούδων τους, του κυρίου Φιλίππου και της κυρίας Σοφίας. Βρίσκομαι εδώ, πέρα από το να αποδώσω τιμή και στους 120 που χάθηκαν και για έναν δευτερεύοντα σκοπό, γιατί κατασκευάζουμε ένα πάρκο στη Μαυρολιθάρι Φωκίδας, “Το πάρκο της Σοφίας και της Βασιλικής”, το οποίο θα είναι αφιερωμένο στη μνήμη τους. Ο κύριος σκοπός είναι να φτιαχτεί αυτό το πάρκο, ώστε να μην ξεχνάει ο κόσμος, διότι δυστυχώς ξεχνάμε πολύ εύκολα» εξηγεί ο Άγγελος Κοντοθάνος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πάρκο θα δημιουργηθεί σε μια έκταση 3 με 3,5 στρεμμάτων, ενώ έχει ήδη αγοραστεί η ξυλεία, ωστόσο υπολείπονται υλικά και εξοπλισμός. «Δεν θα είναι παιδική χαρά, αλλά χώρος περισυλλογής. Θα έχει βιβλιοθήκες, θα ενώσουμε δύο ποταμάκια», αναφέρει
«Χρειαζόμαστε τη βοήθεια του κόσμου σε αυτό. Έχουν ξεκινήσει τα έργα, τρέχουν γοργά, αλλά δυστυχώς δεν μπορούμε να τα τελειώσουμε. Οπότε χρειαζόμαστε τη βοήθεια του κόσμου, για να μπορέσουμε να παραδώσουμε έναν χώρο ηρεμίας και αναψυχής στον κόσμο που θα επισκέπτεται το χωριό αυτό. Δεν θα είναι παιδική χαρά, όπως έχει γραφτεί ή έχει ακουστεί. Θα είναι ένας χώρος που θα προσφέρει περισσότερο ηρεμία και περισυλλογή. Γι’ αυτό και θα βάλουμε βιβλιοθήκες εκεί πέρα, θα ενώσουμε δύο ποταμάκια για να ακούγεται το νερό, θα βάλουμε ταΐστρες πουλιών για να προσελκύσουμε πουλιά. Γενικότερα, θα είναι ένας χώρος μέσα στο πράσινο, όπου θα μπορεί είτε ο μεγάλος είτε ο μικρός να καθίσει εκεί, να αναλογιστεί δύο-τρία λεπτά, να σκεφτεί αυτούς τους ανθρώπους που χάσαμε και να εύχεται να μην ξανασυμβεί, γιατί με μαθηματική ακρίβεια, αν συνεχίσουμε την ίδια αναλγησία, θα ξανασυμβεί αυτό» προσθέτει ο Άγγελος Κοντοθάνος.
Για την πρωτοβουλία έχει δημιουργηθεί σελίδα στο Facebook η οποία ονομάζεται «Το Πάρκο της Σοφίας και της Βασιλικής». Εκεί, σημειώνει ο Άγγελος, «μπορεί ο καθένας να βρει όλες τις πληροφορίες από τη στιγμή της σύλληψης του έργου μέχρι και τη στιγμή που μιλάμε, καθώς κάθε μήνα περίπου αναρτάται η πρόοδος των έργων, ανεβάζει τα πάντα. Και εκεί μπορεί να στείλει μήνυμα στη σελίδα και να απαντήσουμε σε οποιαδήποτε απορία έχει».
Μεταξύ άλλων, στο πάρκο -που θα είναι ανοιχτό για όλους, όπως και για οικογένειες που θέλουν να κάνουν ένα πικ νικ- θα τοποθετηθεί και μια πινακίδα που θα περιγράφει τη σύνδεση της Βασιλικής και της Σοφίας με το Μαυρολιθάρι.
Πολυεγκαυματίας συγκλονίζει 7 χρόνια μετά την τραγωδία
Επτά χρόνια από τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι αλλά η τραγωδία παραμένει ανεξίτηλη. Η Ιωάννα Γατοπούλου, πολυεγκαυματίας από το Μάτι, θυμάται εκείνη τη μέρα που ο χρόνος σταμάτησε και η θάλασσα έγινε το μοναδικό της καταφύγιο. Μιλώντας στην ΕΡΤNews, η κυρία Γατοπούλου αναφέρθηκε στα γεγονότα της τραγικής εκείνης ημέρας, όπως τα βίωσε η ίδια.
«Κατέβηκα προς τη θάλασσα που είναι πολύ κοντά. Εκεί λοιπόν στην Ποσειδώνος τα αυτοκίνητα ήταν τέσσερις σειρές, ενώ είναι πολύ στενός δρόμος και δεν χωράνε πάνω από 2 αυτοκίνητα. Έπρεπε να κάνω πολλούς ελιγμούς για να μπορέσω να κατέβω στο μονοπάτι, το οποίο το ξέραμε μόνο οι ντόπιοι. Έφτασα στη θάλασσα και μπήκα στο νερό, όπως και οι υπόλοιποι της πολυκατοικίας».
«Κολυμπούσαμε τουλάχιστον 3 ώρες και ο αέρας μας πήγαινε προς τα μέσα, προς την Εύβοια», εξήγησε. Και συνέχισε, «αφού είδαμε να καίγονται όλα, γιατί το πράσινο κατέβαινε μέχρι κάτω, αποφασίσαμε να βγούμε έξω. Εκεί κατάλαβα -γιατί πριν, μέσα στο νερό, δεν το είχα καταλάβει- ότι έχω καεί».
Όπως ανέφερε η κυρία Γατοπούλου, «φεύγοντας από το σπίτι ένιωθα στην πλάτη μου, στα πόδια, στα χέρια που ήταν ακάλυπτα, κάτι σαν πετραδάκια από τον αέρα. Όταν βγήκαμε έξω από το νερό όμως, άρχισα να έχω αφόρητους πόνους και περιμέναμε να έρθει κάποιο μέσο να μας πάρει, εμάς τουλάχιστον, τους εγκαυματίες για να μας πάει σε κάποιο κέντρο, νοσοκομείο(…)».
«Ειδοποίησαν κάποιοι το Λιμενικό στη Ραφήνα, το οποίο ήρθε μετά από τρία τέταρτα, δεν έκανε τίποτα. Έφυγε γιατί ακούστηκε ότι δεν μπορούσε να πλησιάσει. Δεν σκέφτηκαν να ρίξουν κάποια βάρκα και περιμέναμε εκεί άλλη μία ώρα και παραπάνω με τον αέρα, τους καπνούς… να μην μπορείς να δεις μπροστά σου. Κάποια στιγμή βρέθηκε ένα φουσκωτό με ιδιώτες, που πήραν εμένα και μια άλλη κυρία που ήμασταν εγκαυματίας και μας πήγαν στη Νέα Μάκρη στο ιατρικό κέντρο».
Σχετικά με την απόφαση του δικαστηρίου, η κυρία Γατοπούλου είπε πως δεν υπήρχε δικαίωση. «Το αποτέλεσμα ήταν ότι η ίδια τιμωρία, ας το πω ποινή, δόθηκε όπως ήταν στο πρωτόδικο, δηλαδή 10 ευρώ την ημέρα για τρία χρόνια. Εγώ το θεωρώ μάλλον κοροϊδία αυτό. Είναι δικαίωση εν μέρει, για τους τέσσερις που μπήκαν φυλακή».