Οι ΥΔΟΜ, όπως λειτουργούσαν μέχρι σήμερα, παρουσίαζαν σοβαρές αδυναμίες. Μετά από 15 χρόνια εφαρμογής του «Καλλικράτη», μόνο οι 185 από τους 332 δήμους διαθέτουν οργανωμένη ΥΔΟΜ, με αποτέλεσμα το 44% των πολιτών να εξυπηρετούνται από γειτονικούς δήμους, πολλές φορές αναποτελεσματικά.
Ο χρόνος έκδοσης οικοδομικής άδειας κυμαίνεται κατά μέσο όρο στους 6-8 μήνες, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις που υπερβαίνει ακόμα και τα πέντε έτη. Επιπλέον, ο πολυκερματισμός των ΥΔΟΜ και η ελλιπής στελέχωση τους οδηγούν σε διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας, προκαλώντας ανισότητες στην εφαρμογή της. Οι πολίτες αξιολογούν τη λειτουργία των ΥΔΟΜ με μόλις 3,4/10, μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις στον δημόσιο τομέα.
Η μεταρρύθμιση προβλέπει τη δημιουργία νέων Κέντρων Δόμησης εντός του Ελληνικού Κτηματολογίου, τα οποία θα αναλάβουν τις διαδικασίες έκδοσης οικοδομικών αδειών και ελέγχων κατασκευών, ενώ τα Τμήματα Πολεοδομικού Σχεδιασμού θα παραμείνουν στους δήμους.
Η ένταξη των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο φέρνει πλήρη ψηφιακή διαλειτουργικότητα μέσω της πλατφόρμας e-Άδειες και άλλων συστημάτων, προσφέροντας υπηρεσίες μίας στάσης (one-stop-shop) και αξιοποιώντας το εκτεταμένο δίκτυο κτηματολογικών γραφείων σε όλη τη χώρα.
Η διαδικασία θα γίνει σταδιακά και οικειοθελώς για τους εργαζόμενους, με κίνητρα και υποστήριξη, διασφαλίζοντας την απρόσκοπτη λειτουργία των υπηρεσιών. Το προσωπικό των υφιστάμενων ΥΔΟΜ θα στελεχώσει τα Κέντρα Δόμησης, χωρίς να επηρεάζεται η λειτουργία του Ελληνικού Κτηματολογίου, ενώ οι πολίτες θα επωφεληθούν από ταχύτερες, πιο διαφανείς και απλούστερες διαδικασίες.
Η μεταρρύθμιση αποτελεί μέρος μιας ενιαίας κυβερνητικής στρατηγικής, που υλοποιείται σε συνεργασία με όλα τα συναρμόδια υπουργεία. Από τον σχεδιασμό έως την υλοποίηση, η μετάβαση προχωρά με πλήρη συντονισμό και διάλογο με υπηρεσιακούς παράγοντες και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ώστε να ενσωματωθούν βελτιώσεις και να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία των νέων δομών.
Με την κίνηση αυτή, η κυβέρνηση φιλοδοξεί να καταστήσει τη διαδικασία της δόμησης πιο σύγχρονη, αξιόπιστη και προσιτή για πολίτες και επαγγελματίες, μειώνοντας τα χρόνια καθυστερήσεων και τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις που χαρακτήριζαν μέχρι σήμερα τις πολεοδομίες.
Με τη νέα μεταρρύθμιση που υλοποιείται σε κυβερνητικό επίπεδο, οι Υπηρεσίες Δόμησης εντάσσονται στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα σύγχρονο, διαφανές και πλήρως ψηφιακό σύστημα δόμησης και αδειοδοτήσεων.
Καινοτομίες και πλεονεκτήματα της νέας εποχής:
- Υπηρεσίες μίας στάσης (one-stop-shop): Όλες οι διαδικασίες δόμησης και κτηματολογίου συγκεντρώνονται σε ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο και τα βήματα που απαιτούνται για τον πολίτη και τον μηχανικό.
- Πλήρης ψηφιακή διαλειτουργικότητα: Η πλατφόρμα e-Άδειες, οι δηλώσεις αυθαιρέτων και τα συστήματα του Κτηματολογίου συνδέονται μέσω G-Cloud, εξασφαλίζοντας ενιαία πρόσβαση και άμεση ανταλλαγή δεδομένων.
- Κωδικοποίηση και εφαρμογή ενιαίας νομοθεσίας, πολεοδομικά σχέδια με αξιοποίηση ψηφιακών χαρτών .
- Κέντρα Δόμησης με κεντρικό συντονισμό: Οι νέες δομές λειτουργούν υπό ενιαία εποπτεία, διασφαλίζοντας αντικειμενικότητα, διαφάνεια και καλύτερη οργάνωση πόρων.
- Αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών: Το εκτεταμένο δίκτυο Κτηματολογικών Γραφείων και υποκαταστημάτων, που ήδη ταυτίζεται στο 97% της επικράτειας με το δίκτυο των ΥΔΟΜ, προσφέρει πολύτιμη έτοιμη βάση για λειτουργική μετάβαση με περιορισμένο κόστος.
- Νέες ψηφιακές υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας: Η διασύνδεση των συστημάτων δημιουργεί δυνατότητες για καινοτόμες εφαρμογές γύρω από τα ακίνητα, διευκολύνοντας μηχανικούς και πολίτες στην πρόσβαση και αξιοποίηση πληροφοριών.
Η μεταρρύθμιση αξιοποιεί την αποδεδειγμένη εμπειρία του Ελληνικού Κτηματολογίου στην ψηφιοποίηση και φέρνει τον πολίτη στο επίκεντρο, μετατρέποντας τη διαδικασία της δόμησης από πολύπλοκη και χρονοβόρα σε απλή, ψηφιακή και αξιόπιστη διαδικασία.
ΚΕΔΕ: Κατηγορηματικό “ΟΧΙ” στη μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο
Συνεδρίασε το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), υπό την προεδρία του Δημάρχου Αμπελοκήπων – Μενεμένης, κ. Λάζαρου Κυρίζογλου.
Κατά την έναρξη των εργασιών, ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ έκανε αποτίμηση των δράσεων της ΚΕΔΕ στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, υπογραμμίζοντας και την επιτυχή πραγματοποίηση δύο θεματικών ημερίδων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη για τους προϋπολογισμούς των ΟΤΑ, με τη συμμετοχή αιρετών και υπηρεσιακών παραγόντων από δήμους και περιφέρειες.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο μείζον ζήτημα της ενδεχόμενης μεταφοράς των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) στο Κτηματολόγιο, θέμα για το οποίο ακολουθεί η σχετική ομόφωνη απόφαση του ΔΣ.
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ εξέφρασε με σαφήνεια τη συλλογική και αδιαπραγμάτευτη θέση της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας:
«Είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι. Εκφράζουμε την πλήρη αντίρρησή μας στην αφαίρεση της αρμοδιότητας των πολεοδομιών από τους Δήμους και τη μεταφορά τους στο Κτηματολόγιο. Στέλνουμε σαφές μήνυμα: η ΚΕΔΕ θα αντισταθεί με κάθε τρόπο και κάθε μέσο».
Υπογράμμισε δε πως: «Τα ζητήματα των Πολεοδομιών αποτελούν εξόχως τοπικές υποθέσεις, όπως διασφαλίζεται από το άρθρο 102 του Συντάγματος. Η ΚΕΔΕ δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία απόπειρα αποδυνάμωσης του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Εφόσον απαιτηθεί, θα προσφύγουμε στο Συμβούλιο της Επικρατείας».
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ τόνισε επίσης ότι δεν υποχωρεί εκατοστό πίσω από τα ψηφίσματα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας και έφερε ως παραδείγματα, το τέλος ταφής και την αλλαγή του τρόπου κατανομής των ΚΑΠ, προσθέτοντας ότι το ίδιο θα συμβεί και στο ζήτημα των ΥΔΟΜ.
Ο κ. Κυρίζογλου επίσης, ανακοίνωσε τη συνάντηση της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΚΕΔΕ με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου, την Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου. Στο επίκεντρο της συζήτησης θα τεθούν όλα τα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την Τοπική
Αυτοδιοίκηση, όπως μεταξύ άλλων η διαχείριση των υδάτων και οι πολεοδομίες.
Με την παρέμβασή της, η ΚΕΔΕ επαναβεβαιώνει τον θεσμικό και διεκδικητικό της ρόλο, στέλνοντας ισχυρό μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση ότι η Αυτοδιοίκηση δεν θα παραχωρήσει κρίσιμες αρμοδιότητές της, οι οποίες αποτελούν πυλώνα της δημοκρατικής λειτουργίας και της εξυπηρέτησης των πολιτών.
Η Απόφαση του ΔΣ της ΚΕΔΕ για τις ΥΔΟΜ
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος, δηλώνει την ξεκάθαρη αντίθεσή της στη μεταφορά των Πολεοδομιών στο Κεντρικό Κράτος.
Με απόφασή του κι ενόψει της επικείμενης συνάντησης με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος στις 23 Σεπτεμβρίου, το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος εκφράζει την κάθετη και κατηγορηματική του αντίθεση με την πρόσφατη κυβερνητική εξαγγελία στη ΔΕΘ, για μεταφορά της αρμοδιότητας των Πολεοδομιών στο Κεντρικό Κράτος και συγκεκριμένα, στο Κτηματολόγιο.
Για την ΚΕΔΕ είναι καταρχήν ζήτημα συνταγματικής τάξης, αφού οι αρμοδιότητες που ασκούν οι Πολεοδομίες αφορούν, σύμφωνα με το άρθρο 102 του Συντάγματος, αποκλειστικά τοπικές υποθέσεις. Για την Αυτοδιοίκηση Α’ Βαθμού αποτελεί «κόκκινη γραμμή» κάθε προσπάθεια να μεταφερθούν εκτός Δήμων κρίσιμες και συνταγματικά κατοχυρωμένες αρμοδιότητες που αφορούν την ποιότητα ζωής των πολιτών και τη φυσιογνωμία των πόλεων μας, όπως είναι ο καθορισμός των όρων δόμησης και οι χρήσεις γης.
Η ΚΕΔΕ πρώτη έχει επισημάνει την ανάγκη για τη λειτουργία σύγχρονων Πολεοδομιών, που θα λειτουργούν με το αναγκαίο προσωπικό και με ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο, πάντα όμως ως αρμοδιότητα κι ευθύνη των Δήμων.
Απορρίπτουμε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό ότι η διαφθορά αποτελεί κανόνα για το σύνολο των Πολεοδομιών και των Δήμων. Για τα μεμονωμένα φαινόμενα διαφθοράς που πράγματι εμφανίζονται στη λειτουργία κάποιων Πολεοδομιών, δεν ευθύνεται το γεγονός ότι ανήκουν στην ευθύνη των δήμων. Αντίστοιχα, και περισσότερα φαινόμενα παρατηρούνταν κατά το διάστημα που η ευθύνη λειτουργίας τους ανήκε στις Κρατικές Νομαρχίες, πριν στη συνέχεια μεταφερθούν στον πρώτο βαθμό. Τα φαινόμενα διαφθοράς οφείλονται σε άλλες, πολύχρονες παθογένειες του Κράτους, οι οποίες δεν αντιμετωπίζονται απλά με μεταφορά των Πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο. Παθογένειες όπως:
– Η έλλειψη χωροταξικών σχεδίων και η ανυπαρξία ενός ξεκάθαρου πλαισίου που θα επιτρέπει σε πολίτες κι επενδυτές να γνωρίζουν πού μπορούν να χτίσουν, τι και με ποιους όρους. Δεν ευθύνονται οι Δήμοι αλλά το Κεντρικό Κράτος που δεν έχουν καταρτιστεί ακόμη τα σχέδια αυτά.
– Η πολυνομία και η έλλειψη ξεκάθαρων αρμοδιοτήτων μεταξύ των βαθμίδων του Κράτους.
– Η υποστελέχωση των Πολεοδομιών. Η ΚΕΔΕ συστηματικά ζητά την πρόσληψη επιστημονικού προσωπικού, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στο δύσκολο έργο τους.
– Η ψήφιση αντισυνταγματικών νομοσχεδίων, για την οποία ασφαλώς δεν ευθύνονται οι Δήμοι αλλά το Κεντρικό Κράτος. Αντισυνταγματικών νομοσχεδίων όπως ο πρόσφατος ΝΟΚ, που κρίθηκαν αντισυνταγματικοί, κατέπεσαν στο ΣτΕ και έχουν δημιουργήσει μεγάλη αναταραχή στην αγορά γης.
Με βάση τα πραγματικά δεδομένα που παραθέτουμε, δεν αντιλαμβανόμαστε πώς το Κεντρικό Κράτος θα κάνει καλύτερα τη δουλειά όσον αφορά τις πολεοδομίες, όταν σε δικά του λάθη και παραλείψεις οφείλονται προβλήματα όπως η μη ολοκλήρωση ως σήμερα της λειτουργίας του Κτηματολογίου, η έλλειψη χωροταξικών πλαισίων, η προώθηση και ψήφιση αντισυνταγματικών νομοθετικών ρυθμίσεων, κλπ.
Είμαστε απολύτως κατηγορηματικοί πως οι Δήμοι μπορούν, αν έχουν τα κατάλληλα θεσμικά εργαλεία και το προσωπικό, να λειτουργήσουν καλύτερα από όλους τις Πολεοδομίες, με μεγαλύτερη διαφάνεια κι αποτελεσματικότητα.
Στο πλαίσιο αυτό και για να αποτρέψουμε την απόφαση για μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο, η ΚΕΔΕ ομόφωνα αποφασίζει τα παρακάτω:
- Την ανάληψη μιας σειράς επικοινωνιακών δράσεων, με χρήση των κατάλληλων μέσων, με στόχο την ενημέρωση της κοινής γνώμης σχετικά με τις επιπτώσεις που θα έχει στην καθημερινότητα των πολιτών και τη φυσιογνωμία των πόλεων μας, η μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο.
- Τη συνάντηση της Ε.Ε. της ΚΕΔΕ με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος αλλά και το σύνολο των πολιτικών κομμάτων, προκειμένου να ενημερωθούν για τις θέσεις μας πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα.
- Τη συνάντηση αντιπροσωπείας της ΚΕΔΕ με επιστημονικούς φορείς, όπως το Προεδρείο του ΕΜΔΥΔΑΣ, για την ανάληψη κοινών δράσεων πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα.
- Την προετοιμασία από πλευράς ΚΕΔΕ όλων των απαραίτητων ενεργειών προκειμένου να υπάρξει προσφυγή κατά διοικητικών πράξεων υλοποίησης της επικείμενης νομοθέτησης της μεταφοράς των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο.