Τυχαία διάβασα ένα άρθρο του Θανάση Γιαλκέτση στο ένθετο ΝΗΣΙΔΕΣ της ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ. Το άρθρο αυτό θα έπρεπε να μπορούσε να κυκλοφορήσει ευρύτατα. Για να δημοσιοποιήσει το γεγονός ότι υπάρχουν κορυφαίοι διανοητές που διαψεύδουν την τεχνητή ατμόσφαιρα που έχουν δημιουργήσει γύρω μας οι ολιγάρχες της οικονομίας και της πληροφόρησης. Μια ατμόσφαιρα που κυριαρχείται από άπειρα fake news.
Ένας από αυτούς τους διανοητές είναι και ο Δρ. Λουΐτζι Φεραγιόλι, Φιλόσοφος του Δικαίου, που μίλησε στο 25ο Συνέδριο του Σωματείου Ιταλών Δικαστών Magistratura Democratica, που έγινε στη Ρώμη στις 14 Μαρτίου 2026.
Θα προσπαθήσω να δώσω ένα μικρό αλλά συμπυκνωμένο απόσταγμα από όσα είπε ο κ. Φεραγιόλι:
- Αντιμετωπίζουμε μια ισχυρή επίθεση στο κράτος δικαίου και στο διεθνές δίκαιο, δηλ. κατά των ερεισμάτων της επιβίωσης των κοινωνιών.
- Ο κόσμος κυριαρχείται από το νόμο του πιο ισχυρού και από την γενικευμένη άποψη ότι όλοι οι άλλοι είναι εχθροί μας. Μια από τις πιο απίστευτες φράσεις που έχει εκστομίσει ο Πρόεδρος Τραμπ το επιβεβαιώνει: «δεν αναγνωρίζω άλλα όρια από εκείνα που θέτω ο ίδιος στον εαυτό μου!» Τι άλλο διαφορετικό από έναν πολιτικό απολυταρχισμό στις διεθνείς σχέσεις διακηρύσσει η φράση αυτή;
- Όχι μόνο ο Πρόεδρος Τραμπ, αλλά κατά μίμησή του, πολλοί ηγετίσκοι της δύσης, είτε εισάγουν είτε παρακάμπτουν τις νομοθεσίες των χωρών τους, έξω από κάθε έλεγχο της ανεξάρτητης δικαιοσύνης, όπου διατηρείται ακόμα, ή παραβιάζοντάς την κατάφορα.
- Οι πολιτικοί απολυταρχισμοί έχουν ήδη συμμαχήσει με τους οικονομικούς απολυταρχισμούς, που εκφράζονται από υπέρμετρες συγκεντρώσεις πλούτου σε χέρια μικρών ολιγαρχιών, που δεν υπολογίζουν όρια, φραγμούς και ελέγχους. Που μεταβάλλονται έτσι σε απόλυτα, κυρίαρχα αφεντικά, μεγαλομανή και αδίστακτα.
Ο κ. Φεραγιόλι, ρομαντικά, επικαλείται «έναν άλλο ρόλο για την Ευρώπη», τρείς ζωτικής σημασίας αξίες που πρέπει να υιοθετήσουν οι χώρες της, δηλ. την Ειρήνη, τον σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και την ισότητα όλων των ανθρώπινων υπάρξεων. Λυπάμαι που θα διαφωνήσω με τον κ. Φεραγιόλι στις υποδείξεις του για τα δέον γενέσθαι, ώστε να γίνουν πράξη οι τρείς αξίες που επικαλείται ως αναγκαίες:
- Όχι μόνο δεν θα πάψει η παράλογη κούρσα των νέων εξοπλισμών, αλλά, αντίθετα, θα ενταθεί. Γιατί, πίσω από τους εξοπλισμούς, κινούνται τα τεράστια συμφέροντα των βιομηχανιών όπλων πολλών χωρών, μεγάλων και μικρών, που έχουν επιβάλλει σχεδόν σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες μια υστερία κατά της Ρωσίας και στις διαπασών διακηρύσσουν, ψευδώς βέβαια, ότι από στιγμή σε στιγμή επίκειται επίθεση της Ρωσίας κατά του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης!
- Πώς να οικοδομηθεί και από ποιους πολιτικούς ένα Ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος; Εύκολα λέγεται αλλά δύσκολα οικοδομείται. Δεν θα επιτρέψουν οι ισχυρές οικονομικές ολιγαρχίες την επανοικοδόμηση του Κοινωνικού Κράτους αφού θεωρούν ότι είναι οι ίδιες το κράτος! Μη ξεχνούμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση γεννήθηκε πάνω στα ερείπια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου και η ανάπτυξη του Κοινωνικού Κράτους ήταν μια αναγκαιότητα για την ευημερία. Σήμερα υπάρχουν ισχυρές ολιγαρχίες σ’ όλες τις χώρες, σε συμμαχία με τις ιδιοτελείς πολιτικές ολιγαρχίες, που κιτρινίζουν στο άκουσμα «κοινωνικό κράτος».
Τίποτα βέβαια δεν είναι αδύνατο. Αφού αναγεννήθηκαν και ο φασισμός και ο ναζισμός ογδόντα χρόνια μετά τον Β’Π.Π., έτσι μπορεί να αναγεννηθεί και ο φιλελεύθερος σοσιαλισμός με τον οποίο αναγεννήθηκε η Ευρώπη μετά τον Β’Π.Π. πάνω στα ερείπια που άφησαν ο Θατσερισμός και ο Ρηγκανισμός, τα οποία όμως σήμερα έχουν γίνει φρούρια της… Αοράτου Χειρός του Άνταμ Σμίθ…
Ο κ. Θανάσης Φροντιστής είναι Δρ. Οικονομολόγος – π. Πανεπιστημιακός – Συγγραφέας