Με γεμάτες αίθουσες, υψηλό επίπεδο παρεμβάσεων και ουσιαστική συμμετοχή από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, το 5ο Forum του ΣΠΑΥ επιβεβαίωσε τον θεσμικό του ρόλο ως μια από τις σημαντικότερες διοργανώσεις για την προστασία των ορεινών όγκων, τη θωράκιση των πόλεων και τη συνεργασία κράτους, Αυτοδιοίκησης, επιστήμης, τεχνολογίας και κοινωνίας των πολιτών.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών του Forum αναπτύχθηκαν κρίσιμες θεματικές ενότητες για το μέλλον του Υμηττού και των πόλεων που τον περιβάλλουν.
Η πρώτη ημέρα του Forum επιβεβαίωσε τον θεσμικό ρόλο που έχει αποκτήσει η διοργάνωση του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού, αναδεικνύοντας την ανάγκη για κοινό σχεδιασμό, ουσιαστική πρόληψη, επιχειρησιακή ετοιμότητα και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την προστασία του Υμηττού.
Ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ και Δήμαρχος Παιανίας, Ισίδωρος Μάδης, καλωσόρισε τους συμμετέχοντες, τονίζοντας ότι το Forum αποτελεί πλέον θεσμό και σημείο αναφοράς για τον διάλογο γύρω από την προστασία του Υμηττού. Όπως ανέφερε, πρόκειται για έναν ουσιαστικό θεσμικό διάλογο με τέσσερις βασικούς παρονομαστές: την Αυτοδιοίκηση, το Περιβάλλον, την Πολιτική Προστασία και την Κλιματική Ανθεκτικότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην πρόληψη, σημειώνοντας ότι «η Πρόληψη είναι το 80% της Καταστολής», ενώ υπογράμμισε ότι ο ΣΠΑΥ και οι 12 Δήμοι-Μέλη του βρίσκονται σε πλήρη εγρήγορση ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, με στόχο την προστασία δύο υπέρτατων αγαθών: της ανθρώπινης ζωής και του Υμηττού.
Κεντρική ομιλία της πρώτης ημέρας πραγματοποίησε ο Σπύρος Βασιλάκος, Διευθυντής και Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου (ΔΣ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με θέμα «Η συνεισφορά του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για την προστασία από φυσικές καταστροφές: Η περίπτωση του Υμηττού», όπως προβλεπόταν στην ατζέντα της πρώτης ημέρας.
Ο κ. Βασιλάκος παρουσίασε τη διαχρονική συμβολή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στην προστασία από φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές, επισημαίνοντας ότι το Αστεροσκοπείο διαθέτει επιχειρησιακές μονάδες για τη σεισμική παρακολούθηση, την προειδοποίηση για τσουνάμι, τη δορυφορική τηλεπισκόπηση, το Meteo και την παρακολούθηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Ανέφερε επίσης ότι το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών διαθέτει σήμερα πάνω από 800 μετρητικούς σταθμούς σε όλη τη χώρα και αποτελεί κρίσιμο επιστημονικό και επιχειρησιακό φορέα για την παροχή δεδομένων προς την Πολιτεία.
Εστιάζοντας στη συνεργασία με τον ΣΠΑΥ, ο κ. Βασιλάκος τόνισε ότι το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ως δημόσιο ερευνητικό κέντρο που στέκεται δίπλα στην Πολιτεία και τον πολίτη, δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από την προσπάθεια προστασίας του Υμηττού. Όπως ανέφερε, το μνημόνιο συνεργασίας που υπογράφηκε με τον ΣΠΑΥ αφορά κυρίως πυρομετεωρολογικές προγνώσεις και αναλύσεις πάνω στον Υμηττό, επιτήρηση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών και αναδρομική μελέτη πυρκαγιών, ώστε να διαμορφωθούν πιο στοχευμένα εργαλεία πρόληψης και επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι στις 30 Απριλίου εγκαταστάθηκε ο πρώτος πυρομετεωρολογικός σταθμός στον Υμηττό με στόχο την ανάλυση δεδομένων και τον υπολογισμό δεικτών κινδύνου με βάση τις συνθήκες που θα επικρατούν στο βουνό.
Όπως σημείωσε, ο Υμηττός μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα εφαρμογής επιστημονικών εργαλείων πρόληψης και προστασίας, το οποίο θα μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί και σε άλλες κρίσιμες περιοχές της χώρας. Υπογράμμισε ακόμη ότι η κλιματική κρίση εξελίσσεται με ραγδαίο τρόπο στη Μεσόγειο και ότι η κατανόηση των νέων δεδομένων είναι απαραίτητη για να μπορέσει η χώρα να δράσει αποτελεσματικά στο επίπεδο της πρόληψης και της ανθεκτικότητας.
Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, ο οποίος υπογράμμισε ότι ο Υμηττός «δεν είναι απλώς ένας ορεινός όγκος δίπλα στην πόλη», αλλά «ένας ζωντανός πνεύμονας ζωής για την Αττική», με τεράστια περιβαλλοντική, κοινωνική και πολιτιστική αξία. Τόνισε ότι η συζήτηση για τον Υμηττό αφορά συνολικά το πώς οργανώνεται μια χώρα πιο ανθεκτική, πιο προετοιμασμένη και πιο αποτελεσματική απέναντι στις φυσικές καταστροφές. Όπως ανέφερε, στην Πολιτική Προστασία «η πρόληψη και η ετοιμότητα δεν είναι εποχική διαδικασία», αλλά μια συνεχής άσκηση αξιολόγησης, σχεδιασμού και επιχειρησιακής προετοιμασίας, σημειώνοντας ότι η προετοιμασία για την αντιπυρική περίοδο του 2026 έχει ξεκινήσει ήδη από τον χειμώνα. Ο κ. Τουρνάς επισήμανε ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού και πως το δόγμα παραμένει η επιτήρηση, η έγκαιρη προειδοποίηση, η άμεση κινητοποίηση δυνάμεων και η γρήγορη επέμβαση στα πρώτα κρίσιμα λεπτά. Παράλληλα, τόνισε ότι η προστασία του Υμηττού δεν μπορεί να είναι μεμονωμένη ευθύνη, αλλά «μια διαρκής συλλογική προσπάθεια», με κοινό σχεδιασμό, ανταλλαγή επιχειρησιακών δεδομένων, σαφείς ρόλους και συνεργασία Υπουργείου, Αυτοδιοίκησης, επιχειρησιακών φορέων, Δασικών Υπηρεσιών, επιστημονικής κοινότητας και εθελοντών. Κλείνοντας, υπογράμμισε την ανάγκη «να μετατοπίσουμε το βάρος από τη διαχείριση των συνεπειών στην πρόληψη και την ανθεκτικότητα», σημειώνοντας ότι ο Υμηττός μπορεί και πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα για ένα πιο ασφαλές και ανθεκτικό μέλλον.
Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών, στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της αθόρυβης δουλειάς που γίνεται τον χειμώνα, ώστε η αντιπυρική περίοδος να έχει θετικά αποτελέσματα. Μιλώντας και με την ιδιότητα του μέλους του ΣΠΑΥ και εθελοντή της Πολιτικής Προστασίας Βύρωνα, αναφέρθηκε στην εμπειρία του στην πρώτη γραμμή τα προηγούμενα καλοκαίρια, λέγοντας ότι οι συνθήκες που βιώνουν οι άνθρωποι της Πολιτικής Προστασίας είναι από τις πιο έντονες που έχει ζήσει. Συνεχάρη όσους συμβάλλουν με εξοπλισμό, οργάνωση και τεχνολογία και τόνισε ακόμη ότι στην προστασία του Υμηττού «δεν υπάρχει κομματική μάχη», αλλά κοινή ευθύνη «για το βουνό μας, τα παιδιά μας, τον καθαρό αέρα και την ασφαλή γειτονιά». Κάλεσε βουλευτές, δημάρχους και πολίτες να ενισχύσουν έγκαιρα τις εθελοντικές ομάδες, ενώ αναφέρθηκε και στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, των δορυφορικών δεδομένων καθώς και του συστήματος των μικροδορυφόρων που θα έχει για πρώτη φορά στη διάθεσή της η Ελλάδα φέτος με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό, την επιχειρησιακή αντιμετώπιση και την αποκατάσταση μετά από μια πυρκαγιά.
Ο Μανώλης Χριστοδουλάκης, Βουλευτής ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, Υπεύθυνος Κοινοβουλευτικού Τομέα Εργασίας (ΚΤΕ) Περιβάλλοντος, τόνισε ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης είναι ήδη παρούσες στην καθημερινότητα των πολιτών και καθιστούν επιτακτική την ανάγκη αναβάθμισης της Πολιτικής Προστασίας. Υπογράμμισε ότι απαιτείται αλλαγή ισορροπίας ανάμεσα στην πρόληψη, την καταστολή και την αποκατάσταση, με ουσιαστική ενίσχυση των πόρων που κατευθύνονται στην πρόληψη. Παράλληλα, επισήμανε την ανάγκη αποσαφήνισης αρμοδιοτήτων, καθώς σήμερα εμπλέκεται μεγάλος αριθμός συναρμόδιων φορέων, γεγονός που δυσχεραίνει τον αποτελεσματικό συντονισμό. Στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο της επιστημονικής κοινότητας, της τεχνολογίας, των drones, των θερμικών καμερών, των ανθεκτικών οικοσυστημάτων, της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας και της οργανωμένης εκπαίδευσης και ασφάλισης των εθελοντών. Όπως ανέφερε, η κλιματική κρίση επιβάλλει συνολική αλλαγή μοντέλου στη χώρα μας.
Ο Γιώργος Καραμέρος, Βουλευτής Ανατολικής Αττικής του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, υπογράμμισε ότι ο Υμηττός πρέπει να παραμείνει πράσινος, ζωντανός και υγιής, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια η Αττική έχει υποστεί σημαντικές απώλειες πρασίνου. Αναγνώρισε τα βήματα που έχουν γίνει, αλλά τόνισε την ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα πραγματικά προβλήματα στην πηγή τους, κάνοντας ειδική αναφορά στις πυρκαγιές που σχετίζονται με το δίκτυο ηλεκτροδότησης και στην ανάγκη ουσιαστικών επενδύσεων στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Όπως σημείωσε, δεν είναι δυνατόν οι Δήμοι να αναγκάζονται να διαθέτουν οχήματα και βάρδιες γύρω από πυλώνες που παρουσιάζουν κινδύνους. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη μόνιμων προσλήψεων πυροσβεστών, ενίσχυσης της πρόληψης και αλλαγής πολιτικής, ώστε η Πολιτεία να μη μένει μόνο στη διαχείριση και την καταστολή, αλλά να επενδύει ουσιαστικά στην πρόληψη και στην προστασία της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου, Πρόεδρος Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) και Δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, τόνισε την ανάγκη ψύχραιμης αποτίμησης της στρατηγικής που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια για την προστασία των δασών και την αντιμετώπιση των πυρκαγιών. Υπενθύμισε ότι στο παρελθόν υπήρξαν διακομματικές συναινέσεις και θεσμικές πρωτοβουλίες για τα δάση, όπως η σύσταση Γενικής Γραμματείας Δασών και η ενίσχυση των δασικών υπηρεσιών, ωστόσο, όπως σημείωσε, το αποτέλεσμα δείχνει ότι απαιτείται αλλαγή στρατηγικής. Επισήμανε ότι οι δασικές υπηρεσίες παραμένουν υποστελεχωμένες και χωρίς τον αναγκαίο εξοπλισμό, ενώ υπογράμμισε ότι ο Υμηττός αποτελεί θετικό παράδειγμα οργανωμένης προστασίας μέσα από τη δομή και τη λειτουργία του ΣΠΑΥ. Όπως ανέφερε, το ζητούμενο είναι να επιλεγεί η κατάλληλη στρατηγική, με ουσιαστικούς πόρους, καλύτερο συντονισμό και έμφαση στην πρόληψη.
Τον κύκλο των χαιρετισμών έκλεισε ο Γιώργος Μαρκόπουλος, Πρόεδρος Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ) και Δήμαρχος Γαλατσίου. Τόνισε πως ο Υμηττός αποτελεί την ανάσα της Αττικής και στη συνέχεια αναφέρθηκε στις δύσκολες συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική κρίση, σημειώνοντας ότι «οι ακραίες θερμοκρασίες, οι πυρκαγιές, οι φυσικές καταστροφές και η συνεχής πίεση στο περιβάλλον δεν είναι εικόνες που βλέπουμε πια μόνο στις ειδήσεις». Στάθηκε ιδιαίτερα στην πρόληψη, την προετοιμασία, το σωστό σχεδιασμό και κυρίως στη συνεργασία τονίζοντας ότι οι δήμοι της Αττικής γνωρίζουν πόσο δύσκολη είναι η καθημερινή προσπάθεια, με περιορισμένους πόρους, με μεγάλες απαιτήσεις και με ευθύνες που συνεχώς αυξάνονται. « Η προστασία του Υμηττού δεν αφορά έναν μόνο Δήμο, έναν μόνο φορέα ή μια μόνο υπηρεσία. Είναι μια κοινή υπόθεση που απαιτεί συντονισμό, σχέδιο και σταθερή συνεργασία ανάμεσα στην πολιτεία, την αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και ιδίως τους πολίτες» σημείωσε και εξέφρασε την πεποίθηση ότι χρειάζεται να επενδύσουν περισσότερο στην περιβαλλοντική συνείδηση ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων.
Ιδιαίτερα ουσιαστική ήταν η συζήτηση στο αυτοδιοικητικό πάνελ του 5ου Forum του ΣΠΑΥ, με θέμα «Οι Σύνδεσμοι στην πρώτη γραμμή: Προκλήσεις, πόροι και επιχειρησιακή ετοιμότητα», όπου οι πρόεδροι μεγάλων αυτοδιοικητικών και περιβαλλοντικών συνδέσμων της Αττικής ανέδειξαν τον κρίσιμο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην πρόληψη, την πολιτική προστασία και την προστασία των ορεινών όγκων.
Στο πάνελ τοποθετήθηκαν ο Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου Ανθεκτικών Πόλεων και Δήμαρχος Ελληνικού-Αργυρούπολης Γιάννης Κωνσταντάτος, ο Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Συνδέσμου Δυτικής Αθήνας και Δήμαρχος Αγίων Αναργύρων-Καματερού Γιώργος-Σταύρος Τσίρμπας, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων και Κοινοτήτων για την Προστασία και Ανάπτυξη της Πάρνηθας Βασίλης Λαζάρου, ο Πρόεδρος του Περιβαλλοντικού Συνδέσμου Δήμων Αθήνας-Πειραιά Γρηγόρης Γουρδομιχάλης, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων για την Προστασία και Ανάπλαση του Πεντελικού και Δήμαρχος Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, καθώς και ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ και Δήμαρχος Παιανίας Ισίδωρος Μάδης.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η ανάγκη σταθερής και επαρκούς χρηματοδότησης, η έλλειψη προσωπικού και θεσμικών εργαλείων, η επιχειρησιακή ετοιμότητα ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, αλλά και η ανάγκη να αποκτήσουν οι σύνδεσμοι σαφέστερο ρόλο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών πολιτικής προστασίας.
Κατά τη διάρκεια του πάνελ παρουσιάστηκαν αποκαλυπτικά στοιχεία για την περιβαλλοντική υποβάθμιση ορεινών όγκων της Αττικής, με χαρακτηριστικές αναφορές σε παράνομες αποθέσεις μπαζών, αποβλήτων, εύφλεκτων υλικών, ακόμη και επικίνδυνων υλικών όπως προϊόντα αμιάντου, μέσα σε δασικές περιοχές. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι εικόνες και οι αναφορές για δρόμους μέσα στο δάσος που έχουν αποκλειστεί από μπάζα και σκουπίδια, εμποδίζοντας ακόμη και την πρόσβαση βαρέων πυροσβεστικών οχημάτων σε περίπτωση πυρκαγιάς. Όπως επισημάνθηκε, το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την αισθητική ή περιβαλλοντική υποβάθμιση, αλλά συνιστά άμεσο κίνδυνο για την πυροπροστασία και την ασφάλεια των πολιτών.
Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι οι σύνδεσμοι και οι δήμοι καταβάλλουν σημαντική προσπάθεια στο πεδίο, με καθαρισμούς, αποψιλώσεις, διάνοιξη και συντήρηση δασικών δρόμων, περιπολίες, χρήση drones, αισθητήρων και καμερών, καθώς και συνεργασία με εθελοντικές ομάδες και κρατικές υπηρεσίες. Ωστόσο, τόνισαν ότι χωρίς μόνιμη χρηματοδότηση, επαρκή στελέχωση, θεσμική ευελιξία και ουσιαστική εφαρμογή της νομοθεσίας, οι προσπάθειες αυτές δεν μπορούν να αποδώσουν στο βαθμό που απαιτεί η κλιματική κρίση.
Κοινή διαπίστωση αποτέλεσε ότι η πρόληψη πρέπει να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής προστασίας, με τους αυτοδιοικητικούς συνδέσμους να συμμετέχουν ουσιαστικά στον σχεδιασμό και όχι να περιορίζονται σε επικουρικό ή αποσπασματικό ρόλο. Παράλληλα, τονίστηκε η ανάγκη να υπάρξει αυστηρότερος έλεγχος στη μεταφορά και απόρριψη αποβλήτων, καθώς και ενεργοποίηση όλων των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, ώστε να αντιμετωπιστεί η οργανωμένη παραβατικότητα που επιβαρύνει τα βουνά και τις δασικές περιοχές της Αττικής.
Ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ και Δήμαρχος Παιανίας, Ισίδωρος Μάδης, έθεσε με έμφαση το ζήτημα της υποστελέχωσης των γραφείων Πολιτικής Προστασίας στους δήμους και στους συνδέσμους, επισημαίνοντας ότι η πολιτική προστασία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στον εθελοντισμό ή σε αποσπασματικές ενέργειες, αλλά απαιτεί γνώση, εμπειρία, σχέδιο, προσωπικό και θεσμική κατοχύρωση. Τόνισε επίσης την ανάγκη να ενταχθούν οι σύνδεσμοι στη Χάρτα της Αυτοδιοίκησης και να αποκτήσουν δυνατότητες στελέχωσης μέσω κινητικότητας.
Ο Γιάννης Κωνσταντάτος ανέδειξε την ανάγκη οι μελέτες και οι προτάσεις της Αυτοδιοίκησης να υιοθετούνται και να χρηματοδοτούνται από το κράτος, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «όταν έχεις ένα πρόγραμμα και μελέτη και το καταθέτεις, το κράτος πρέπει να το υιοθετήσει και να το χρηματοδοτήσει».
Ο Γιώργος-Σταύρος Τσίρμπας στάθηκε στον ρόλο των συνδέσμων στην πρόληψη, επισημαίνοντας ότι «η πρόληψη είναι πολύ σημαντική», ενώ υπογράμμισε την ανάγκη το κεντρικό κράτος να δείχνει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις προτάσεις της Αυτοδιοίκησης.
Ο Βασίλης Λαζάρου, αναφερόμενος στην Πάρνηθα και στους αυξανόμενους κινδύνους της κλιματικής κρίσης, σημείωσε ότι «η πρόκληση για εμάς και για τους συνδέσμους όλους είναι να διαχειριστούμε τους σύνθετους αυξανόμενους κινδύνους που έρχονται».
Ο Γρηγόρης Γουρδομιχάλης παρουσίασε συγκλονιστικά στοιχεία και εικόνες από παράνομες αποθέσεις μπαζών και αποβλήτων στο όρος Αιγάλεω, επισημαίνοντας ότι «καθαρίζουμε τη μία μέρα με δυσκολία και την επόμενη μέρα βλέπουμε πάλι σωρούς», ενώ τόνισε πως η περιβαλλοντική υποβάθμιση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο αν τα αρμόδια κρατικά όργανα εφαρμόσουν τη νομιμότητα.
Ο Βασίλης Ξυπολυτάς έθεσε το ζήτημα της θεσμικής θέσης των συνδέσμων στην πολιτική προστασία, λέγοντας ότι «οι σύνδεσμοι δεν είναι στρατηγικοί συνομιλητές ή εταίροι στη διαχείριση της πολιτικής προστασίας», παρότι βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή.
Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η θεσμική παρουσία στο διήμερο Forum, με τη συμμετοχή μελών της κυβέρνησης, εκπροσώπων της Βουλής και της Αυτοδιοίκησης. Στις εργασίες συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς, ο Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος, αναδεικνύοντας τη σημασία που αποδίδεται στην πρόληψη, την επιχειρησιακή ετοιμότητα, την ανθεκτικότητα των υποδομών και την αξιοποίηση της τεχνολογίας στην πολιτική προστασία. Παρόντες ήταν επίσης εκπρόσωποι του Κοινοβουλίου, της ΚΕΔΕ, της ΠΕΔΑ, δήμαρχοι, θεσμικοί φορείς, επιστήμονες, στελέχη των σωμάτων ασφαλείας και εθελοντικές οργανώσεις, επιβεβαιώνοντας τον διατομεακό χαρακτήρα του Forum και τη δυνατότητα του ΣΠΑΥ να λειτουργεί ως σημείο συνάντησης, συντονισμού και σύνθεσης για την προστασία του Υμηττού.
Ακολούθησε το αυτοδιοικητικό πάνελ «Οι Σύνδεσμοι στην Πρώτη Γραμμή: Προκλήσεις, Πόροι και Επιχειρησιακή Ετοιμότητα», με τη συμμετοχή προέδρων μεγάλων αυτοδιοικητικών και περιβαλλοντικών συνδέσμων της Αττικής. Στο επίκεντρο βρέθηκαν ο κρίσιμος ρόλος των συνδέσμων στην πρόληψη, η ανάγκη σταθερής χρηματοδότησης, η έλλειψη προσωπικού, η επιχειρησιακή ετοιμότητα και η προστασία των ορεινών όγκων.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για την περιβαλλοντική υποβάθμιση, τις παράνομες αποθέσεις μπαζών και αποβλήτων, την ύπαρξη εύφλεκτων και επικίνδυνων υλικών σε δασικές περιοχές, καθώς και για δασικούς δρόμους που αποκλείονται από σκουπίδια και μπάζα, δυσχεραίνοντας ακόμη και την πρόσβαση πυροσβεστικών οχημάτων.
Η δεύτερη ημέρα περιλάμβανε ένα πυκνό πρόγραμμα θεματικών συζητήσεων, ειδικών ομιλιών, παρουσίασης έρευνας, εθελοντικών παρεμβάσεων και βραβεύσεων.
Στο πάνελ «Ανθεκτικές Υποδομές και Ασφαλείς Πόλεις» συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ Ευθύμιος Μπακογιάννης, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, ο Πρόεδρος της Ένωσης Δήμων Κύπρου και Δήμαρχος Λάρνακας Ανδρέας Βύρας και η Επικεφαλής του Γραφείου Αθηνών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Μαριάννα Ναθαναήλ, με συντονιστή τον Δήμαρχο Κρωπίας Δημήτριο Κιούση. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι ανθεκτικές πόλεις, τα αντιπλημμυρικά έργα, τα ψηφιακά δίδυμα, οι χρηματοδοτήσεις και η ανάγκη σύνδεσης της προστασίας του Υμηττού με την ασφάλεια του αστικού ιστού.
Μετά την ολοκλήρωση του πρώτου πάνελ, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου πραγματοποίησε ομιλία για τον ρόλο των μικροδορυφόρων, των ανοιχτών δεδομένων, του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» και των μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης στην Αυτοδιοίκηση και την Πολιτική Προστασία. Όπως αναδείχθηκε, τα νέα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να προσφέρουν στους δήμους και στους συνδέσμους κρίσιμη πληροφορία για την πρόληψη, την επιτήρηση και την άμεση λήψη αποφάσεων.
Στο πάνελ «Περιβάλλον, Βιώσιμη Διαχείριση και Πρόληψη», με συντονιστή τον Αναπληρωτή Δημάρχου και Αντιδήμαρχο Καθαριότητας και Ανακύκλωσης του Δήμου Παπάγου – Χολαργού Μιχάλη Υφαντή, συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ Μανώλης Γραφάκος, ο Πρόεδρος της ΤΕΧΑΝ Α.Β.Ε.Ε. Απόστολος Μούργος, ο Α’ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ο Σύμβουλος Δικτύων Μονοπατιών Μάνος Κιτσέλλης και ο Environmental Services and Public Solutions Director του Ομίλου Επιχειρήσεων Σαρακάκη Φίλιππος Μενάγιας. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην κυκλική οικονομία, την ανακύκλωση, την περιβαλλοντική εκπαίδευση, τον εξοπλισμό των δήμων και την ανάγκη η πρόληψη να γίνει καθημερινή πρακτική.
Στη συνέχεια παρουσιάστηκε η έρευνα «Φωνή της Πόλης για τον Υμηττό 2026», με τη συμμετοχή του Δημάρχου Ηλιούπολης Στάθη Ψυρρόπουλου και του Δημάρχου Δάφνης – Υμηττού Νικόλαου Τσιλίφη, αναδεικνύοντας τη σχέση των πολιτών με τον Υμηττό, τις προσδοκίες τους για την προστασία του βουνού και την ανάγκη ενεργότερης συμμετοχής της κοινωνίας.
Στο πάνελ «Πολιτική Προστασία & Κλιματική Προσαρμογή: Σύγχρονες Στρατηγικές Πρόληψης», με συντονιστή τον Αντιπρόεδρο του ΣΠΑΥ και Δήμαρχο Αγίας Παρασκευής Γιάννη Μυλωνάκη, συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Δασών του ΥΠΕΝ Ευστάθιος Σταθόπουλος, ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΚΠΑ και Πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμιος Λέκκας, ο Υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγος Αναστάσιος Παππάς και ο Καθηγητής του ΑΠΘ Γεώργιος Μαλλίνης. Αναδείχθηκαν οι νέες συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική κρίση, η ανάγκη ειδικών σχεδίων ανά περιοχή, η σημασία της πρώτης απόκρισης και οι ιδιαιτερότητες των ζωνών μίξης δάσους και κατοικίας.
Στο πάνελ «Αντιπυρική Περίοδος 2026: Πρόληψη, αποκατάσταση και φυσική αναγέννηση», με συντονιστή τον Α’ Αντιπρόεδρο της ΚΕΔΕ Γρηγόρη Κωνσταντέλλο, συμμετείχαν ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος, ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ Πέτρος Βαρελίδης, ο Γενικός Γραμματέας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής Πέτρος Καμπούρης, ο Γενικός Διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ Βαγγέλης Γκουντούφας, η Προϊσταμένη Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Πάρνηθας, Σχινιά και Προστατευόμενων Περιοχών Σαρωνικού Κόλπου του ΟΦΥΠΕΚΑ Ελένη Κατσιρώδη, η Αναπληρώτρια Προϊσταμένη Τεχνικής Υπηρεσίας του ΣΠΑΥ Βίκυ Δημητρίου και ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης Σταύρος Σαλαγιάννης. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η προετοιμασία της αντιπυρικής περιόδου, η αποκατάσταση μετά από φυσικές καταστροφές, η φυσική αναγέννηση, το πρόγραμμα Anti Nero, οι υποδομές του Υμηττού και ο ρόλος των εθελοντών.
Στο πάνελ «Πλαίσιο Πολιτικής Προστασίας: Εργαλεία Διακυβέρνησης και Αποτελεσματική Εφαρμογή», με συντονιστή τον Γενικό Γραμματέα του ΣΠΑΥ και Αντιδήμαρχο Παπάγου – Χολαργού Βασίλη Σιαμάνη, συμμετείχαν η Καθηγήτρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Cambridge Δρ. Φοίβη Κουντούρη, ο Κύριος Ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Θοδωρής Γιάνναρος, η Χημικός Μηχανικός PhD Σπυριδούλα Ντεμίρη και η Νομική Σύμβουλος του Υπερταμείου Δρ. Έλλη Αναστοπούλου. Η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη η Πολιτική Προστασία να στηρίζεται σε επιστημονική τεκμηρίωση, αξιόπιστα δεδομένα, οικονομική αποτίμηση του κινδύνου, θεσμικά εργαλεία και αποτελεσματική εφαρμογή.
Στο πάνελ «Συντονισμός Υπηρεσιών & Πόρων: Συνεργασία, Ετοιμότητα και Επιχειρησιακή Αποτελεσματικότητα», με συντονιστή τον Δήμαρχο Βύρωνα Αλέξιο Σωτηρόπουλο, συμμετείχαν ο Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής Γρηγόριος Ζαφειρόπουλος, ο Διοικητής του ΕΣΚΕΔΙΚ Υποστράτηγος Αναστάσιος Μιχαλόπουλος και ο Επικεφαλής της Εθελοντικής Δασοπροστασίας Παπάγου – Χολαργού Στέλιος Φούρναρης. Κεντρικά θέματα ήταν ο χρόνος πρώτης απόκρισης, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων, η κοινή επιχειρησιακή γλώσσα, οι επικοινωνίες, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η κουλτούρα συνεργασίας.
Στο τελευταίο πάνελ, «Τεχνητή Νοημοσύνη & Περιβαλλοντική Προστασία: Ο Ψηφιακός Σύμμαχος του Υμηττού», με συντονιστή τον Αντιδήμαρχο Ζωγράφου Γιώργο Γρίβα, συμμετείχαν ο Καθηγητής και Αντιπρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Θωμάς Μπαρτζάνας, ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΔΥΤΕ Στέφανος Κόλλιας και ο Project Manager της Nova ICT Άγγελος Κορωνιάς. Η συζήτηση ανέδειξε τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης, των ψηφιακών διδύμων, των αισθητήρων, των καμερών, των drones, των μικροδορυφόρων και των ψηφιακών πλατφορμών ως πολύτιμων εργαλείων πρόληψης, επιτήρησης και λήψης αποφάσεων.
Ιδιαίτερη θέση στο Forum είχε η τελευταία ενότητα, αφιερωμένη στον εθελοντισμό, με τη συμμετοχή της ιδρύτριας και Προέδρου του Humanity Greece Γεωργίας Παράσχου και του Γενικού Διευθυντή και συνιδρυτή του περιβαλλοντικού οργανισμού We4all Γιάννη Ηλιόπουλου. Στην ενότητα αναδείχθηκε η σταθερή επένδυση του ΣΠΑΥ σε συνεργασίες με φορείς της κοινωνίας των πολιτών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της περιβαλλοντικής προστασίας, του εθελοντισμού και της κοινωνικής αλληλεγγύης.
Η Γεωργία Παράσχου στάθηκε στον πολυδιάστατο ρόλο των εθελοντικών οργανώσεων, επισημαίνοντας ότι η πρόληψη ξεκινά πολύ πριν από την αντιπυρική περίοδο, με την υποστήριξη των εθελοντικών ομάδων σε εφόδια, εξοπλισμό και οργάνωση. Υπογράμμισε ότι οι εθελοντικές οργανώσεις δεν παρεμβαίνουν μόνο επιχειρησιακά, αλλά και σε επίπεδο ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, ανακούφισης πληγέντων και αποκατάστασης περιοχών μετά από κρίσεις και φυσικές καταστροφές.
Ο Γιάννης Ηλιόπουλος αναφέρθηκε στη μακρόχρονη συνεργασία της We4all με τον ΣΠΑΥ, τονίζοντας ότι μέσα από τη συνεργασία αυτή έχουν φυτευτεί στον Υμηττό και στους 12 δήμους-μέλη πάνω από 40.000 δέντρα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη φροντίδα των φυτεύσεων, στα ποτίσματα, στις χορτοκοπές, στην τοποθέτηση δεξαμενών και στη διαρκή συντήρηση, σημειώνοντας ότι το ποσοστό επιβίωσης των δέντρων ξεπερνά το 90%.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε επίσης ότι ο εθελοντισμός δεν είναι ενιαίος ούτε περιορίζεται σε μία μορφή δράσης. Κάθε πολίτης μπορεί να προσφέρει ανάλογα με τον χρόνο, τις δυνατότητες, τις δεξιότητες και τη διαθεσιμότητά του. Όπως επισημάνθηκε, οι πολίτες ζητούν ρόλο, καθοδήγηση και ουσιαστική δυνατότητα συμμετοχής, ενώ ο εθελοντισμός προσφέρει και στον ίδιο τον εθελοντή αίσθηση κοινότητας, ψυχική ανάταση και συμμετοχή σε έναν μεγαλύτερο σκοπό.
Κλείνοντας την ενότητα, ο Πρόεδρος του ΣΠΑΥ και Δήμαρχος Παιανίας Ισίδωρος Μάδης αναφέρθηκε στην υποδειγματική συνεργασία του Συνδέσμου με τη We4all και το Humanity Greece, τονίζοντας ότι πρόκειται για συνεργασίες που έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα. Όπως σημείωσε, δεν αρκεί μια φύτευση, καθώς απαιτείται συντήρηση, πότισμα και φροντίδα, ώστε ο κόπος να πιάνει τόπο. «Με ιδιαίτερη συγκίνηση και βαθιά εκτίμηση τιμήσαμε σήμερα τους εθελοντές που βρίσκονται διαρκώς στην πρώτη γραμμή της προσφοράς και της προστασίας του Υμηττού. Η συνεργασία μας με οργανώσεις όπως η We4all και η Humanity Greece αποδεικνύει καθημερινά πως ο εθελοντισμός δεν είναι μόνο δράση, αλλά συνέχεια, φροντίδα, συνέπεια και ουσιαστικό αποτύπωμα στο περιβάλλον και την κοινωνία. Από τις φυτεύσεις και τη συντήρηση των δέντρων μέχρι τη στήριξη ευάλωτων οικογενειών και την παρουσία σε κάθε δύσκολη στιγμή, οι εθελοντικές ομάδες αποτελούν το άλφα και το ωμέγα του ΣΠΑΥ. Ως Πρόεδρος του ΣΠΑΥ αισθάνομαι πραγματικά υπερήφανος γιατί μαζί με όλους εσάς χτίζουμε ένα ισχυρό δίκτυο προσφοράς, συνεργασίας και ευθύνης για έναν πιο πράσινο και προστατευμένο Υμηττό. Σας ευχαριστούμε θερμά για όλα όσα προσφέρετε.» τόνισε.
Η αυλαία του 5ου Forum έπεσε με έναν ιδιαίτερα συμβολικό και συγκινητικό τρόπο: την τελετή βραβεύσεων «Οι Φύλακες του Υμηττού», κατά την οποία τιμήθηκαν εθελοντικές ομάδες και οργανώσεις που στηρίζουν διαχρονικά την προστασία του Υμηττού, τη δασοπροστασία, την πυροπροστασία, την πολιτική προστασία, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και την κοινωνική προσφορά.
Στο πλαίσιο της τελετής τιμήθηκαν:
– Σωματείο Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας Βορειοανατολικού Τομέα Υμηττού (ΣΕΠΠΒ/ΑΤΥ)
– Εθελοντική Ομάδα Πυρόσβεσης Βούλας
– Κέντρο Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος Βύρωνα – Ομάδα Άμεσης Επέμβασης
– Εθελοντική Δασοπροστασία – Πυρόσβεση Γλυφάδας (ΕΔΑΠΥΓ)
– Εθελοντική Ομάδα Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης Δήμου Ελληνικού – Αργυρούπολης (ΕΟΔΠΕΑ)
– Εθελοντική Ομάδα Δασοπροστασίας και Πυρόσβεσης Ηλιούπολης (ΕΟΔΠΗ)
– Εθελοντική Δασοπροστασία Δήμου Καισαριανής (ΕΔΔΚ)
– Εθελοντική Ομάδα Δήμου Κρωπίας (ΕΟΔΚ)
– Πολιτική Προστασία, Δασοπροστασία – Δασοπυρόσβεση Δήμου Παιανίας
– Εθελοντική Δασοπροστασία Δήμου Παπάγου – Χολαργού (ΔΑΠΑΧΟ)
– Εθελοντική Ομάδα Πυροπροστασίας Δασοπυρόσβεσης Βουλιαγμένης
– Why-Not
– We4all
– Humanity Greece
– Ελληνική Ομάδα Διάσωσης Αττικής
Οι βραβεύσεις αποτέλεσαν έναν ουσιαστικό φόρο τιμής στους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά δίπλα στον Υμηττό και την κοινωνία: στις περιπολίες, στους καθαρισμούς, στις δράσεις ενημέρωσης, στις εκπαιδεύσεις, στις ασκήσεις ετοιμότητας, στην πρώτη απόκριση και στη διαρκή προσπάθεια για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος.
Με την ολοκλήρωση του 5ου Forum, ο ΣΠΑΥ ανέδειξε για ακόμη μία φορά ότι η πρόληψη, η ανθεκτικότητα και η διακυβέρνηση δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Είναι καθημερινή πράξη, σχέδιο, συνεργασία, τεχνογνωσία, επιστημονική γνώση, αξιοποίηση της τεχνολογίας, ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας και εθελοντική προσφορά.
Το συντονισμότου Forum είχε η δημοσιογράφος και σύμβουλος επικοινωνίας Μάρθα Λεκκάκου.
Το 5ο Forum ΣΠΑΥ συνδιοργανώθηκε με την υποστήριξη της Περιφέρειας Αττικής, της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ), της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ). Υποστηρικτές του Forum ήταν η NOVA ICT, το ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, η CASTA ADVISORS, ο Όμιλος Επιχειρήσεων Σαρακάκης, η Enser Environmental Services και το Μεσογειακό Κέντρο Καινοτομίας MECI. Χορηγός επικοινωνίας ήταν το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.