Οδηγούμαστε σε κρίση εμπιστοσύνης, κρίση αμφισβήτησης τη θεσμική κρίση απονομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος. Προειδοποίησε δε ότι η συσσώρευση πλούτου στα χέρια των ολίγων, η απίσχναση της άλλοτε κραταιάς μεσαίας τάξης είναι νάρκη στα θεμέλια του δημοκρατικού πολιτεύματος. Οι φωνές πιο οξύες και ακραίες παίρνουν το πάνω χέρι. Οι επιτροπές λειτουργούν προσχηματικά ή παρελκυστικά, η υποβάθμιση του ρόλου του κοινοβουλίου είναι πλήγμα της Δημοκρατίας, η ποιότητα της οποίας δεν διαβρώνεται από μία και μόνη πράξη, αλλά από σωρευτική επίδραση πολλών μικρών παρεκκλίσεων, και υπόγειων διολισθήσεων σε φαινόμενα παραβίασης κανόνων.
Από την πλευρά του ο Ευάγγελος Βενιζέλος πρώην αντιπρόεδρος τριών κυβερνήσεων, αναφέρθηκε σε ζητήματα διαφθοράς, ακρίβειας και πολιτικού ελλείμματος λέγοντας μεταξύ άλλων ότι η χώρα δεν μπορεί να πορισθεί στο μέλλον με βαθειές κοινωνικές ασυμμετρίες, αφού η πλειονότητα των Ελλήνων ζει σε συνθήκες υποκειμενικής φτώχειας. Σημείωσε ότι η φιλελεύθερη Δημοκρατία πρέπει να συνυφαίνεται με το Κράτος Δικαίου, να είναι συνταγματική Δημοκρατία, να σέβονται προ παντός τη διάκριση των εξουσιών, πρωτίστως την Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, Ανεξάρτητες Αρχές, την υποχρέωση λογοδοσίας, την διαφάνεια και το κύρος θεσμών.
Δημοκρατία σημαίνει ικανότητα για διάλογο, εντός συνταγματικού φάσματος, ανεκτικότητας και αμοιβαίος σεβασμός. Πρωτίστως δε Δημοκρατία μαζί με το Κράτος Δικαίου είναι ολόκληρος πολιτικός και θεσμικός πολιτισμός. Κρίση της υπάρχει όταν η χώρα έχει καταστεί ουσιαστικά μη διακυβέρνηση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και μετά τις εκλογές Κυβέρνηση. Προφανώς ανασκεύασε για να καλύψει αυστηρότερη κριτική περί μη κυβερνησιμότητος κλπ.
Πάντως είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η Δημοκρατία έχει ανάγκη από αξίες, αριστεία και κανόνες γιατί αλλιώς δεν σέβεται τον εαυτό της.
Πυρήνας των ομιλιών αμφοτέρων υπήρξε χωρίς οξύτητα και ακρότητες επιστημονικά εμπεριστατωμένες με διαφορετική διατύπωση, η κρίση εμπιστοσύνης, κρίση θεσμών, διάβρωση της ποιότητας της Δημοκρατίας, υποβάθμιση του Κοινοβουλίου και χειραγώγηση της Δικαιοσύνης, καθώς επίσης ότι η Δημοκρατία πρέπει να συνυφαίνεται με το κράτος δικαίου, αμφισβητηθείσης της διακυβερνησιμότητας της χώρας.
Μάλιστα δε υπογραμμίσθηκε από τον κ. Βενιζέλο ότι η Δημοκρατία είναι ολόκληρος πολιτικός και θεσμικός πολιτισμός.
Με όλο τον σεβασμό προς τον κ. Καραμανλή πρώην πρωθυπουργό και κ. Βενιζέλο, αντιπρόεδρο κυβερνήσεων, παρατήρησα ότι δεν προτάθηκαν συγκεκριμένες λύσεις για τις αδυναμίες της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου που κι ορθά επισήμαναν.
Εν προκειμένω, αν μας επιτραπεί, να προσθέσουμε ότι σύγχρονη δημοκρατία εννοούμε την λειτουργία των θεσμών και συναινέσεων. Ο πολιτισμός είναι ενοποιητικός, η κουλτούρα είναι διαιρετική, οπότε θα πρέπει να βρεθεί τρόπος τα δοχεία του πολιτισμού και της κουλτούρας να γίνουν συγκοινωνούντα. Η ελευθερία είναι υπόθεση αυτοπεριορισμού, δεν ξεπερνιούνται οι αδυναμίας μας εάν δεν γίνουμε αυστηροί με τον εαυτό μας. Ο αθλητής αν θέλει να πιάσει το ρεκόρ πρέπει να γίνει ασκητής, ο δε λαϊκισμός είναι αναξιοκρατική δημοκρατία, δηλαδή μια μορφή μηδενισμού. Οι πολιτικοί στην αξιοκρατική δημοκρατία πρέπει να αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση προκειμένου οι πολίτες να τους εμπιστεύονται προς αποφυγή λαϊκισμού που διαβρώνει τα πάντα.
Και προβάλλει το εύλογο ερώτημα, πώς μπορεί να υπάρξει εμπιστοσύνη πολιτών προς την Δικαιοσύνη, όταν μέχρι πρότινος για να περαιωθεί μια υπόθεση στα Διοικητικά Δικαστήρια απαιτούντο 1580 ημέρες ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση 500 ημέρες.
Όταν δεν υπάρχει Συνταγματικό Δικαστήριο για τον έλεγχο νομιμότητας των επενδύσεων και των νόμων, όπως συμβαίνει στην Ευρώπη. Όταν η εκάστοτε κυβέρνηση διορίζει τους προέδρους και αντιπροέδρους 33 των (3) τριών Ανωτάτων Δικαστηρίων, οι δε καταδίκες της χώρας για παραβάσεις της Σύμβασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου υπερβαίνουν τις 135 όταν στην Ρουμανία και Ουκρανία δεν ξεπερνούν τις 82 και 91 αντιστοίχως καταδίκες.
Όταν ορίζεται δικάσιμος ανακοπών στα πολιτικά Δικαστήρια, το έτος 2033 ενώ δικάσιμος προσφυγών στα Δ.Δ. εκδικάζονται μετά τριετία και όταν η δικαιοσύνη αποτελεί το μονοπάτι για τον παράδεισο πάνω στη γη, σε περίπτωση όμως απουσίας της, κατά τον Άγιο Αυγουστίνο η πολιτική εξουσία μετατρέπεται σε οργανωμένη ληστεία.
Πάντως η έλλειψη στους κρατικούς – πολιτικούς θεσμούς είναι βαρύ ρήγμα στην πολιτική ζωή. Τούτο δείχνει το 70% των πολιτών που δεν εμπιστεύεται την δικαιοσύνη, το 78% την Βουλή και Κυβέρνηση.
Έτσι οδηγούμεθα ψυχολογικά σε κυνισμό και ανεπεξέργαστο θυμό, κι όταν πάσχει το κοινωνείν υποφέρει το «αληθεύειν» θα έλεγε ο Χρήστος Γιάνναρας.
Η αρχή του κράτους δικαίου επιβάλλει την καλή νομοθέτηση και τον προληπτικό έλεγχο συνταγματικότητος των νόμων. Η συστατική επιστημονική υπηρεσία της Βουλής που επεξεργάζεται τα νομοσχέδια δεν έχει δεσμευτικότητα της γνωμοδοτικής κρίσης.
Οπότε μπορεί να προβλεφθεί με Αναθεώρηση του Συντάγματος η υποχρεωτικότητα. Άλλωστε η Βουλή παρέχει εξουσιοδότηση στην Διοίκηση για την έκδοση Π.Δ. τα οποία πριν σταλούν στον Π.Δ. διαβιβάζονται στο ΣτΕ ως σχέδια προς έλεγχο νομιμότητας, όπως τούτο άλλωστε συμβαίνει με συνταξιοδοτικά θέματα.
Σφάλματα κακής νομοθέτησης και μη εφαρμογής της νομολογίας κυρίως των Διοικητικών Δικαστηρίων θα οδηγήσουν στην ανατροπή καταστάσεων, που δημιουργήθηκαν λόγω εμπιστοσύνης των πολιτών στην δράση του κράτους.
Περίπτωση του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) που ίσχυε από το 2012 και κάθε καλόπιστος πολίτης ασκούσε τα δικαιώματά του εμπιστευόμενη τον νόμο και τα θεσπισθέντα κίνητρα και μετά 13 χρόνια οι διατάξεις του κρίνονται αντισυνταγματικές με πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας. Και από τις δυσμενείς συνέπειες εκείνων που έλαβαν νομίμως οικοδομικές άδειες, να μην είμαστε αφελείς ότι θα αποζημιωθούν από το Κράτος μετά από αγωγές και δικαστικό αγώνα, το αμετάκλητο των οποίων απαιτεί περίπου άλλη μία δεκαετία.
Θα ήταν παράλειψή μας να μην υποσημειώσουμε ότι καθώς προαναφέρθηκε σύμφωνα με ρητή συνταγματική διάταξη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δικαιούται να αναπέμψει στη βουλή ψηφισμένο νομοσχέδιο ακυρώνοντας το ή προς βελτίωσή του, πράγμα το οποίον από το 1975 μέχρι σήμερα ουδέποτε συνέβη.
* Ο κ. Ιωάννης Σκουτέρης είναι Δικηγόρος, τέως αντιδήμαρχος Χολαργού