Παρουσιάζοντας τις θεσμικές κατακτήσεις, τις οικονομικές διεκδικήσεις και τις προτεραιότητες της Αυτοδιοίκησης, ο κ. Κυρίζογλου υπογράμμισε ότι η αποκέντρωση παραμένει ανολοκλήρωτη όσο οι Δήμοι καλούνται να ασκούν διαρκώς περισσότερες αρμοδιότητες χωρίς τους αναγκαίους πόρους.
«Καμία νέα αρμοδιότητα στους Δήμους χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους», ξεκαθάρισε, προσδιορίζοντας την αδιαπραγμάτευτη θέση της ΚΕΔΕ για τη μελλοντική σχέση Κεντρικής Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.
Κεντρικό σημείο της εισήγησης αποτέλεσε η παρουσίαση της πρώτης ολοκληρωμένης μελέτης αποτίμησης του κόστους άσκησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων, που εκπονήθηκε από την ΚΕΔΕ σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εσωτερικών.
Σύμφωνα με τα ευρήματά της, το κόστος λειτουργίας των Δήμων για το 2025 ανήλθε σε 5,34 δισ. ευρώ, έναντι χρηματοδότησης 3,040 δισ. ευρώ μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων το 2026, με το χρηματοδοτικό κενό να διαμορφώνεται στα 2,3 δισ. ευρώ.
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ αναγνώρισε την αύξηση των ΚΑΠ από 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε 3,040 δισ. ευρώ το 2026, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι το 2009 ανέρχονταν σε 3,5 δισ. ευρώ, παρά το σημαντικά χαμηλότερο τότε λειτουργικό κόστος.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς οι δαπάνες των Δήμων στην Ελλάδα αντιστοιχούν στο 4,01% του ΑΕΠ, έναντι 11,27% στην Ευρώπη.
«Δεν θέλουμε οι Δήμαρχοι να είμαστε επαίτες. Να έχουμε διαρκώς το χέρι απλωμένο στους εκάστοτε Υπουργούς και να παρακαλάμε για τα αυτονόητα», τόνισε, διευκρινίζοντας ότι η διεκδίκηση επαρκούς χρηματοδότησης αφορά πρωτίστως τη δυνατότητα των Δήμων να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών, χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Οκτώ οικονομικές διεκδικήσεις – Συγκεκριμένη πρόταση χρηματοδότησης
Ο κ. Κυρίζογλου παρουσίασε τις οκτώ τεκμηριωμένες οικονομικές διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ, οι οποίες έχουν ήδη υποβληθεί στον Πρωθυπουργό.
Βασικό αίτημα αποτελεί η άμεση αύξηση των ΚΑΠ ώστε να καλύπτουν το λειτουργικό κόστος των δήμων, με απόδοση εντός πενταετίας του 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού και μακροπρόθεσμο στόχο τη διάθεση του 8% του ΑΕΠ στην Αυτοδιοίκηση.
Η διεκδίκηση περιλαμβάνει επίσης ένα νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα για τη βελτίωση των τοπικών υποδομών, τριετές πρόγραμμα προσλήψεων, κάλυψη των πρόσθετων μισθολογικών επιβαρύνσεων που αποφασίζει το Κράτος, ειδική μέριμνα για ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους και μείωση του ενεργειακού κόστους.
Παράλληλα, διεκδικείται η επαναφορά του ενεργειακού συμψηφισμού, η κατάργηση του τέλους ταφής κι επιστροφή των πόρων που έχουν ήδη εισπραχθεί, η χρηματοδότηση υποδομών ανακύκλωσης, ύδρευσης και αποχέτευσης και η καθιέρωση μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων.
Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Σημαντική κατάκτηση, αλλά όχι ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης
Ως σημαντικότερη θεσμική εξέλιξη της προηγούμενης περιόδου χαρακτήρισε ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ την ψήφιση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, αναγνωρίζοντας τη συνεργασία με τον Υπουργό Εσωτερικών, Θεόδωρο Λιβάνιο.
Όπως επισήμανε, ενσωματώθηκε περισσότερο από το 90% των προτάσεων της ΚΕΔΕ, ενώ ενοποιούνται πάνω από 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, περιορίζοντας την πολυνομία και τη διοικητική γραφειοκρατία.
Στις θετικές ρυθμίσεις συμπεριέλαβε τη σύνδεση νέων αρμοδιοτήτων με αντίστοιχη χρηματοδότηση, το μόνιμο πλαίσιο στελέχωσης περισσότερων από 9.000 θέσεων στις κοινωνικοπρονοιακές δομές και την προβλεπόμενη οικονομική ενίσχυση των ΔΕΥΑ με 200 εκατ. ευρώ.
Υπογράμμισε, εντούτοις, ότι ο νέος Κώδικας δεν συνιστά από μόνος του τη συνολική μεταρρύθμιση που χρειάζεται η χώρα. Προϋπόθεση παραμένει η ουσιαστική εφαρμογή των συνταγματικών προβλέψεων για την αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης.
Αποκέντρωση και εθνικές προτεραιότητες
Αναφερόμενος στη Συνταγματική Αναθεώρηση, επανέφερε τις προτάσεις της ΚΕΔΕ για τα άρθρα 101 και 102, υποστηρίζοντας ένα σύστημα διακυβέρνησης με επιτελικό ρόλο της Κεντρικής Διοίκησης και ουσιαστική ευθύνη των Δήμων στην εφαρμογή των δημόσιων πολιτικών.
Συνέδεσε, παράλληλα, την ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης με την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, τη συγκράτηση του πληθυσμού στην ελληνική περιφέρεια και τη στήριξη των νέων οικογενειών.
Για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων επανέλαβε τη θέση υπέρ του δημόσιου χαρακτήρα της ύδρευσης, απορρίπτοντας την υποχρεωτική ένταξη ΔΕΥΑ στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ χωρίς τη συναίνεση των οικείων Δήμων.
Αντίστοιχα, ζήτησε δίκαιο και αποτελεσματικό σχεδιασμό στη διαχείριση των απορριμμάτων, επιτάχυνση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και διατήρηση των Υπηρεσιών Δόμησης στους Δήμους, αντί της μεταφοράς τους στο Κτηματολόγιο.
Παρέμβαση στον Προϋπολογισμό και προειδοποίηση για κινητοποιήσεις
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ προανήγγειλε νέες παρεμβάσεις προς την Κυβέρνηση και τα κοινοβουλευτικά κόμματα, καθώς και ενεργό παρουσία της Ένωσης στη διαδικασία συζήτησης του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Κατέστησε σαφές ότι, εφόσον δεν υπάρξουν συγκεκριμένες απαντήσεις στα οικονομικά αιτήματα, η Αυτοδιοίκηση θα προχωρήσει σε δυναμικές κινητοποιήσεις, ακόμη και σε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στη Βουλή.
Επιδίωξη της ΚΕΔΕ είναι η ολοκλήρωση του Συνεδρίου με συναινετικό, ομόφωνο ψήφισμα, που θα αποτυπώνει τις κοινές διεκδικήσεις του αυτοδιοικητικού κόσμου.
Εκατό χρόνια ΚΕΔΕ – «Συμμαχία Ευθύνης» για την επόμενη δεκαετία
Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση της ΚΕΔΕ το 2027, ο κ. Κυρίζογλου ανακοίνωσε την πραγματοποίηση κεντρικής επετειακής εκδήλωσης στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στις αρχές Μαρτίου.
Ολοκληρώνοντας την εισήγησή του, κάλεσε τους αιρετούς να συγκροτήσουν μια «Συμμαχία Ευθύνης» για την επόμενη δεκαετία, με κοινή επιδίωξη τη θεσμική ενδυνάμωση των Δήμων και την ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας.
«Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή Ελλάδα χωρίς ισχυρούς Δήμους», υπογράμμισε, συνοψίζοντας το κεντρικό μήνυμα του Συνεδρίου: «Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες, Ισχυρή Ελλάδα»
Οι εργασίες του συνεδρίου ξεκίνησαν με το καλωσόρισμα του Προέδρου της ΚΕΔΕ. Χαιρετισμό απηύθυνε ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος μεταφέροντας το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Ακολούθησαν οι χαιρετισμοί του Δημάρχου Καλαμάτας και Προέδρου ΠΕΔ Πελοποννήσου κ. Θανάση Βασιλόπουλου και του Περιφερειάρχη Πελοποννήσου κ. Δημήτρη Πτωχού, ενώ στη συνέχεια έλαβε τον λόγο ο Υπουργός Εσωτερικός κ. Θεόδωρος Λιβάνιος. Στο πλαίσιο των πολιτικών παρεμβάσεων τοποθετήθηκαν επίσης ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής κ. Νίκος Ανδρουλάκης, η Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ κ. Ρένα Δούρου, ο Γενικός Γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνος Κυρανάκης, εκ μέρους του ΚΚΕ ο κ. Χρήστος Κατσώτης και εκ μέρους της Ελληνικής Λύσης ο κ. Κωνσταντίνος Μπούμπας. Εκ των Αυτοδιοικητικών Φορέων, σύντομους χαιρετισμούς απηύθυναν οι κκ. Χρίστος Πιτταράς, Μέλος ΔΣ Ένωσης Δήμων Κύπρου και Δήμαρχος Λατσιών, Ανδρέας Κιτρομηλίδης, Πρόεδρος Ένωσης Κοινοτήτων Κύπρου, Νίκος Τράκας, Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής ΠΟΕ-ΟΤΑ και Μάρκος Δαρδαμάνης, Πρόεδρος ΠΟΠ-ΟΤΑ.
Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε η τελετή βράβευσης δύο σημαντικών προσωπικοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ως αναγνώριση της πολυετούς προσφοράς και του έργου τους. Τιμήθηκαν ο Σταύρος Μπένος, πρώην Δήμαρχος Καλαμάτας και πρώην Υπουργός, για την καθοριστική συμβολή του στην ανασυγκρότηση της Καλαμάτας μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1986, καθώς και ο Δημήτρης Δράκος, πρώην Νομάρχης Μεσσηνίας και τελευταίος Πρόεδρος της Ένωσης Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας (ΕΝΑΕ), για τη μακρόχρονη προσφορά του στον θεσμό της Αυτοδιοίκησης.
Κυρ. Μητσοτάκης : Έξι συν δύο μέτρα για τους δήμους
Έξι άμεσα μέτρα και δύο πρόσθετες πρωτοβουλίες για την οικονομική ενίσχυση των δήμων, την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους και τη χρηματοδότηση έργων, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε τη διάθεση 240 εκατ. ευρώ εντός Νοεμβρίου για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών των δήμων προς τους παρόχους ενέργειας, 300 εκατ. ευρώ για έργα ανακύκλωσης και 200 εκατ. ευρώ ετησίως για την επόμενη τετραετία για την αστική οδοποιία, μέσω ειδικού τέλους που θα εφαρμοστεί όταν ομαλοποιηθεί η αγορά καυσίμων.
Παράλληλα, ανακοίνωσε τον διπλασιασμό της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης για τη συντήρηση σχολικών κτιρίων, την αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων από 0,75% σε 1%, για όσους δήμους το επιλέξουν, και πρόσθετη χρηματοδότηση 50 εκατ. ευρώ για την προμήθεια μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας από τοπικές ανανεώσιμες πηγές.
Εξειδικεύοντας τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι τα 300 εκατ. ευρώ για την ανακύκλωση θα πιστωθούν άμεσα στους δήμους από το νέο ΕΑΝ, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν σχετικά έργα στις περιοχές τους.
Για τις οφειλές προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας σημείωσε ότι 240 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσα στον Νοέμβριο, ενώ για το τέλος παρεπιδημούντων διευκρίνισε ότι η αύξηση στο 1% θα αποτελεί επιλογή των δήμων.
Τέταρτον, αναφερόμενος στη συντήρηση των σχολικών κτιρίων, ανακοίνωσε τον διπλασιασμό της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης και υπενθύμισε ότι μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου» προβλέπεται να διατεθούν συνολικά 400 εκατ. ευρώ την επόμενη τετραετία για την επισκευή σχεδόν 2.000 σχολείων σε ολόκληρη τη χώρα.
Πέμπτον, αναφερόμενος στην αστική οδοποιία τόνισε ότι προβλέπεται χρηματοδότηση 200 εκατ. ευρώ τον χρόνο για τέσσερα χρόνια, με στόχο τις επισκευές δρόμων εντός των δήμων και των οικισμών. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το ειδικό τέλος από το οποίο θα προέλθουν οι πόροι θα τεθεί σε εφαρμογή μόνο μετά την ομαλοποίηση της αγοράς καυσίμων.
Ο πρωθυπουργός εκτίμησε ότι η χρηματοδότηση θα μπορούσε να ξεκινήσει μέσα στο επόμενο έτος.
Ως έκτο μέτρο ανακοίνωσε την πρόσθετη διάθεση 50 εκατ. ευρώ για την προμήθεια μπαταριών, ώστε οι δήμοι να αξιοποιούν την ενέργεια που παράγεται από τοπικές ανανεώσιμες πηγές για αυτοκατανάλωση.
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε και σε δύο πρόσθετες παρεμβάσεις για το ενεργειακό κόστος των δήμων.
Όπως είπε, επιδιώκει σε συνεργασία με τη ΔΕΗ να υπάρξει πρόσθετη ρύθμιση των χρεών που απομένουν, ύψους έως 60 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσει άμεσα συζητήσεις με τη ΔΕΗ για τη διαμόρφωση ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικού ρεύματος για τους δήμους.
Διευκρίνισε ότι δεν είναι ακόμη έτοιμος να ανακοινώσει τη συγκεκριμένη ρύθμιση και επισήμανε ότι η υλοποίησή της συνδέεται με την αποκλιμάκωση της αναταραχής στην ενεργειακή αγορά.
Ο πρωθυπουργός δεσμεύθηκε ότι θα ασχοληθεί προσωπικά με τα ζητήματα του ενεργειακού κόστους, προκειμένου να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή λύση.
Αναφερόμενος στη χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι η ετήσια χρηματοδότηση των δήμων αυξήθηκε από ποσό μικρότερο των 1,8 δισ. ευρώ το 2019 στα 3 δισ. ευρώ το 2026, καταγράφοντας αύξηση 67%.
Σημείωσε ακόμη ότι με τη συνδρομή της κυβέρνησης πραγματοποιήθηκαν περίπου 20.000 νέες προσλήψεις, ενώ έγιναν δεκτά ουσιαστικά όλα τα αιτήματα που αφορούσαν τις ανταποδοτικές υπηρεσίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, επισημαίνοντας ότι ενοποιήθηκαν και αποσαφηνίστηκαν εκατοντάδες διάσπαρτες αρμοδιότητες.
Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε επίσης ότι η κυβέρνηση χρηματοδότησε έργα σχολικών υποδομών, ύδρευσης, άρδευσης, αγροτικής και αστικής οδοποιίας, πολιτικής προστασίας, υγείας, πολιτισμού και ψηφιακού μετασχηματισμού.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσίασε τη νέα μονάδα επεξεργασίας λυματολάσπης στην Καλαμάτα, την οποία επισκέφθηκε πριν από την ομιλία του.
Όπως σημείωσε, μέχρι το 2023 λειτουργούσαν στη χώρα τέσσερις μονάδες επεξεργασίας λυματολάσπης, ενώ έκτοτε κατασκευάστηκαν άλλες 18 με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι η διεθνής ενεργειακή κρίση, λόγω της έντασης και των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή, προκαλεί αύξηση του πληθωρισμού, του κόστους ζωής και των ενεργειακών δαπανών, με επιπτώσεις και στους δήμους.
Τόνισε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να στηρίζει τα εισοδήματα και να μειώνει φόρους, ενώ άλλες ευρωπαϊκές χώρες προχωρούν σε μέτρα λιτότητας.
Απέδωσε αυτή τη δυνατότητα στη δημοσιονομική ισορροπία, στα διατηρήσιμα πλεονάσματα και στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση μπορεί να απορροφά μέρος των ανατιμήσεων στα καύσιμα, ενώ υπογράμμισε ότι οι διαθέσιμοι πόροι είναι περιορισμένοι και ότι δεν μπορούν να ικανοποιηθούν άμεσα όλα τα αιτήματα της αυτοδιοίκησης.
Αναφερόμενος στα αποθεματικά του Πράσινου Ταμείου, επισήμανε ότι δεν μπορούν να αξιοποιούνται κατά το δοκούν, καθώς υπόκεινται στους περιορισμούς δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού. Προσέθεσε ότι το Πράσινο Ταμείο χρηματοδοτεί έργα αναπλάσεων, αποκαταστάσεων, αντιπυρικής προστασίας και αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων στους δήμους.
Ο πρωθυπουργός κάλεσε τους δημάρχους να εξετάσουν κατά πόσο η διαχείριση των διαθέσιμων πόρων γίνεται με τον πιο συνετό τρόπο. Αναφέρθηκε ειδικότερα στις απευθείας αναθέσεις και στις προσλήψεις έκτακτου προσωπικού, επισημαίνοντας την ανάγκη αυτοκριτικής και διορθωτικών κινήσεων.
Τόνισε ότι το συνέδριο της ΚΕΔΕ δεν πρέπει να περιοριστεί στην καταγραφή αιτημάτων, αλλά να εξετάσει συνολικά τον τρόπο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τη συνεργασία της με την κεντρική διοίκηση.
Επισήμανε ακόμη ότι οι πολίτες δεν διαχωρίζουν τις δημοτικές από τις κυβερνητικές ευθύνες, αλλά αντιμετωπίζουν την Πολιτεία ως ενιαίο σύνολο.
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα αναμένεται να εξασφαλίσει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ νέων ευρωπαϊκών πόρων.
Τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να προετοιμαστεί για την αξιοποίησή τους, καθώς η νέα ευρωπαϊκή χρηματοδοτική αρχιτεκτονική θα συνδέει τις εκταμιεύσεις με συγκεκριμένα ορόσημα, μεταρρυθμίσεις και στόχους, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης.
Υπενθύμισε ότι το δεύτερο εξάμηνο του 2027 η Ελλάδα θα ασκήσει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα συμμετάσχει στη διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου για τη διάθεση των ευρωπαϊκών πόρων.
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε τον στόχο η ελληνική οικονομία να αναπτύσσεται την επόμενη τετραετία με ρυθμούς τουλάχιστον διπλάσιους του μέσου όρου της Ευρωζώνης και επισήμανε ότι η ανάπτυξη πρέπει να συνοδεύεται από περιφερειακή σύγκλιση, ώστε οι δήμοι και οι περιφέρειες που υστερούν να προσεγγίσουν τον εθνικό μέσο όρο.
Ο πρωθυπουργός στην ομιλία του άσκησε κριτική στην αντιπολίτευση για τη στάση της απέναντι στις ρυθμίσεις προστασίας των δανειοληπτών που ψηφίστηκαν στη Βουλή. Ανέφερε ότι η αντιπολίτευση αρνήθηκε να ψηφίσει διατάξεις οι οποίες προβλέπουν επιτόκιο 3% για ευάλωτους δανειολήπτες του εξωδικαστικού μηχανισμού και πρόστιμα έως 5 εκατ. ευρώ στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων που παραβιάζουν τα προβλεπόμενα όρια.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα εξετάσει τις προτάσεις της ΚΕΔΕ και θα προχωρήσει στην υλοποίηση των μέτρων που ανακοίνωσε.
Επανέλαβε ότι η συνεργασία της κυβέρνησης με τους 332 δήμους της χώρας θα συνεχιστεί ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης των δημάρχων και τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί βασικό εταίρο στην προσπάθεια για την ανάπτυξη της χώρας.
Ν. Ανδρουλάκης: Πέντε δεσμεύσεις για ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση δίπλα στον πολίτη
«Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή Ελλάδα χωρίς ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση και χωρίς ολοκληρωμένη περιφερειακή ανάπτυξη», σημείωσε ο Νίκος Ανδρουλάκης, το μεσημέρι, στον χαιρετισμό του στο ετήσιο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ, στην Καλαμάτα
Επισήμανε, ωστόσο, πως η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με σοβαρές συνέπειες της σημερινής κυβερνητικής πολιτικής, που έχει οδηγήσει τους δήμους σε μια διπλή κρίση, θεσμική και οικονομική, και η οποία απειλεί τη δυνατότητά των δήμων να ανταποκριθούν ακόμη και στις βασικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ παρατήρησε ότι τα τελευταία επτά χρόνια οι δήμοι βιώνουν τις συνέπειες ενός βαθιά συγκεντρωτικού κράτους, που αντιμετωπίζει την Αυτοδιοίκηση ως εκτελεστικό μηχανισμό κυβερνητικών επιλογών. «Αφαιρούν αρμοδιότητες από τους δήμους στη διαχείριση των υδάτων, των απορριμμάτων, στην ενέργεια και στις πολεοδομίες. Περιορίζεται ο ρόλος σας ακόμη και σε ζητήματα που επηρεάζουν ευθέως την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής στις περιοχές σας», προσέθεσε κι έφερε ως παράδειγμα την πρόσφατη υπουργική απόφαση για τους παιδικούς σταθμούς, που προβλέπει ευνοϊκότερους όρους λειτουργίας για τις ιδιωτικές δομές, χωρίς αντίστοιχες αλλαγές για τους δημοτικούς σταθμούς.
Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης σημείωσε ότι η Αυτοδιοίκηση παραμένει ουσιαστικά αποκλεισμένη από τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας και έθεσε το ερώτημα: «Πώς μπορεί να υπάρξει ισχυρή περιφερειακή ανάπτυξη, όταν οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν έχουν ουσιαστικό λόγο σε αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον του τόπου τους;»
Επέκρινε έντονα την κυβέρνηση επειδή στον Προϋπολογισμό που κατέθεσε για το 2027 προβλέπει μηδενική αύξηση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. «Σας θέλουν εξαρτημένους από την κεντρική εξουσία. Όχι Αυτοδιοίκηση για την Αυτοδιοίκηση αλλά Αυτοδιοίκηση εξαρτημένη από το επιτελικό κράτος του κ. Μητσοτάκη. Αυτή είναι η αντίληψη τους για την Τοπική Αυτοδιοίκηση», τόνισε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.
Σημείωσε ότι το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας και στο σχέδιο του, κεντρικό ρόλο έχουν οι Δήμοι ενώ διατύπωσε 5 συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
«Πρώτον, πραγματική οικονομική αυτοτέλεια των δήμων με πλήρη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων στους δήμους, ώστε να σταματήσει η παρακράτηση του 60% των εσόδων που δικαιούνται. Δεσμευόμαστε για την απόδοση σημαντικού μέρους των εσόδων από το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση απευθείας στους δήμους. Δεσμευόμαστε για τη δημιουργία ενός πραγματικού Ταμείου Περιφερειακής Ανθεκτικότητας, που θα χρηματοδοτεί αντιπλημμυρικά έργα, αντιπυρική προστασία και δράσεις πρόληψης των φυσικών καταστροφών.
Δεύτερη δέσμευση, μια μεγάλη θεσμική μεταρρύθμιση για την Αυτοδιοίκηση. Με κατάργηση του Κώδικα της Νέας Δημοκρατίας και τη θέσπιση νέου πλαισίου, που θα διαμορφωθεί μέσα από ουσιαστικό διάλογο. Κώδικα που κατοχυρώνει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Με ξεκάθαρη κατανομή αρμοδιοτήτων ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τις περιφέρειες και τους δήμους, με ένα εκλογικό σύστημα που θα διασφαλίζει ότι οι δημοτικές αρχές εκφράζουν πραγματικά την πλειοψηφία των τοπικών κοινωνιών και όχι πειράματα καθαρό, ποιοτικό, δημοκρατικό με ισχυρή πολιτική εντολή για κάθε δήμο σε κάθε μέρος της χώρας για να έχετε τη δύναμη να υπερασπιστείτε τα συμφέροντα των τοπικών κοινωνιών.
Τρίτη δέσμευση, η αποκατάσταση των αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Δεσμευόμαστε να καταργήσουμε τις κυβερνητικές παρεμβάσεις που έχουν αφαιρέσει αρμοδιότητες από τους δήμους και τις περιφέρειες.
Τέταρτον, πραγματική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας με ουσιαστικό ρόλο των δήμων και των περιφερειών.
Πέμπτη δέσμευση, ουσιαστική ενίσχυση των κοινωνικών δομών των δήμων. Με σταθερή και επαρκή χρηματοδότηση των δημοτικών ιατρείων, του προγράμματος ”Βοήθεια στο Σπίτι”, των δομών για τους αστέγους και των υπόλοιπων κοινωνικών υπηρεσιών, που σήμερα αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις και προβλήματα λειτουργίας» ανέφερε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.
«Στις επόμενες εθνικές εκλογές και εσείς και ο ελληνικός λαός έχετε μια σημαντική πρόκληση και μια σημαντική ευκαιρία: Να αλλάξουμε την πορεία της χώρας. Να γίνουμε μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα σε όλα με ισχυρή Αυτοδιοίκηση και την ισχυρή περιφερειακή ανάπτυξη.
Πιστεύω ότι η Ελλάδα μπορεί. Έχουμε δυνατότητες, έχουμε ανθρώπινο δυναμικό. Υπάρχει πολιτικό προσωπικό που κατανοεί τις ανάγκες πέρα από κομματικές παρωπίδες. Ας μην έχουμε μια ακόμη χαμένη ευκαιρία. Δώστε ευκαιρία στην πολιτική αλλαγή και είμαι σίγουρος ότι οι Έλληνες θα δουν καλύτερες μέρες», υπογράμμισε ο Νίκος Ανδρουλάκης, κλείνοντας την ομιλία του.
Ρ. Δούρου: Δεν χρειάζεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση άλλες αντιδημοκρατικές διαδικασίες
Με την ευχή να «μην ακούσουν πολλά και εισπράξουν λίγα», όπως συμβαίνει συνήθως προεκλογικά, ξεκίνησε η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Ρένα Δούρου τον χαιρετισμό της στο ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ, ενόψει και της παρουσίας του πρωθυπουργού και άλλων μελών της κυβέρνησης.
«Από τα προβλήματα της γειτονιάς μέχρι μεγάλες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις, όπως το προσφυγικό, ο Α’ βαθμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι δεν είναι το πρόβλημα όταν παίρνουν αρμοδιότητες από την Αυτοδιοίκηση, όπως επισήμανε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, «το πρόβλημα είναι όταν μας δίνουν αρμοδιότητες χωρίς πόρους και χωρίς στελεχιακό δυναμικό».
Η Ρ. Δούρου κατηγόρησε την κυβέρνηση για «υπονόμευση του πυρήνα της δημοκρατίας», αναφερόμενη αφενός στο νέο εκλογικό νόμο που «καταργεί τον δεύτερο γύρο και αποκλείει τις συμμαχίες» και αφετέρου στην ακύρωση των ενεργειακών κοινοτήτων που «οδηγεί τους Δήμους στα όρια της χρεοκοπίας και τους εγκλωβίζει σε ένα ενεργειακό καρτέλ».
Όσον αφορά τις συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ, σχολίασε ότι «στο όνομα δήθεν της εξυγίανσης και επέκτασης του ελέγχου της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, το μόνο που κάνει είναι να αποκλείει τους Δήμους από τη διαχείριση ενός δημόσιου αγαθού».
Συνεχίζοντας η Ρ. Δούρου αναφέρθηκε στη διαχείριση των απορριμμάτων κάνοντας λόγο για «αποτυχία», «κατασπατάληση» και έναν «εκβιασμό». «Γιατί αντί για δημόσια διαχείριση, με διαλογή στην πηγή, συνεχίζεται μια σκανδαλώδης βιομηχανία προμηθειών», είπε, εκφράζοντας την άποψη ότι η υπόθεση αυτή θυμίζει τα «σπιτάκια ανακύκλωσης» που «κάποιοι αντιστέκονταν και κάποιοι αντιστεκόμαστε και τώρα μας κυνηγάει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία».
«Ξέρω καλά τι σημαίνει να πρέπει να δίνεις λύσεις με περιορισμένους πόρους, να συγκρούεσαι με συμφέροντα, να παίρνεις αποφάσεις και να λογοδοτείς στους πολίτες», τόνισε η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ και πρώην περιφερειάρχης Αττικής και δήλωσε πως θα συνεχίσει να στηρίζει την Αυτοδιοίκηση «με κοινοβουλευτικό έλεγχο, με παρεμβάσεις και συγκεκριμένες προτάσεις».
«Δεν χρειάζεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση άλλες αντιδημοκρατικές διαδικασίες: αδιαφάνεια, σπατάλη δημοσίου χρήματος, αρμοδιότητες χωρίς κονδύλια και ‘χρυσές προμήθειες’ […]. Χρειάζεται μια Πολιτεία που θα την εμπιστεύεστε και που δεν θα εκλιπαρείτε στους πλαστικοποιημένους καναπέδες των γραφείων των υπουργών για το αυτονόητο», κατέληξε η Ρ. Δούρου.
Θ. Λιβάνιος: Επέκταση της εντοπιότητας στις προσλήψεις των δήμων
Την επέκταση του μέτρου της εντοπιότητας στις προσλήψεις προσωπικού των δήμων, καθώς και πρόσθετες διαγωνιστικές διαδικασίες για την κάλυψη κενών θέσεων, προανήγγειλε ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, μιλώντας στο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στην Καλαμάτα.
Αναφερόμενος στο ζήτημα της υποστελέχωσης των δήμων, ο υπουργός Εσωτερικών επισήμανε ότι κατά την τελευταία επταετία έχουν εγκριθεί περίπου 20.000 θέσεις εργασίας στην Αυτοδιοίκηση, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι η έγκριση των προσλήψεων δεν αρκεί, εάν δεν διασφαλίζεται τελικά η τοποθέτηση των υπαλλήλων στις θέσεις για τις οποίες προκηρύχθηκαν.
Στο πλαίσιο αυτό, προανήγγειλε την εξέταση πρόσθετων διαγωνιστικών διαδικασιών για την κάλυψη θέσεων στις οποίες δεν εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από υποψηφίους. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τον Δήμο Καστελόριζου, όπου δεν υπήρξε ενδιαφέρον από υποψηφίους του γραπτού διαγωνισμού για την κάλυψη διοικητικής θέσης. Όπως εξήγησε, εξετάζεται η δυνατότητα ενεργοποίησης μιας πρόσθετης διαδικασίας με σειρά προτεραιότητας, προκειμένου να αναζητηθούν ενδιαφερόμενοι και να καλυφθούν τα κενά, ιδίως σε πολύ μικρά νησιά.
Επιπλέον, προανήγγειλε την αναζήτηση ενός ταχύτερου μηχανισμού αναπλήρωσης των θέσεων όταν οι επιτυχόντες δεν αποδέχονται τον διορισμό τους. Όπως ανέφερε, η πρόβλεψη ποινής αποκλεισμού από επόμενους πίνακες για όσους δεν αποδέχονται τον διορισμό τους δεν αντιμετωπίζει από μόνη της το πρόβλημα που δημιουργείται στους δήμους. Ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να μπορούν να καλούνται γρήγορα οι επόμενοι υποψήφιοι στη σειρά προτεραιότητας, ώστε να μην παραμένουν ακάλυπτες οι θέσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Λιβάνιος εμφανίστηκε διατεθειμένος να συζητήσει την περαιτέρω επέκταση της αυξημένης μοριοδότησης της εντοπιότητας στις προκηρύξεις του ΑΣΕΠ, εφόσον αποδεικνύεται ότι το μέτρο συμβάλλει αποτελεσματικά στη στελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών.
Υπενθύμισε ότι εδώ και δύο χρόνια η εντοπιότητα εφαρμόζεται στο σύνολο των ορεινών και νησιωτικών δήμων, καθώς και στους δήμους με πληθυσμό έως 25.000 κατοίκους. Σύμφωνα με τον υπουργό, η εφαρμογή της έχει ήδη αποδώσει, καθώς για πρώτη φορά ύστερα από χρόνια νέοι άνθρωποι διορίστηκαν σε δήμους στους οποίους κατοικούν.
Ως παράδειγμα πιθανής επέκτασης του μέτρου σε μεγαλύτερους πληθυσμιακά δήμους ανέφερε τον Δήμο Πυλαίας – Χορτιάτη, επισημαίνοντας ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η εφαρμογή της εντοπιότητας και σε αστικούς δήμους για συγκεκριμένες θέσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο αυξημένο ενεργειακό κόστος που επιβαρύνει τους προϋπολογισμούς των δήμων, ανακοινώνοντας πρόσθετη οικονομική ενίσχυση εντός Νοεμβρίου, ενώ παρουσίασε το πλαίσιο παρέμβασης για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
Ανέφερε ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου, η πρόσθετη επιβάρυνση των δήμων για το 2026, σε σύγκριση με το 2025, υπολογίζεται σε περίπου 35 εκατ. ευρώ.
Όπως σημείωσε, έχει ήδη δοθεί έκτακτη χρηματοδότηση ύψους σχεδόν 140 εκατ. ευρώ, ενώ ανακοίνωσε ότι μέσα στον μήνα αναμένεται να καταβληθεί συμπληρωματική ενίσχυση περίπου ίση με το ένα τέταρτο της προηγούμενης, προκειμένου να καλυφθεί μέρος του αυξημένου ενεργειακού κόστους για τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο.
Παράλληλα, ο υπουργός άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο οι πάροχοι ενέργειας αντιμετωπίζουν την Αυτοδιοίκηση, επισημαίνοντας ότι ο δημοτικός φωτισμός, η ύδρευση, οι δημοτικές εγκαταστάσεις και οι βιολογικοί καθαρισμοί αποτελούν βασικές υπηρεσίες και όχι προαιρετικές δαπάνες, με τους συνέδρους να απαντούν με θερμό χειροκρότημα.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε να εξεταστεί, σε συνεργασία με την ΚΕΔΕ και την Ένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης – Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ), η δυνατότητα κοινής διαπραγμάτευσης με τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε οι 332 δήμοι της χώρας να αντιμετωπίζονται ως ένας μεγάλος καταναλωτής, με ετήσια κατανάλωση περίπου 2,3 τεραβατωρών.