Η αλληλογραφία σήμερα είναι ξεπερασμένο και μάλλον περιφρονημένο μέσο. Όμως τα ΕΛΤΑ εξακολουθούν να παράγουν κοινωνικό έργο. Στις μικρές κοινότητες τα ΕΛΤΑ ήταν ένας τρόπος ώστε οι κάτοικοι να μην αισθάνονται αποκλεισμένοι.
Συγκινούμεθα, όταν βλέπουμε στην παρέλαση ένα μόνον μαθητή να παρελαύνει με την ελληνική σημαία σε κάποιο ακριτικό νησί. Ο γερασμένος πληθυσμός της υπαίθρου με τις μικρές διάσπαρτες κοινότητες περίμενε κάθε μήνα τον ταχυδρόμο να τους φέρει την επιταγή της σύνταξης. Και το θέμα που προβάλλει είναι πού θα την εξαργυρώσει αφού έχουν κλείσει τα περισσότερα καταστήματα των τραπεζών.
Τα ΕΛΤΑ είναι κοινωνικό αγαθό, όπως ο σιδηρόδρομος και δημόσιες συγκοινωνίες, απαραίτητο για την διατήρηση της ενότητας του πληθυσμού.
Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι τα ΕΛΤΑ που έχουν υποχρέωση να εξυπηρετούν πράγματι κάθε πολίτη σε κάθε σημείο της επικράτειας, αποζημιώνεται από το κράτος για να καλύπτει το κόστος του που υπολογίζονται και με έγκριση της ΕΕΤΤ πράγμα το οποίο την τελευταία τετραετία δεν συνέβη κι έτσι το Δημόσιο οφείλει στα ΕΛΤΑ πάνω από 46 εκατομμύρια ευρώ.
Η εκκρεμότητα δε αυτή, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές οφείλεται εις το ότι καταβολή κατ’ έτος άνω των 15 εκατ. ευρώ απαιτείται προηγουμένη έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενώ στην Γερμανία και Δανία δεν υπάρχει αντίστοιχος φορέας.
Δεν έγινε καμία προετοιμασία και χωρίς προφανώς έρευνα για εναλλακτική λύση, χωρίς ενημέρωση των ενδιαφερομένων που δεν είναι μόνον οι εργαζόμενοι, αλλά οι χρήστες του. Και προφανώς δεν αποτελεί σοβαρή αιτιολογία της κυβέρνησης ότι τα ΕΛΤΑ ανήκουν στο Υπερταμείο που δεν γνώριζε ούτε κατά συνέπεια ο ισχυρισμός του Υπουργείου Οικονομικών ότι δεν έχει ιδέα για το πρόβλημα, αντέχει σε λογική βάσανο, καθ’ ο αρμόδιος και επόπτης στο παραπάνω ταμείο.
Πάντως από το 2020 που είχε συμπληρωθεί δεκαετία συνεχούς πτωτικής πορείας έχουν δαπανηθεί 250 εκατ. ευρώ για την διάσωση και πρόγραμμα εθελουσίας αποχωρήσεως χωρίς αποτέλεσμα.
Το στοίχημα ήταν και είναι δύσκολο, διότι οι χρήσεις παραμένουν ζημιογόνες για τον όμιλο, παρ’ ότι είχε τεθεί στόχος το 2024 να γυρίσει ο οργανισμός σε κερδοφορία.
Από τα αποτελέσματα του προηγουμένου έτους προκύπτει ότι το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων είναι αρνητικό και ανέρχεται στα 140 εκατ. ευρώ.
Εκτός τούτου το Δημόσιο οφείλει να καταβάλει τις απαιτήσεις παροχής καθολικών υπηρεσιών που υπερβαίνουν τα 46 εκατ. ευρώ βάσει οικονομικών καταστάσεων, τελευταίας χρήσης ενώ η έκθεση ορκωτών ελεγκτών λογιστών της Grant Thornton σημαίνει συναγερμό για την ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την συνέχιση της δραστηριότητος των Ελληνικών Ταχυδρομείων χωρίς προηγούμενη ενημέρωση ή διαβούλευση με τους τοπικούς φορείς. Ίσως η κυβέρνηση θεώρησε ότι θα συμβεί το ίδιο με τα 143 λουκέτα του 2023 που η σχετική απόφαση πέρασε απαρατήρητη.
Καθ’ όσον δεν υπήρξαν λίγοι Δήμοι που προσφέρθηκαν να αναλάβουν οι ίδιοι τα λειτουργικά έξοδα των τοπικών καταστημάτων (ενοίκιο, λογαριασμούς ρεύματος κλπ.) προκειμένου ν’ αποφευχθεί το οριστικό λουκέτο των ΕΛΤΑ. Πέραν από την επιστολή αλληλογραφία τα καταστήματα εξυπηρετούν είσπραξη συντάξεων επιδομάτων, επιταγών φόρων εισοδήματος εισφορές κλπ., το δε 85% των ηλικιωμένων στην περιφέρεια εξακολουθεί να προτιμά τον αγροτικό ταχυδρόμο στο σπίτι του. Δηλαδή να τους συνδέει ένας κρίκος επικοινωνίας με το κράτος.
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας και αναλύσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος περισσότεροι από 300 σχολικοί σταθμοί (νηπιαγωγεία και δημοτικά, σταμάτησαν να λειτουργούν τα τελευταία χρόνια σε ορεινούς και αγροτικούς Δήμους.
Το Σχολείο είναι ό,τι πιο συμβολικό και ουσιαστικό κρατάει ζωντανό έναν τόπο. Χωρίς αυτό η σιωπή είναι θέμα χρόνου, ενώ η απώλεια κοπαδιού για πολλούς κτηνοτρόφους δεν είναι προσωρινό πλήγμα είναι αφανισμός του επαγγέλματος.
Η τεχνοκρατική ίσως προσέγγιση να οδηγήσει στην απόφαση να κλείσουν 204 καταστήματα των ΕΛΤΑ σε ολόκληρη την χώρα. Τούτο όμως πρέπει να συνδυασθεί με την επένδυση και όχι μόνον με τον πληθυσμό, έτσι ώστε η Ελλάδα να κρατήσει ζωντανό τον μισό χάρτη. Την γη που παράγει, θρέφει και στηρίζει την κοινωνία. Καθ’ όσον από πηγές του Υπουργείου Εσωτερικών προκύπτει ότι 1.500 χωριά έχουν κάτω από 150 κατοίκους, ενώ ο πληθυσμός άνω των 60 ετών ξεπερνά το 50%. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων των ΕΛΤΑ στους Δήμους υπό την μορφή ΚΕΠ π.χ. θα επιτρέψει στους ανθρώπους να ζήσουν μιλώντας μεταξύ τους, χωρίς να κόβεται η επικοινωνία ανάμεσά τους.
Κατά την ταπεινή άποψή μας, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα εν σχέση με τον τεχνοκράτη και «προοδευτικό» στο σημείο της ανθρώπινης επαφής με τον έξω κόσμο. Να συνειδητοποιήσουμε ότι με ένα «τσιπάκι» δεν καταργείται το συναίσθημα μοναξιάς και του φόβου.
* Ο κ. Ιωάννης Σκουτέρης είναι Δικηγόρος, τέως αντιδήμαρχος Χολαργού