Η κατηγορουμένη, μετά από έφεση του Εισαγγελέα στην αθώωσή της από το πρωτόδικο δικαστήριο, έδωσε μία πολύωρη αμιγώς τεχνική επί νομικών ζητημάτων απολογία στην ολοκλήρωση της οποίας αναφέρθηκε σε όσα ακολούθησαν την ολέθρια κατάληξη της φωτιάς.
«Έγινε μια τεράστια επικοινωνιακή προσπάθεια για να φανώ ένοχος. Το ψέμα αυτό, εκείνη την εποχή, βόλευε τους πάντες. Και όταν λέω τους πάντες το εννοώ. Όταν λέω όλους, εννοώ όλους. Να έχουμε ένα προβεβλημένο πολιτικό πρόσωπο κατηγορούμενο, να φανεί ότι απονέμεται δικαιοσύνη και πάμε παρακάτω. Οι συγγενείς των θυμάτων βίωναν και βιώνουν έναν Γολγοθά και τους “έδειξαν” εμένα. Πήγαν και τους είπαν “να πάρτε αυτό τώρα”…» είπε σε πιο προσωπικό τόνο η κυρία Δούρου, συμπληρώνοντας:
«Όπως, όμως λέμε, το ψέμα έχει κοντά ποδάρια. Σιγά- σιγά τα όργανα της Δικαιοσύνης ανακάλυπταν το ψέμα.
Ακούσατε και σεις, ουδείς ισχυρίζεται πια, ότι έδωσαν εισήγηση και μάλιστα ο καθ’ ύλην αρμόδιος καταθέτει ότι ακόμα και αν του ζητείτο δεν θα έδινε (έγκριση). Έκρινε ότι δεν υπήρχε χρόνος για Οργανωμένη Προληπτική Απομάκρυνση και επέλεξε να υλοποιήσει την άλλη δράση προστασίας πολιτών που είναι η διάσωση-απεγκλωβισμός.
Εγώ όμως, ακόμα και σήμερα ενώπιον σας, τους θέτω ένα ερώτημα. Γιατί αυτό δεν το είπατε από την αρχή; Γιατί αφήσατε να σέρνεται αυτό το ψέμα που με διέσυρε πανελληνίως; Πρωτίστως από σεβασμό προς τους συγγενείς που βίωσαν και βιώνουν το Γολγοθά τους».
Απευθυνόμενη στους δικαστές η τότε περιφερειάρχης είπε πως προτίμησε αντί να τους εκθέσει το βιογραφικό της -“και τι έχω κάνει και αν ξέρω γαλλικά”- προτίμησε να απαντήσει με δεδομένα στις τρεις “κατηγορίες” παραλείψεων που της αποδίδονται στην έφεση.
«Με πραγματολογικά στοιχεία πιστεύω πως απέδειξα ότι δεν ευσταθεί καμία από τις τρεις κατηγορίες» είπε καταλήγοντας.
Απαντώντας στην εισαγγελική εκτίμηση ότι ευθύνεται γιατί δεν αποφάσισε Οργανωμένη Προληπτική Απομάκρυνση (ΟΠΑ), η κατηγορουμένη τόνισε πως το θεσμικό πλαίσιο δεν προβλέπει τέτοια δράση σε περιπτώσεις πυρκαγιών, χωρίς προηγούμενη εισήγηση του επικεφαλής επί του πεδίου της Πυροσβεστικής, τονίζοντας μάλιστα πως «ορθώς προβλέπεται έτσι» για να μην καταλήγει μία Οργανωμένη Απομάκρυνση σε επιχείρηση διάσωσης.
Όπως ανέφερε: «Είναι αδύνατον, επιχειρησιακά λάθος και υπό προϋποθέσεις επικίνδυνο, να αποφασίσει κάποιος μη ειδικός, οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση μιας περιοχής χωρίς να έχει πληροφόρηση για την διακινδύνευση της περιοχής, χωρίς να γνωρίζει τον χρόνο που διαθέτει, χωρίς να γνωρίζει ποια είναι η ασφαλής οδός και ο ασφαλής τόπος απομάκρυνσης. Ιδιαιτέρως, όταν αντί για ΟΠΑ έχει επιλεχθεί από τους αρμόδιους, ειδικούς της Πυροσβεστικής η άλλη δράση προστασίας των πολιτών, η διάσωση-απεγκλωβισμός-άτακτη διαφυγή… Ούτε προβλέπεται από τον νόμο, ούτε μπορούσα εκ των πραγμάτων να αποφασίσω ΟΠΑ… Τα δύο στοιχεία που συνιστούν αμέλεια, δηλαδή να προβλέπεται από τον νόμο και να μπορείς εκ των πραγμάτων να υλοποιήσεις, δεν ισχύουν, δεν υφίστανται. Για να μην πω ότι ουδείς συνετός άνθρωπος στη θέση μου θα έπαιρνε μέχρι τις 17:30 τέτοια πρωτοβουλία… Είναι μία επιχειρησιακή απόφαση που αφορά ζωές ανθρώπων».
Αναφέρθηκε επίσης και στην τραγωδία της Ηλείας το 2007, όταν ένας αιρετός πήρε πρωτοβουλία απομάκρυνσης με αποτέλεσμα να καούν άνθρωποι.
Τόνισε δε ότι «βρίσκω λυπηρό να έρχονται εδώ μάρτυρες της Πυροσβεστικής και να αγνοούν ή να παριστάνουν πως αγνοούν το θεσμικό πλαίσιο, όταν απόλυτος συντονιστής, σχεδιαστής κ.λπ. για τις επιχειρησιακές και τις υποστηρικτικές δυνάμεις είναι η Πυροσβεστική…».
Ως προς το ότι της καταλογίζεται πως δεν κήρυξε αμέσως την περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η κατηγορουμένη χαρακτήρισε την έφεση «εντελώς αναιτιολόγητη». «Συγχέει στην επιεικέστερη εκδοχή την αυξημένη κινητοποίηση των φορέων αντιμετώπισης της πυρκαγιάς με την κήρυξη έκτακτης ανάγκης που αφορά την αντιμετώπιση των συνεπειών. Το πότε θα κηρυχθεί η περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης έχει να κάνει αποκλειστικά και μόνο με την φροντίδα των πληγέντων και όχι με την ελαχιστοποίηση των συνεπειών» εξήγησε, επισημαίνοντας πως το καθεστώς έκτακτης ανάγκης, που όπως είπε ισχύει ακόμη στην περιοχή με συνεχείς παρατάσεις, αφορά την παράκαμψη γραφειοκρατικών διαδικασιών (διαγωνισμοί κ.λπ.) ώστε να αντιμετωπιστούν άμεσα οι συνέπειες από καταστροφές. «Η κινητοποίηση των εναερίων ή των επίγειων δυνάμεων δεν έχει απολύτως καμία σχέση με την έκτακτη ανάγκη» επισήμανε.
Αναφερόμενη στην τρίτη αιτίαση της έφεσης σχετικά με την καθυστερημένη, κατά τον Εισαγγελέα, σύγκληση έκτακτου Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας , η Ρένα Δούρου τόνισε: «Η νομοθεσία είναι σαφής και ορίζει ότι για την όλη επιχείρηση αντιμετώπισης μιας δασικής πυρκαγιάς -και όταν λέμε αντιμετώπιση εννοούμε αφενός μεν την κατάσβεση, αφετέρου τη διάσωση των πολιτών- αποκλειστικά αρμόδιος φορέας εκ του νόμου είναι η Πυροσβεστική. Το έργο της αυτό συνδράμουν άλλοι φορείς αναλόγως αρμοδιότητας του φορέα. Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο για να συγκληθεί έκτακτο ΣΟΠΠ, απαιτείται συγκεκριμένη ενημέρωση του επικεφαλής αξιωματικού που θα αναφέρει την μελλοντική πορεία της πυρκαγιάς, που σημαίνει την επικινδυνότητά της».
Επιπλέον, όπως ανέφερε η κατηγορουμένη, το ΣΟΠΠ δεν έχει επιτελικό ή διοικητικό ρόλο και δεν μπορεί να επέμβει στη λειτουργία άλλων φορέων. Ανέφερε επίσης ότι συγκάλεσε ΣΟΠΠ μετά της 6:30 το απόγευμα, διότι υπήρχαν ήδη φωτιές κάποιες εκ των οποίων, όπως αυτή στα διυλιστήρια Κορίνθου, επικίνδυνες- «και μιλάω με τα τότε δεδομένα, όχι τώρα που ξέρουμε ποια ήταν η επικίνδυνη». Όπως είπε, «ανησυχούσα πολύ γιατί ξέραμε ότι πρέπει να διαχειριστούμε συνέπειες από τα γεγονότα και το συγκάλεσα (ευχόμενη) να μην χρειαστεί να στείλουμε ούτε μπουκαλάκι νερό».
Ευάγγελος Μπουρνούς: «Δεν υπήρχε κρατικός μηχανισμός εκείνη την ημέρα»
Ευθύνες στην Πυροσβεστική, την Αστυνομία και το Λιμενικό για την ολέθρια κατάληξη της φωτιάς στην Ανατολική Αττική το απόγευμα της 23ης Ιουλίου 2018, επέρριψε απολογούμενος ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων ο τότε Δήμαρχος Ραφήνας Πικερμίου Ευάγγελος Μπουρνούς, ο οποίος τόνισε πως εκείνη την ημέρα «δεν υπήρχε κρατικός μηχανισμός να αποτρέψει εν τη γενέσει την καταστροφή».
Ο τότε Δήμαρχος ενός εκ των τριών Δήμων από περιοχές των οποίων πέρασε η φωτιά που κατέκαψε το Μάτι, υπεραμύνθηκε των ενεργειών του και αναφερόμενος σε κρίσιμη αργοπορία αποστολής δυνάμεων όταν ξεκίνησε η φωτιά είπε πως «Η έλλειψη αποστολής δυνάμεων είναι η αιτία της καταστροφής. Όταν αργείς αυτά είναι τα αποτελέσματα».
Ζητώντας από τους δικαστές την πλήρη απαλλαγή του ο κ. Μπουρνούς είπε μάλιστα πως «Δεν πρέπει οι αυτοδιοίκητοι να είναι οι “αυτοφωράκηδες” αυτού τους κράτους. Δεν μπορεί η τοπική αυτοδιοίκηση να είναι στο εδώλιο κάθε φορά επειδή κάποιος άλλος κάνει λάθος».
Με την έναρξη της απολογίας του, σε πολλά σημεία της οποίας ο κατηγορούμενος είχε έντονη φόρτιση, εξέφρασε την βαθιά του λύπη για τις απώλειες ζωών, ενώ επεσήμανε πως «Θεωρώ τον εαυτό μου ότι είμαι θύμα και ταυτόχρονα κατηγορούμενος. Το σπίτι μου κάηκε , η σύζυγός μου είχε εγκαύματα και οι γονείς της έμειναν πέντε ώρες μέσα στη θάλασσα και βγήκαν μαζί με τους υπόλοιπους. Έμειναν τις περισσότερες ώρες κάτω από το νερό και βγήκαν ζωντανοί. Απλώς άντεξαν…» Είπε, επίσης, αναφερόμενος σε όλους εκείνους που έχασαν δικούς τους ανθρώπους «υπάρχει και η συναισθηματική απώλεια ενθυμίων και στοιχείων που ένωναν το παρελθόν με το μέλλον. Δεν έχει μείνει μια φωτογραφία από τους συγγενείς που έχουν χαθεί. Υπάρχουν και αυτά που δεν μπορούν να αποτιμηθούν με υλικά πράγματα».
Σύμφωνα με τον τότε Δήμαρχο Ραφήνας-Πικερμίου, δεν υπήρξε καμία ενημέρωση από την Πυροσβεστική για την έναρξη και την πορεία της φωτιάς συμπληρώνοντας πως οποιαδήποτε πληροφορία είχαν ήταν από τους ασυρμάτους, χωρίς ο, σε κάθε φάση, επιτόπιος αξιωματικός της Πυροσβεστικής να ενημερώνει.
Ο ίδιος, όπως είπε, ενημερώθηκε από τον υπάλληλο του Δήμου που ήταν στο τηλεφωνικό κέντρο του κέντρου επιχειρήσεων του Δήμου, ότι
«υπάρχει πυρκαγιά πάνω από Καλλιτεχνούπολη, ότι έχουν μιλήσει με την πυροσβεστική και έχουν ξεκινήσει τα οχήματα του Δήμου να πάνε εκεί. Έφυγαν τα τρία οχήματα και από πίσω ακολούθησαν οι δύο υδροφόρες για να τα τροφοδοτούν επιτόπου. Αμέσως το πρώτο τηλέφωνο που κάνω είναι στον αρμόδιο αντιπεριφερειάρχη. Του λέω έχουμε φωτιά, στείλε εναέρια μέσα, μου λέει ότι είμαι σε άδεια στην Γαλλία. Αποφάσισα να πάω μόνος μου να δω επειδή ανησυχούσα έντονα πως εξελισσόταν η φωτιά».
Ο κατηγορούμενος είπε πως κανόνισε να εξασφαλίσει λεωφορεία, έδωσε εντολή να ετοιμαστούν δημοτικές αίθουσες, ώστε αν χρειαστεί να μπορούν να φιλοξενηθούν πολίτες και αναζήτησε από άλλους Δήμους υδροφόρες. Παράλληλα, είπε, κανόνισε να υπάρχουν ΜΚΟ στο δημαρχείο για πρώτες βοήθειες, πρωτοβάθμια περίθαλψη κ.λπ. «Όλα αυτά, χωρίς να έχω καμία ενημέρωση από πυροσβεστική. Η πυροσβεστική υπηρεσία δεν ήρθε ποτέ μέχρι αργά το βράδυ. Κατάσβεση κάναμε μόνοι μας μέχρι τις 2 η ώρα το πρωί… Το κράτος ήρθε την επόμενη ημέρα».
Αναφερόμενος στην κατηγορία που αφορά λανθασμένες πληροφορίες για την πορεία της φωτιάς που είχε δώσει σε Μέσο Ενημέρωσης , ο κ. Μπουρνούς απολογήθηκε λέγοντας ότι όσα είχε δηλώσει ήταν όσα έλεγε η Πυροσβεστική. Επικαλέστηκε δε, και ανάρτηση στο τότε twitter της Πυροσβεστικής που έλεγε για φωτιά στην Καλλιτεχνούπολη. Στον κατηγορούμενο αποδίδεται ότι είπε τότε, πως η πορεία της φωτιάς είναι προς τον ορεινό όγκο και όχι με κατεύθυνση χαμηλά
Πρόεδρος: Δεν είναι παρατραβηγμένα αυτά που είπατε; Νομίζετε ότι δεν μπορούσαν να παρεξηγηθούν από τον κόσμο (το ότι δεν κινδυνεύουν χαμηλά). Σαν δήμαρχος δεν έπρεπε να είστε πιο προσεκτικός;
Κατηγορούμενος: μπορεί να παρεξηγήθηκε από κάποιους, αλλά έχω βγει να μιλήσω για τη φωτιά στην Καλλιτεχνούπολη. Μπορείτε να δείτε και το απόσπασμα στην τηλεόραση. Έχω πει ξεκάθαρα ότι η φωτιά μπαίνει στον Βουτσά. Δεν το άκουσε κανένας από τον Βουτσά, είχαν φύγει. Κατηγορούμαι διότι είπα ότι η φωτιά μπαίνει στον Βουτσά που είναι αλήθεια. Είμαι ο μόνος που τους ενημέρωσε και κατηγορούμαι γιατί το είπα; Εμένα η εντύπωση μου, από την κατεύθυνση του ανέμου, είναι ότι θα πέρναγε ξυστά από το δήμο. Όταν άλλαξε ο άνεμος χάθηκε το παιχνίδι, αλλά εγώ δεν μπορούσα να το ήξερα. Εγώ πάντα μιλούσα με ότι μου έλεγαν οι αρμόδιοι φορείς”.
Σε άλλο σημείο της απολογίας του ο κ. Μπουρνούς περιέγραψε ότι γύρω στις οκτώ το βράδυ βρέθηκε μέσα στο Μάτι και είδε μαζί με τον πολίτη που οδηγούσε το αυτοκίνητο του, ένα νεκρό. Όπως είπε ήταν καμένος και επειδή εκείνη την ώρα του τηλεφώνησαν από Μέσο Ενημέρωσης είπε πως υπάρχουν νεκροί
«Με πήραν τηλέφωνο από ένα σταθμό και είπα πως υπάρχουν νεκροί. Το κεντρικό κράτος δεν ήξερε ότι υπήρχαν νεκροί! Βγήκα στις οκτώ και κάτι από το Μάτι και το είπα.»
Πρόεδρος: Σε ποιον ανακοινώσατε ότι υπήρχαν νεκροί;
Κατηγορούμενος: Με πήρε τηλέφωνο κάποιος δημοσιογράφος και λέω ότι υπάρχουν νεκροί.
Αναφερόμενος στις δικές του ενέργειες ο κ. Μπουρνούς υπεραμύνθηκε όσα έγιναν από τον ίδιο και το προσωπικό του Δήμου, τόσο σε επίπεδο πρόληψης , όπως καθαρισμοί οικοπέδων, ενημέρωση κ.λπ., όσο και σε επίπεδο αντιμετώπισης της κατάστασης τόσο στο πεδίο όσο και μετά.
«Βρίσκομαι σήμερα ενώπιον σας με κατηγορίες που δεν ταιριάζουν σε εμένα και το ποιόν μου… Κάθε ημέρα που περνάει σκέπτομαι αν μπορούσα να κάνω κάτι διαφορετικό ακόμα και για την οικογένειά μου. Η απάντηση είναι ότι θα έπρεπε να κάνω πιο πολλά για την οικογένειά μου. Αν μπορούσα να κάνω κάτι άλλο σε επίπεδο πολιτικής προστασίας θα είχα δέκα πυροσβεστικά και όχι πέντε. Η έλλειψη αποστολής δυνάμεων είναι η αιτία της καταστροφής. Όταν αργείς αυτά είναι τα αποτελέσματα» είπε αναφέροντας πως τόσο η Αστυνομία με τις λάθος και ασυντόνιστες ενέργειες της που εγκλώβισε αυτοκίνητα στο Μάτι, όσο και το Λιμενικό που «τροφοδότησε» την Μαραθώνος με 600 αυτοκίνητα από τα καράβια που έφτασαν Ραφήνα τον επίμαχο χρόνο έχουν ευθύνες για την τραγωδία.
«Εβδομήντα πέντε εθελοντές του δήμου, πλέον των υπαλλήλων, ήταν στην πρώτη γραμμή. Στην αντίπερα όχθη υπήρξαν λανθασμένες οδηγίες της αστυνομίας προς τους πολίτες, το λιμενικό καθυστέρησε να φτάσει στην παραλία που ήταν άνθρωποι, λανθασμένες εκτιμήσεις και έλλειψη ενημέρωσης από την πυροσβεστική» τόνισε ο κ. Μπουρνούς, ο οποίος ανέφερε, επίσης, πως στις δημοτικές του 2019 οι συμπολίτες του τον εξέλεξαν ξανά Δήμαρχο «γιατί εκτίμησαν όσα έκανα».
Ολοκληρώνοντας την απολογία ο κ. Μπουρνούς είπε «Βρίσκομαι ενώπιόν σας έχοντας πλήρης συναίσθηση ότι έπραξα στο ακέραιο το καθήκον μου, τόσο πριν, όσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά. Ζητώ να με απαλλάξατε από το σύνολο κατηγοριών. Δεν πρέπει οι αυτοδιοίκητοι να είναι οι αυτοφωράκηδες αυτού του κράτους. Δεν μπορεί η τοπική αυτοδιοίκηση να είναι στο εδώλιο κάθε φορά επειδή κάποιος άλλος κάνει λάθος».