Φέτος, ύστερα από 45 χρόνια, η Πολιτική Προστασία θα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει το εργαλείο της Εθνικής Χαρτογράφησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών, η οποία ολοκληρώθηκε και επικαιροποιηθηκε το φθινόπωρο του 2025, κατανέμοντας όλες τις περιοχές της χώρας σε τρεις κατηγορίες επικινδυνότητας, χαμηλής, μεσαίας και υψηλής επικινδυνότητας, ανάλογα με το είδος της βλάστησης, τις κλιματολογικές συνθήκες και τη συχνότητα τιμών 3, 4 και 5 στον ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς, της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας τα τελευταία 20 έτη.
Καθοριστικό ρόλο στην έγκαιρη προειδοποίηση έναρξης πυρκαγιάς θα διαδραματίσει η επιτήρηση με drones. Όπως έγινε γνωστό από την Πολιτική Προστασία, θα διατεθούν 100 drones, αυξημένα δηλαδή, σχεδόν κατά 20 από την προηγούμενη χρονιά, τα οποία θα λειτουργούν σε 24ωρη βάση, με θερμικές κάμερες επιτρέποντας τον έγκαιρο εντοπισμό εστιών πυρκαγιάς, ακόμη και τη νύχτα και ενισχύοντας την επιτήρηση. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, τη φετινή αντιπυρική περίοδο στόχος είναι η περαιτέρω αύξηση της χρήσης τους, ώστε να καλυφθούν και άλλες περιοχές, ιδιαίτερα περιαστικές, εντάσσοντας στον σχεδιασμό και τα Κινητά Επιχειρησιακά Κέντρα.
Ειδικότερα σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου, το 2024 διατέθηκαν 45 drones, το 2025 82 και φέτος 100 καθώς και 3 σε Κινητά Επιχειρησιακά Κέντρα (Κ.Ε.Κ). Κατά τις ίδιες πηγές, με την πρώτη εφαρμογή την αντιπυρική περίοδο του 2024, τα συστήματα drones παρουσίασαν πολύ υψηλή αποτελεσματικότητα, καθώς μόνο στην Αττική το προηγούμενο έτος εντόπισαν σε πρώτο χρόνο περισσότερες από 1.000 ενάρξεις πυρκαγιών, ενώ συνέβαλαν καθοριστικά και στην κατεύθυνση των επίγειων και εναέριων δυνάμεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στους καθαρισμούς οικοπέδων καθώς το νέο πλαίσιο γι’ αυτούς προβλέπει αυστηρότερους ελέγχους και αυξημένες κυρώσεις ενώ οι ιδιοκτήτες/υποχρεούνται καλούνται να προχωρήσουν στον καθαρισμό τους από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, καθώς και στη συντήρησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου (έως 31 Οκτωβρίου). Ενδεικτικό της αυστηροποίησης των ελέγχων είναι ότι ήδη οι αρμόδιες αρχές διενεργούν ελέγχους επιβάλλοντας κυρώσεις, πρόστιμα και προχωρώντας σε συλλήψεις.
Όπως επισήμανε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, σε σύσκεψη που πραγματοποίησε αυτή την εβδομάδα για την προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικης περιόδου στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στον καθαρισμό των οικοπέδων καθώς έχει παρατηρήθηκε κατά την προηγούμενη αντιπυρική, «όπου ήταν καθαρισμένα τα οικόπεδα, η φωτιά σταματούσε», ενώ αντίθετα σε ακαθάριστους χώρους η εξάπλωση ήταν ανεξέλεγκτη. «Είναι ένα στοίχημα που θα πρέπει να το δώσουμε και να πετύχουμε μέχρι τις 15 Ιουνίου», σημείωσε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ενίσχυση των Δήμων, λέγοντας ότι «προσπαθούμε να ενισχύσουμε τους Δήμους για να κάνουν τα έργα και τις δράσεις τις οποίες έχουν υπό την ευθύνη τους», επισημαίνοντας την αύξηση των διαθέσιμων πόρων τα τελευταία χρόνια.
Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία από την Πολιτική Προστασία, φέτος κατανέμονται σε 332 Δήμους της χώρας πόροι ύψους 47,50 εκατ. ευρώ, και επιπλέον 2,50 εκατ. ευρώ στους Συνδέσμους των Δήμων, προκειμένου να αξιοποιηθούν αποκλειστικά για δράσεις πυροπροστασίας, χρηματοδότηση αυξημένη κατά 25% του ποσού σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Παράλληλα, βαρύτητα δίνεται και στις παρεμβάσεις πρόληψης με το πρόγραμμα Antinero Ι, ΙΙ, ΙΙΙ, IV & PLUS, το οποίο υλοποιείται από το 2022 με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2026 να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο.
Αναφορικά με τα εναέρια μέσα δασοπυρόσβεσης (εθνικά και μισθωμένα) αυτά τη φετινή αντιπυρική περίοδο, ανέρχονται σε 80 έως 85, ανάλογα με την ημερήσια διαθεσιμότητα.
Όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό του Πυροσβεστικού Σώματος , συνολικά για το έτος 2026 ανέρχεται σε 18.804 πυροσβέστες.
Παράλληλα, έχει πραγματοποιηθεί διασπορά 21 Ειδικών Μονάδων Δασικών Επιχειρήσεων (Ε.ΜΟ.Δ.Ε.) σε όλη την επικράτεια, με δυνατότητα αερομεταφοράς σε όλη τη χώρα, με σκοπό την έγκαιρη επέμβαση ακόμη και στα πιο δυσπρόσιτα σημεία.
Σημαντική θα είναι και η συμβολή των εθελοντών καθώς σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας, το σύνολο των εθελοντών πυροσβεστών στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες της χώρας αυξάνεται σταδιακά ενισχύοντας τον Μηχανισμό.
Παράλληλα, στο Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων Πολιτικής Προστασίας έχουν ενταχθεί μέχρι σήμερα στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του Πυροσβεστικού Σώματος:
– 5.011 εθελοντές από 234 εθελοντικές οργανώσεις, ενώ περισσότεροι από 6.500 έχουν λάβει πιστοποιημένη εκπαίδευση μέσω της Ακαδημίας Πολιτικής Προστασίας, με επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης «Δασικών Πυρκαγιών Δασοπροστασία / Δασοπυρόσβεση».
Ακόμη, όσον αφορά το συνολικό στόλο οχημάτων, αυτός ανέρχεται σε 3.911 και συγκεκριμένα:
– 1.993 υδροφόρα
– 1.687 βοηθητικά
– 228 ειδικού σκοπού
Επιπλέον, στον σχεδιασμό για την αντιπυρική περίοδο εντάσσεται και το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και υπουργείου Πολιτισμού με στόχο τη θωράκιση αρχαιολογικών χώρων έναντι πυρκαγιάς. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί αυτοψίες σε περισσότερους από 60 αρχαιολογικούς χώρους, κατά τις οποίες δόθηκαν κατευθυντήριες οδηγίες για τη λήψη προσθέτων προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων πυροπροστασίας. Επίσης, όπως έγινε γνωστό από την Πολιτική Προστασία, οργανώθηκε η διεξαγωγή ασκήσεων, εκπονήθηκε πρότυπο σχέδιο απομάκρυνσης επισκεπτών και εργαζομένων σε περίπτωση πυρκαγιάς, πραγματοποιήθηκε εκπαίδευση του προσωπικού του υπουργείου Πολιτισμού στην Πυροσβεστική Ακαδημία και εξετάστηκαν μελέτες πυροπροστασίας αρχαιολογικών χώρων.
Τέλος, βρίσκεται σε εξέλιξη Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ με στόχο τους καθαρισμούς και την διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών εντός των ζωνών δουλείας γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε ισχύ ο Ημερήσιος Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς
Σε ισχύ από χθες, μια μέρα πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου 2026, τέθηκε από τη γενική γραμματεία Πολιτικής Προστασίας του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας η έκδοση του Ημερήσιου Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς.
Η έκδοση του Χάρτη πραγματοποιείται σε καθημερινή βάση, αφορά την πρόβλεψη για την επόμενη ημέρα και θα συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, η οποία ξεκινά σήμερα Παρασκευή 1η Μαΐου 2026 και ολοκληρώνεται στις 31 Οκτωβρίου 2026.
Όπως επισημαίνεται από την Πολιτική Προστασία, ο Χάρτης αποτελεί βασικό εργαλείο στον συνολικό σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της οργάνωσης, του συντονισμού και της επιχειρησιακής ετοιμότητας όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με βάση τα όσα ορίζει το «Γενικό Σχέδιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών λόγω Δασικών Πυρκαγιών “ΙΟΛΑΟΣ 2” (5η έκδοση)».
Μέσω του Χάρτη, οι φορείς ενημερώνονται εγκαίρως σχετικά με τις περιοχές όπου για το επόμενο 24ωρο προβλέπεται αυξημένος κίνδυνος εκδήλωσης δασικής πυρκαγιάς, προκειμένου να τεθούν σε κατάσταση αντίστοιχης ετοιμότητας Πολιτικής Προστασίας και να αντιμετωπίσουν άμεσα και από κοινού τυχόν συμβάντα.
Υπενθυμίζεται ότι, ο Ημερήσιος Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς, περιλαμβάνει συνολικά πέντε επίπεδα κινδύνου, τα οποία συνεπάγονται αντίστοιχη κλιμάκωση ετοιμότητας και λήψη μέτρων από όλους τους φορείς που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.
Τα επίπεδα κινδύνου είναι:
– Κατηγορία 1 (Πράσινο): Χαμηλός κίνδυνος
– Κατηγορία 2 (Μπλε): Μέτριος κίνδυνος
– Κατηγορία 3 (Κίτρινο): Υψηλός κίνδυνος
– Κατηγορία 4 (Πορτοκαλί): Πολύ υψηλός κίνδυνος
– Κατηγορία 5 (Κόκκινο): Κατάσταση συναγερμού.
Όσον αφορά την Πρωτομαγιά, σύμφωνα με το Χάρτη, όλη η Ελλάδα είναι «πράσινη», δηλαδή κατηγορία 1, χαμηλός κίνδυνος εκδήλωσης πυρκαγιάς.
Από την Πολιτική Προστασία τονίζεται ότι, ο Χάρτης λειτουργεί ως σημαντικό μέσο για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, ενισχύοντας την πρόληψη μέσω της αποφυγής ενεργειών που ενδέχεται να προκαλέσουν πυρκαγιά από αμέλεια.
Σημειώνεται ότι πέραν της αποστολής του σε όλους τους επιχειρησιακά εμπλεκόμενους φορείς, ο Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς αναρτάται καθημερινά στον ιστότοπο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του υπουργείου και του Πυροσβεστικού Σώματος.
Στον ιστότοπο του υπουργείου βρίσκονται, επίσης, αναρτημένες χρήσιμες οδηγίες πρόληψης και αυτοπροστασίας από δασικές πυρκαγιές.
Τι πρέπει να προσέχουν οι πολίτες, τι απαγορεύεται και ποιες είναι οι ποινές για τους παραβάτες
Με την επισήμανση τεσσάρων βασικών απαγορεύσεων και προειδοποιήσεις προς τους πολίτες, για την αποτροπή εκδήλωσης πυρκαγιών στην ύπαιθρο, το Πυροσβεστικό Σώμα «ανοίγει» την αντιπυρική περίοδο 2026, που ξεκίνησε σήμερα Πρωτομαγιά, με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση, προκειμένου να αποτραπούν πυρκαγιές σε δάση, δασικές, χορτολιβαδικές και αγροτικές εκτάσεις, πάρκα και άλση πόλεων και οικιστικών περιοχών, περιοχές με ειδικό καθεστώς προστασίας, καθώς και σε λοιπούς χώρους που βρίσκονται πλησίον αυτών και σε οικοπεδικούς χώρους, που έχουν ταλαιπωρήσει και «φτωχύνει» τη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια.
Οι επισημάνσεις αυτές εντάσσονται στην γενικότερη προσπάθεια πρόληψης, που αποτελεί τη βάση του σχεδιασμού του υπουργείου, αλλά ταυτόχρονα στηρίζονται και στα πρόσφατα επίσημα στοιχεία, που καταδεικνύουν ότι πολύ μεγάλος αριθμός πυρκαγιών οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες στην ύπαιθρο, κάτι που, εκτός των άλλων, επισύρει συλλήψεις και σοβαρά πρόστιμα για τους παραβάτες, που μπορεί να φτάσουν μέχρι και τα 50.000 ευρώ, ενώ οι εμπρηστές αντιμετωπίζουν ποινές κακουργηματικού χαρακτήρα.
Ειδικότερα, στο πλαίσιο αυτής της «εκστρατείας» ενημέρωσης των πολιτών, προκειμένου να διανύσουμε μια λιγότερο καταστροφική χρονιά, η Πυροσβεστική σημειώνει ότι, από την ανάλυση των μέχρι σήμερα στατιστικών στοιχείων, διαπιστώνεται σημαντικός αριθμός ενάρξεων πυρκαγιών, εξαιτίας δραστηριοτήτων και εργασιών στην ύπαιθρο που περιλαμβάνουν το άναμμα, τη χρήση και διατήρηση πυρός, την εκτέλεση θερμών εργασιών, τη χρήση συσκευών που προκαλούν σπινθήρα, ειδών πυροτεχνίας ή βεγγαλικών.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι από 1/1/2026 έχουν επιβληθεί περισσότερα από 174 διοικητικά πρόστιμα και έχουν πραγματοποιηθεί 35 συλλήψεις για παραβάσεις διατάξεων πρόληψης πυρκαγιών σε δασικές, αγροτικές και συναφείς εκτάσεις και οικοπεδικούς χώρους εκ των οποίων αρκετές εξελίχθηκαν σε δασικές πυρκαγιές.
Για την αποτροπή εκδήλωσης πυρκαγιών στην ύπαιθρο τονίζεται ότι:
– Απαγορεύεται η καύση υπολειμμάτων φυτικής βλάστησης (κλαδεμάτων, υπολειμμάτων καλλιέργειας, ξηρών χόρτων κ.τ.λ.), απορριμμάτων και εν γένει η χρήση φωτιάς στην ύπαιθρο ανεξαρτήτου δείκτη επικινδυνότητας.
– Απαγορεύονται οι θερμές εργασίες όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι κατηγορίας 3 (υψηλή), κατηγορίας 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού), καθώς και τις λοιπές ημέρες χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων προληπτικών μέτρων, όρων και προϋποθέσεων. Ως θερμές εργασίες νοούνται οι εργασίες που παράγουν σπινθήρες ή περιλαμβάνουν γυμνή φλόγα/θερμότητα, όπως ηλεκτροσυγκόλληση, οξυγονοκόλληση, κοπή, λείανση, χρήση φλόγας ή ηλεκτρικού τόξου, καθώς και χρήση εξοπλισμού που προκαλεί θερμότητα, φλόγα ή σπινθήρα.
– Απαγορεύεται η καύση ειδών πυροτεχνίας στην ύπαιθρο όταν ο δείκτης επικινδυνότητας, είναι κατηγορίας 3 (υψηλή), 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού) καθώς και τις λοιπές ημέρες χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων προληπτικών μέτρων, όρων και προϋποθέσεων.
– Απαγορεύεται το κάπνισμα μελισσών όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι κατηγορίας 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού) καθώς και τις λοιπές ημέρες χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων προληπτικών μέτρων, όρων και προϋποθέσεων.
Σε ανακοίνωσή της η Πυροσβεστική, ενημερώνει τους πολίτες ότι περισσότερες πληροφορίες για τις απαγορευμένες ή/και επιτρεπόμενες, υπό προϋποθέσεις, ενέργειες, δραστηριότητες και εργασίες με τη λήψη μέτρων πυροπροστασίας περιλαμβάνονται στην 9η/2024 Πυροσβεστική Διάταξη (ΦΕΚ Β’ 2387).
Στην ανακοίνωση τονίζεται ότι η μη τήρηση των διαλαμβανομένων στα ανωτέρω, επισύρει υψηλά διοικητικά πρόστιμα που ανέρχονται μέχρι του ποσού των 50.000 ευρώ σύμφωνα με τα οριζόμενα στην 19η /2024 πυροσβεστική διάταξη (Β’ 2550).
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι ο νέος Ποινικός Κώδικας απαγορεύει ρητά τη διατήρηση φωτιάς, την εκτέλεση θερμών εργασιών, τη χρήση συσκευών που προκαλούν σπινθήρα ή ειδών πυροτεχνίας ή βεγγαλικών σε δάση, δασικές εκτάσεις, πάρκα, άλση, χορτολιβαδικές και αγροτικές εκτάσεις σε ημέρες που ο δείκτης επικινδυνότητας είναι 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού) και οι παραβάτες τιμωρούνται με ποινές φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον 10.000 ευρώ.
Αν από τις ανωτέρω ενέργειες προκληθεί σοβαρή πυρκαγιά τότε ο υπαίτιος διώκεται σε βαθμό κακουργήματος.
Περαιτέρω, ο εμπρησμός βάσει του νέου Ποινικού Κώδικα τιμωρείται με φυλάκιση ή κάθειρξη χωρίς ανασταλτικό χαρακτήρα και χωρίς δυνατότητα εξαγοράς της ποινής και επιπλέον χρηματική ποινή έως 200.000 ευρώ.
Η Πυροσβεστική τονίζει ακόμα ότι οι προπαρασκευαστικές ενέργειες τιμωρούνται επίσης ως κακούργημα, ενώ στις περιπτώσεις εμπρησμού σε δάση από τις οποίες προκλήθηκε πυρκαγιά που είχε ως αποτέλεσμα θάνατο ή βαριά σωματική βλάβη ή εξαπλώθηκε σε μεγάλη έκταση δημεύεται κατά την κρίση του δικαστηρίου η περιουσία ή τμήμα περιουσίας του υπαίτιου.
«Η πρόληψη αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος και καλούνται όλοι οι πολίτες να επιδεικνύουν αυξημένο αίσθημα ευθύνης. Η τήρηση των μέτρων είναι υποχρέωση όλων», υπογραμμίζει το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
Καταλήγοντας αναφέρει ότι σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς ή ανίχνευσης καπνού, οι πολίτες οφείλουν να ειδοποιούν άμεσα την Πυροσβεστική Υπηρεσία καλώντας στο 199 ή στο 112.