Πρόκειται για περιγραφή της Κλίμακας 7 του Πρωτοκόλλου που εφαρμόζουν οι επιστήμονες της οργάνωσης Καλλιστώ, σε συνεργασία με τον ΟΦΥΠΕΚΑ, για άγρια ζώα (λύκους, αρκούδες, αλεπούδες, τσακάλια κ.α.) που εισβάλλουν σε κατοικημένες περιοχές και, ακόμα περισσότερο, αλληλεπιδρούν με ανθρώπους. Καθώς οι επαφές γίνονται όλο και συχνότερες και η φύση σε ολόκληρη τη χώρα αλλάζει, οι ειδικοί “φωνάζουν” ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα πριν η κατάσταση ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η οργάνωση Καλλιστώ επιβεβαίωσε πως το ζώο που επιτέθηκε -και μάλιστα επανειλημμένα, τραυματίζοντάς τον- στον δρομέα Θανάση Λινάρδο, ο οποίος αθλούνταν στο βουνό, στο Κρυονέρι, ήταν λύκος. Ο λύκος φαίνεται πως παραμόνευε τον δρομέα και του επιτέθηκε στην είσοδο δασικής έκτασης, περίπου 100 μέτρα από το νεκροταφείο του Κρυονερίου. Ο κ. Λινάρδος, ο οποίος γλίτωσε με αμυχές και δήγματα, ανέφερε ότι ο λύκος τον κυνήγησε ακόμα και όταν κρύφτηκε πίσω από ένα δέντρο, δαγκώνοντάς τον επανειλημμένα και πως η πάλη μεταξύ τους διήρκεσε γύρω στα οκτώ λεπτά, μέχρι τελικά ο λύκος να αποφασίσει να εγκαταλείψει.
Όπως αναφέρουν στελέχη της οργάνωσης Καλλιστώ στο ΘΕΜΑ, πρόκειται για αρσενικό άτομο, στο οποίο είχε φορεθεί κολάρο με GPS τον περασμένο Μάιο, αφού έχει επιδείξει επανειλημμένα παρόμοια συμπεριφορά. Τον Φεβρουάριο είχε και πάλι επιτεθεί σε δρομέα, στη Βαρυμπόμπη.
Τότε, τα στελέχη της οργάνωσης, μαζί με την ομάδα άμεσης επέμβασης του ΟΦΥΠΕΚΑ, χρησιμοποιώντας drone εντόπισαν τον λύκο και εφάρμοσαν τεχνικές απώθησης. Αφού τον αναισθητοποίησαν και τον σήμαναν με το κολάρο, χρησιμοποίησαν ειδικά μηχανήματα με ήχους, αλλά και τον «πυροβόλησαν» με όπλο paintball. Ο λύκος απομακρύνθηκε από τη Βαρυμπόμπη, όμως πρόσφατα επανεμφανίστηκε σε κατοικημένη περιοχή.
Αυτή τη φορά, στο Ολυμπιακό χωριό, όπου εθεάθη (κυρίως από τις κάμερες σπιτιών) να κυνηγά αδέσποτους σκύλους και, κυρίως, γάτες για να τραφεί. Το γεγονός ότι, όπως λένε οι επιστήμονες «αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη του και όχι μόνο να πλησιάσει, αλλά να επιτεθεί σε άνθρωπο και μάλιστα ενήλικο άνδρα για δεύτερη φορά (αφού τα παιδιά είναι οι ιδανικοί στόχοι για τους λύκους), σημαίνει ότι έχει χάσει τον φυσικό του φόβο για τους ανθρώπους και ότι δεν υπάρχει άλλη λύση, από το να ακολουθηθεί το πρωτόκολλο».
Σύμφωνα με αυτό, η ομάδα του ΟΦΥΠΕΚΑ και της οργάνωσης Καλλιστώ χρησιμοποίησε το στίγμα του GPS (από το οποίο οι επιστήμονες παρακολούθησαν και πού κινείται, γενικώς) και με drone τον εντόπισε και τον αναισθητοποίησε. Από εκεί, ο λύκος μεταφέρθηκε σε εγκαταστάσεις του Αρκτούρου, στη Φλώρινα, όπου και αναμένει να ολοκληρωθούν κάποιες ιατρικές εξετάσεις (σχετικά με το DNA του και την κατάσταση της υγείας του, όπως πχ αν φέρει μεταδοτικές ασθένειες για τα άλλα ζώα που φιλοξενούνται) και θα περάσει το υπόλοιπο της ζωής του σε ελεγχόμενο χώρο φιλοξενίας.
Την επιχείρηση εντοπισμού και απομάκρυνσης επιβεβαιώνει με ποστ του στα κοινωνικά δίκτυα και ο γενικός γραμματέας δασών, Στάθης Κ. Σταθόπουλος: «Η ομάδα που συγκροτήσαμε σε εφαρμογή της σχετικής απόφασης που εκδώσαμε στο ΥΠΕΝ είχε άμεσα αποτελέσματα. Επιτεύχθηκε, έτσι, σε μηδέν χρόνο ο εντοπισμός και η σύλληψη του λύκου, που είχε αναπτύξει ισχυρή εξοικείωση με τον άνθρωπο στην προστατευόμενη περιοχή της Πάρνηθας, και συγκεκριμένα στην έκταση μεταξύ Κρυονερίου και Βαρυμπόμπης. Το συγκεκριμένο, ραδιοσημασμένο, άτομο λύκου έχει ήδη απομακρυνθεί και μεταφέρεται στις κατάλληλες εγκαταστάσεις στη Θεσσαλονίκη, για τη διεξαγωγή των αναγκαίων εξετάσεων γενετικού υλικού, ενώ αμέσως μετά θα φιλοξενηθεί στις εγκαταστάσεις του Αρκτούρου.
Αξίζουν συγχαρητήρια στα μέλη της θεματικής ομάδας εργασίας-συνεργείου, που δούλεψε με τη συμμετοχή της αρμόδιας Δασικής Αρχής, του ΟΦΥΠΕΚΑ, των οργανώσεων «Καλλιστώ» και «Αρκτούρος», καθώς και έμπειρων κυνηγών από τις συνεργαζόμενες κυνηγετικές οργανώσεις. Πέτυχαν να μην κλιμακωθεί περαιτέρω το περιστατικό, με θετικές συνέπειες για τη δημόσια ασφάλεια των κατοίκων της περιοχής,αλλά και του είδους. Η επιτυχής επιχείρηση έρχεται σε συνέχεια των δύο ακόμα που προηγήθηκαν, με ανάλογη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, στη Χαλκιδική και στην Πολίχνη, στο διάστημα 2025-2026».
Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο. Στη Βόρεια Ελλάδα έχουν καταγραφεί δύο περιστατικά επιθέσεων λύκων σε παιδιά. Η διαδικασία της απομάκρυνσης και μεταφοράς σε ελεγχόμενο χώρο ακολουθήθηκε πολύ πρόσφατα στην Θεσσαλονίκη, όταν λύκος επιτέθηκε και τραυμάτισε ένα πεντάχρονο κορίτσι στην περιοχή της Πολίχνης, στη δυτική Θεσσαλονίκη. Ο λύκος εντοπίστηκε, απομακρύνθηκε και μεταφέρθηκε στις εγκαταστάσεις του Αρκτούρου, όμως το σοκ ήταν μεγάλο, αφού έναν χρόνο πριν, στη Χαλκιδική λύκος είχε επιτεθεί και πάλι σε πεντάχρονο παιδί, στο Νέο Μαρμαρά Χαλκιδικής.
Στην Πάρνηθα και την ευρύτερη περιοχή, ωστόσο, υπάρχει το μεγάλο πρόβλημα. Αναφορές υπάρχουν για εμφανίσεις λύκων σε διάφορες περιοχές στους πρόποδες της Πάρνηθας, μεταξύ άλλων στη Φυλή -όπου καταγράφηκαν λύκοι έξω από παιδική χαρά-, το Κρυονέρι -όπου έγινε η τελευταία επίθεση εναντίον δρομέα-, το Ολυμπιακό Χωριό και τα Άνω Λιόσια.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι η Χασιά. Εκεί, φιλοζωϊκά σωματεία καταγγέλλουν ότι έχουν καταγραφεί περισσότερες από 11 επιθέσεις λύκων σε αδέσποτα σκυλιά, τα οποία τελικά κατασπάραξαν. Η πραγματικότητα, όπως εξηγούν στελέχη της οργάνωσης «Καλλιστώ», είναι ακόμα πιο ανατριχιαστική. Καθώς η Χασιά αποτελούσε και αποτελεί σε ένα μεγάλο βαθμό «αποθετήριο», δηλαδή περιοχή στην οποία «φιλόζωοι» οι οποίοι βαριούνταν τα κατοικίδιά τους ή δεν μπορούσαν να διαθέσουν τα νεογέννητα, τα «ξεφορτώνονταν». Οι κάτοικοι της περιοχής έμαθαν να ζουν με αυτά και τα φρόντισαν. Για τους λύκους, ωστόσο, τα αδέσποτα είναι εύκολη πηγή τροφής.
Το ερώτημα, παρόλα αυτά, παραμένει. Γιατί άρχισαν οι λύκοι να επιτίθενται σε ανθρώπους; Σε οποιαδήποτε αλλόκοτη συμπεριφορά άγριου ζώου, λένε οι επιστήμονες, θα βρούμε τον ανθρώπινο παράγοντα. Για παράδειγμα, στον λύκο που επιτέθηκε στον δρομέα, στο Κρυονέρι, κάτοικος της περιοχής παραδέχτηκε ότι τον τάιζε, μαζί με άλλα λυκόπουλα, όταν ήταν νεογέννητο, παρά τις περί του αντιθέτου οδηγίες των αρχών. Αυτό, λένε οι ειδικοί, ίσως να έχει συμβάλλει στο γεγονός ότι αυτό το συγκεκριμένο άτομο δεν έχει τον φυσικό φόβο του λύκου προς τον άνθρωπο.
Έπειτα, είναι και το γεγονός ότι οι άνθρωποι «εξαπλωνόμαστε» παντού ανεξέλεγκτα. Οι λύκοι είναι οπορτουνιστικά ζώα. Κάθε μέρα (κυρίως νύχτα) διανύουν τεράστιες αποστάσεις, ελέγχοντας τη χωροκράτειά τους και «σημαδεύοντας» τις περιοχές όπου υπάρχουν τροφικές πηγές. Οι δεκάδες παράνομες χωματερές, τα σκουπίδια γενικότερα, οι αδέσποτες γάτες και σκύλοι, αλλά και τα πεταμένα κουφάρια νεκρών ζώων είναι συνήθεις πηγές τροφής που ελκύουν τους λύκους και άλλα άγρια ζώα. Επιπλέον, καθώς ερημώνει η ύπαιθρος και οι κτηνοτροφικές μονάδες λιγοστεύουν και μετακινούνται από τα ορεινά στα πεδινά, οι αγέλες θα ακολουθούν.
Και πώς θα μείνουμε… μακριά κι αγαπημένοι με τους λύκους; «Πρέπει να δράσουμε προληπτικά, λαμβάνοντας μέτρα που θα περιορίζουν τις τροφικές πηγές τους (σκουπιδότοποι, αδέσποτα κ.α.)», λέει στέλεχος της Καλλιστώ στο ΘΕΜΑ, «να στελεχωθούν οι δασικές υπηρεσίες με προσωπικό και να γίνει σωστή ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών». Το να άρουμε οι άνθρωποι τις τροφικές πηγές που τους έλκουν είναι ένα ζήτημα, λένε οι επιστήμονες, το να υπάρχουν δασικές υπηρεσίες οι οποίες θα παρεμβαίνουν άμεσα και θα απωθούν τους λύκους και άλλα είδη, κάνοντάς τους σαφές ότι είναι «ανεπιθύμητοι» κοντά σε ανθρώπους, είναι ένα άλλο, σημαντικότερο ζήτημα, όπως επισημαίνουν.
«Μετακομίζουν» λύκοι και ελάφια από Πάρνηθα
Καθώς οι λύκοι εξαπλώνονται στην ελληνική επικράτεια (καταγράφηκαν άτομα και στην Πελοπόννησο) αναζητώντας τροφικές πηγές, κάτι πρωτοφανές καταγράφεται στην Πάρνηθα. Τα ελάφια «εγκαταλείπουν» την Πάρνηθα και μετακινούνται προς τη Βοιωτία, για να γλιτώσουν από τις επιθέσεις των λύκων, αλλά και από τον τροφικό ανταγωνισμό άλλων ειδών (πχ αγριογούρουνα). Ταυτόχρονα όμως, το ίδιο φαίνεται να κάνουν και οι λύκοι, προφανώς ακολουθώντας τα ίχνη των ελαφιών και άλλων ειδών που κυνηγούν.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη εκτίμηση της οργάνωσης «Καλλιστώ», στην Πάρνηθα σήμερα βρίσκονται 37 άτομα λύκου. Σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμηση, καταγράφεται μείωση της πυκνότητας των λύκων κατά περίπου 25%. Πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος, πάντως, υπολόγιζαν τον αριθμό των λύκων περίπου στους 50-60, έναν χρόνο πριν και τα ελάφια σε περίπου 50 άτομα (από 1.300 όταν ήταν στο peak του πληθυσμού τους).
Οι λύκοι που «εγκαταστάθηκαν» στην Πάρνηθα, ακολουθώντας αγριογούρουνα -την απόλυτη καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος- ως οπορτουνιστικοί θηρευτές…. «βολεύτηκαν» με τα ελάφια που είναι ευκολότερη λεία και τα οδήγησαν σχεδόν στην εξαφάνιση, αφού προσάρμοσαν το κυνήγι τους σε αυτά, με τα ελάφια να φτάνουν να αποτελούν ως και το 75% της διατροφής τους.
Ακόμα ευκολότερη λεία όμως είναι οι αδέσποτες γάτες και οι σκύλοι, ή τα αποφάγια στα σκουπίδια. Αυτό δικαιολογεί τις όλο και συχνότερες εμφανίσεις λύκων σε κατοικημένες περιοχές, όπως η Ιπποκράτειος Πολιτεία, αλλά ακόμα και η Ζοφριά όπου λύκοι κατασπάραξαν οικόσιτο σκύλο, αλλά και τις μετακινήσεις τους σε άλλες περιοχές, εκτός Πάρνηθας. Λύκοι έχουν εντοπιστεί μέχρι και στο Ποικίλο Όρος. Είναι οκτώ τα άτομα από τις δύο ή τρεις αγέλες λύκων της Πάρνηθας που «κατηγορούνται» ότι έχουν προσεγγίσει ανθρώπους ή κατοικημένες περιοχές.
«Κάτι πρέπει να γίνει με τους λύκους», έχει πει ο πρόεδρος του ΣΥΝ.ΠΑ. με αφορμή επιθέσεις σε σκύλους και ο εισαγγελέας Προστασίας Ζώων και Περιβάλλοντος είχε εισηγηθεί την απομάκρυνση των λύκων από την Πάρνηθα. Σχέδιο το οποίο πάγωσε, καθώς οι επιστήμονες έκαναν σαφές πως εάν απομακρυνθούν οι υπάρχουσες αγέλες, θα αντικατασταθούν από άλλες, στις οποίες πιθανότατα θα υπάρχουν και υβρίδια.
Γόνοι, δηλαδή, διασταυρώσεων λύκου με αδέσποτους σκύλους, που δεν θα έχουν τον φυσικό φόβο προς τον άνθρωπο και θα επιτίθενται δίχως δισταγμό, θεωρώντας τον ένα από τα θηράματά του.
Πίσω στην Αττική τώρα, οι αρχές συμφωνούν ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αποτραπεί η προσέλκυση λύκων σε κατοικημένες τροφές. Σε έγγραφο με θέμα «Λήψη συνοδευτικών μέτρων από τους ΟΤΑ για τη μείωση της τροφικής έλξης για την άγρια πανίδα στον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας», το οποίο υπογράφει ο ο αν. Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Δασών και ΔΠ, Ευάγγελος Γκουντούφας, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «στο πλαίσιο υλοποίησης σχετικής εντολής της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών (δηλαδή στην παλιότερη εισαγγελική εντολή μεταφοράς των λύκων) και της ταυτόχρονης υποστήριξης ειδικών συνοδευτικών μέτρων για την προστασία των ελαφιών που διαβιούν στον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας, κρίνεται απαραίτητη η συνεργασίας σας με τις οικείες Δασικές Υπηρεσίες και η συμβολή σας στα πλαίσια των ασκούμενων από τους ΟΤΑ αρμοδιοτήτων προκειμένου να μειωθεί η εναπόθεση τροφής σε δασικές κυρίως περιοχές ή και σε περιοχές εντός του αστικού ιστού που γειτνιάζουν με περιοχές δασικού χαρακτήρα».
Το «μέτρο», αναφέρει το έγγραφο, «κρίνεται ως πολύ σημαντικό εξαιτίας της τροφικής έλξης που ασκείται σε περισσότερα είδη και μάλιστα είδη της άγριας πανίδας στις περιοχές αυτές. Η εξοικείωση των άγριων ζώων με τον άνθρωπο και οι συχνές αλληλεπιδράσεις αυξάνουν τον κίνδυνο τραυματισμού ανθρώπων και πρόκλησης ατυχημάτων με οχήματα που κινούνται στο οδικό δίκτυο».
Η Γενική Διεύθυνση Δασών ζητά να ενημερωθούν οι πολίτες ότι δεν πρέπει να αφήνουν ξηρά τροφή δίπλα σε κάδους σκουπιδιών (για τα αδέσποτα), να αντικατασταθούν οι κάδο που δεν κλείνουν καλά και βρίσκονται στα όρια (ή γειτνιάζουν) του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας, να μαζεύονται συχνότερα τα σκουπίδια, αλλά και να καθαριστούν παράνομες χωματερές. Οι αρμόδιοι φορείς ζητούν να υπάρχει άμεση ενημέρωση σε περίπτωση θεάσεων άγριων ζώων (λύκων, αγριογούρουνων κλπ) σε περιοχές εκτός του Εθνικού Δρυμού, αλλά και νεκρών ζώων που καταδεικνύουν επιθέσεις από τις αγέλες.
Ο κ. Γκουντούφας σημειώνει ότι «ο περιορισμός της αλληλεπίδρασης της τροφικής εξάρτησης και της εξοικείωσης των άγριων ζώων με τις ανθρώπινες δραστηριότητες, αποτελούν σημαντικές δράσεις που μπορεί να αναληφθούν από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και να συμβάλουν αποτελεσματικά στη μείωση της παρουσίας των ζώων στις θέσεις αυτές».