Η εικόνα των τιμών σε καύσιμα, φυσικό αέριο και ρεύμα είναι αποκαλυπτική. Το επίσημο δελτίο του Παρατηρητηρίου, το οποίο αφορά την προηγούμενη ημέρα, καταγράφει πανελλαδική μέση τιμή 2,14 ευρώ το λίτρο τόσο για την αμόλυβδη βενζίνη όσο και για το πετρέλαιο κίνησης. Το πετρέλαιο θέρμανσης διαμορφώνεται στα 1,57 ευρώ το λίτρο. Πρόκειται για τιμές λιανικής με ΦΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των κρατικών και ιδιωτικών επιδοτήσεων, που αποτυπώνουν το σημείο εκκίνησης της επιβάρυνσης στην αντλία.
Η σύγκριση σε σχέση με τις “προπολεμικές τιμές” αναφοράς του Φεβρουαρίου και αυτών που χρησιμοποιήσαμε στους προηγούμενους υπολογισμούς μας, δείχνει πως η βενζίνη εμφανίζει αύξηση περίπου 22%, το πετρέλαιο κίνησης 36% και το πετρέλαιο θέρμανσης σχεδόν 33%. Πρακτικά, για κάθε χίλια λίτρα, η πρόσθετη δαπάνη φθάνει τα 385 ευρώ στη βενζίνη, τα 571 ευρώ στο πετρέλαιο κίνησης και τα 387 ευρώ στη θέρμανση.
Αν διατηρήσουμε σταθερές τις ποσότητες κατανάλωσης του 2025, τα 7,6 δισ. λίτρα για τα τρία καύσιμα, η ετήσια αναγωγή της αξίας τους το 2026 ανεβαίνει από περίπου 11,9 σε 15,6 έως 15,9 δισ. ευρώ. Η διαφορά προσεγγίζει τα 3,7-3,9 δισ. ευρώ και η αύξηση το 30-33%. Η ακρίβεια απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, αλλά αυτό είναι το σενάριο των τρεχουσών τιμών και κατανάλωσης, που δείχνει την ένταση της ετήσιας πίεσης.
Εντονότερη είναι η ανησυχία για το ηλεκτρικό ρεύμα. Η ημερήσια χονδρεμπορική τιμή διαμορφώθηκε από 288 σε 312 ευρώ ανά Mwh στις 2 Νοεμβρίου, μέσα σε δύο 24ωρα. Η τιμή μεταξύ αρχής Νοεμβρίου και αρχής Οκτωβρίου είναι τριπλάσια, αλλά δεν αποτελεί, ούτε τη μέση μηνιαία αύξηση, ούτε την αντίστοιχη μεταβολή των λογαριασμών. Η τελική επιβάρυνση εξαρτάται από το συμβόλαιο, τη μέση τιμή της περιόδου, την εμπορική πολιτική του προμηθευτή και τις εφαρμοζόμενες ενισχύσεις.
Για να γίνει όμως κατανοητό το μέγεθος του κόστους του ρεύματος, ένα αρτοποιείο, ένα εργαστήριο ζαχαροπλαστικής, ένα κρεοπωλείο και μια εμπορική αποθήκη με ψυκτική μονάδα, για 10 Mwh επιβαρύνεται μηνιαίως με επιπλέον 2.000 ευρώ, περιορίζοντας τις αντοχές, ιδιαίτερα όταν η πρόσθετη αξία ενέργειας συνδυάζεται με αυξημένα μεταφορικά και λειτουργικά έξοδα.
Στο φυσικό αέριο, οι ενδοημερήσιες αναφορές στις αρχές Νοεμβρίου κινούνται περίπου στα 100-104 ευρώ ανά Mwh. Με ενδεικτική τιμή υπολογισμού τα 102 ευρώ, έναντι περυσινής τιμής 32 ευρώ, η διαφορά είναι τουλάχιστον 70 ευρώ και για κάθε 10 Mwh, κατανάλωσης προκύπτουν 700 ευρώ πρόσθετης αξίας, πριν από μεταφορά, αύξηση των τιμολογίων, προμήθεια και φόρους.
Η επίδραση στην αγορά εκδηλώνεται διαδοχικά. Αρχικά αυξάνονται οι δαπάνες για μετακινήσεις, θέρμανση και λειτουργία εγκαταστάσεων. Στη συνέχεια επιβαρύνονται η παραγωγή, η αποθήκευση, η ψύξη και η διανομή. Όταν η επιχείρηση αδυνατεί να απορροφήσει ολόκληρη τη διαφορά, ένα μέρος μεταφέρεται στις τιμές. Όταν την απορροφά, περιορίζει το κέρδος και τις δυνατότητες επένδυσης. Παράλληλα, ο καταναλωτής ανακατανέμει τις δαπάνες του, με αποτέλεσμα την πίεση στον εμπορικό τζίρο.
Για την επιχειρηματικότητα, η σύνδεση ενέργειας και μεταφορών έχει ιδιαίτερη σημασία. Εμπόριο, εφοδιαστική αλυσίδα, ναυτιλιακές υπηρεσίες και μεταποίηση εξαρτώνται από τη συνεχή κίνηση αγαθών και ανθρώπων. Η αύξηση του πετρελαίου κίνησης επιβαρύνει τις παραδόσεις, ενώ το ακριβότερο ρεύμα επηρεάζει αποθήκες και εγκαταστάσεις.
Το ΕΒΕΠ θεωρεί αναγκαία μια στοχευμένη αντιμετώπιση, με προβλεψιμότητα στη στήριξη, διαφάνεια στις χρεώσεις και πρόσβαση των μικρότερων επιχειρήσεων σε επιδότηση εξοικονόμησης. Απαιτούνται αποτελεσματικός ανταγωνισμός, έλεγχος της μετακύλισης των ενισχύσεων και πρακτικές λύσεις για αποδοτικότερο εξοπλισμό και αυτοπαραγωγή. Η ενεργειακή αναβάθμιση χρειάζεται αρχικό κεφάλαιο, το οποίο συχνά λείπει ακριβώς από τις επιχειρήσεις που πιέζονται περισσότερο. Η προστασία της παραγωγικής βάσης πρέπει να συνδεθεί με μετρήσιμη μείωση του ενεργειακού κόστους με τη δέσμευση ανταποδοτικών επενδύσεων σε ΑΠΕ μέσα στην επόμενη τριετία.
Η διάρκεια των υψηλών τιμών θα καθορίσει το τελικό οικονομικό αποτύπωμα. Μια πρόσκαιρη έξαρση αντιμετωπίζεται διαφορετικά από μια παρατεταμένη επιβάρυνση που εξαντλεί αποθέματα ρευστότητας. Ο Νοέμβριος υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρων αποφάσεων, αξιόπιστων δεδομένων και συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης. Προτεραιότητα είναι να διατηρηθούν βιώσιμες οι επιχειρήσεις και η βασική κατανάλωση, πριν η ενεργειακή πίεση δημιουργήσει μόνιμες απώλειες στην αγορά.
* Ο κ. Βασίλης Κορκίδης είναι πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς