Συγχαρητήρια στην ΚΕΔΕ γιατί επέλεξε να κάνει το συνέδριο στην Αλεξανδρούπολη έδωσε ο υφυπουργός Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας και Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας, λέγοντας ότι στέλνεται το μήνυμα ότι «εδώ δεν τελειώνει η Ελλάδα, από εδώ αρχίζει η Ελλάδα».
«Βρισκόμαστε για να συζητήσουμε για τα θέματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και πάνω από όλα για το νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οι προτάσεις που έρχονται από την ΚΕΔΕ αλλά και από τους δημάρχους ξεχωριστά, μας βοηθούν στο τελικό κείμενο να συμπεριλάβουμε ό,τι μπορεί να γίνει, για να αποτελέσει πραγματικά αυτός ο Κώδικας, που δεν υπήρχε ως τώρα έτσι ολοκληρωμένος, μία μεταρρύθμιση αυτοδιοικητική», είπε ο κ. Γκιουλέκας.
Το ξεκάθαρο στίγμα των προθέσεων του για την επόμενη μέρα της Αυτοδιοίκησης έδωσε ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου κατά την κεντρική του εισήγηση στην έναρξη των εργασιών του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της Ένωσης στην Αλεξανδρούπολη.
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ, «μιας Αυτοδιοίκησης ισχυρής, ενωμένης και αποφασισμένης να προάγει την τοπική ευημερία και να συμβάλλει με όλες τις δυνάμεις στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής».
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ ανέφερε την πρωτοβουλία της ΚΕΔΕ για μια Ισχυρή Συμμαχία Ευθύνης, μεταξύ Αυτοδιοίκησης, Κεντρικού Κράτους και Κοινωνίας των Πολιτών, αναλαμβάνοντας το βάρος της ευθύνης για ένα καλύτερο αύριο για όλους τους πολίτες. Σε μια εποχή που όπως τόνισε ενισχύεται η κρίση της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.
Ο Λάζαρος Κυρίζογλου ανέφερε τα σημαντικά επιτεύγματα της περασμένης χρονιάς που οφείλονται στην σκληρή προσπάθεια του συνόλου της πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης που βγήκε μπροστά σε όλα τα κυρίαρχα ζητήματα της Ελληνικής Κοινωνίας και δεν άφησε παρά τις αντιξοότητες «κανέναν πολίτη πίσω», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Κυρίζογλου επισήμανε τα θετικά βήματα που έχουν γίνει τονίζοντας όμως πως ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς ως προς την επίτευξη της ολοκληρωτικής διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των Δήμων «για μια Ελλάδα που θα εξασφαλίζει ίσες ευκαιρίες για πρόοδο, ευημερία, καλύτερη καθημερινότητα σε κάθε πολίτη της, ανεξάρτητα σε ποιο τόπο της Πατρίδας μας ζει. Και ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί , αν γίνει πράξη το μήνυμα του Συνεδρίου μας: Επιτέλους Αυτοδιοίκηση. Ισχυροί Δήμοι, κάθε μέρα δίπλα στους πολίτες» είπε χαρακτηριστικά.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ κατά την εισήγηση του είπε μεταξύ άλλων:
«Είμαι ιδιαίτερα ευτυχής που έχω σήμερα την τιμή ως Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος να παρουσιάζω την κεντρική εισήγηση της Διοίκησης της ΚΕΔΕ, κατά την έναρξη των εργασιών του ετήσιου τακτικού μας Συνεδρίου, το οποίο διεξάγεται σε μια ιδιαίτερη χρονική συγκυρία, τόσο για την Αυτοδιοίκηση, όσο και για την Πατρίδα μας.
Η επιλογή της Αλεξανδρούπολης και της Θράκης, ως τόπου φιλοξενίας όλες αυτές τις μέρες, που θα διαρκέσει το συνέδριο μας, είναι και συνειδητή και βαθιά πολιτική. Η Θράκη αποτελεί για όλους μας μια Περιφέρεια ύψιστης αξίας και σημασίας.
Αποτελεί βασικό πυλώνα για την εθνική μας συνέχεια, έναν τόπο που δοκιμάστηκε στο πέρασμα των αιώνων και άντεξε, διατηρώντας ακέραιη την εθνική μας ταυτότητα. Εδώ, στην Αλεξανδρούπολη και τη Θράκη, χτυπά σήμερα η καρδιά της Ελλάδας. Θέλω να τονίσω πως δεν είναι η πρώτη φορά που επιλέγουμε ως Διοίκηση της ΚΕΔΕ τη Θράκη για να διοργανώσουμε μια σημαντική μας εκδήλωση.
Πριν από ένα χρόνο, η πόλη της Ξάνθης, ήταν αυτή που φιλοξένησε την μεγάλη ημερίδα που διοργανώσαμε ως ΚΕΔΕ, μαζί με τον επιστημονικό μας βραχίονα, το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, για την ανάδειξη του Δημογραφικού Προβλήματος της χώρας, παρουσιάζοντας μια ολοκληρωμένη μελέτη.
Γνωρίζοντας πως η ευρύτερη περιοχή της Θράκης είναι από τις πρώτες στην Πατρίδα μας, που απειλούνται από τις επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης.
Σε μια περιοχή που αποτελεί σταυροδρόμι διαφορετικών λαών και πολιτισμών αλλά και λαμπρό παράδειγμα ειρηνικής συνύπαρξης και προόδου Ελλήνων πολιτών, διαφορετικών θρησκευμάτων. Αυτήν την αρμονική συνύπαρξη οφείλουμε να τη διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού, γιατί αποτελεί συστατικό στοιχείο των αρχών κι αξιών του σύγχρονου Ελληνισμού, αλλά και την ασφαλή οδό για τη διασφάλιση της ευημερίας των τοπικών μας κοινωνιών.
Η Αλεξανδρούπολη έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια έναν αναβαθμισμένο στρατηγικό ρόλο , αποτελώντας σημαντικό εμπορικό , οικονομικό , ενεργειακό και αμυντικό κόμβο για την Πατρίδα μας.
Η γεωγραφική της θέση είναι ξεχωριστή, αφού πάντα τα Ανατολικά Βαλκάνια, η Μεσόγειος , το Αιγαίο Πέλαγος και η Μαύρη Θάλασσα, αποτελούσαν τόπους επικοινωνίας, αλληλεξάρτησης, προσέγγισης, αλλά και συγκρούσεων. Ήταν ταυτόχρονα και γέφυρα και χώρος συγκρούσεων.
Η ενδυνάμωση της Θράκης είναι προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός χώρου σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης.
Ενός αξιακού χώρου δημοκρατίας, προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερίας και σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου. Μιας αξιακής αντίληψης η οποία αντιπαρατίθεται κάθετα σε οποιονδήποτε αναθεωρητισμό, από όπου κι αν προέρχεται.
Το Συνέδριό μας διεξάγεται σε μια περίοδο που δοκιμάζονται όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο το Δυτικό κόσμο, οι δημοκρατικοί θεσμοί και οι κανόνες του διεθνούς δικαίου. Θεσμοί που υπήρξαν πυλώνες του δυτικού τρόπου ζωής.
Η Αυτοδιοίκηση, ως θεσμός που βρίσκεται διαχρονικά πιο κοντά στους πολίτες, αγωνιά πραγματικά για την κρίση αξιών που πλήττει και την πατρίδα μας τα τελευταία χρόνια.
Μας απασχολεί το γεγονός πως μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας διακατέχεται από αισθήματα απογοήτευσης, οργής, παραίτησης και αποχής, τα οποία αποτυπώνονται έντονα, σε όλες τις δημοσκοπήσεις.
Σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον, κόντρα στα αρνητικά αισθήματα που δημιουργούν ένα φορτισμένο κλίμα, που οδηγούν, αφενός σε κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς του κράτους μας, αφετέρου στην ενίσχυση των δυνάμεων του λαϊκισμού και στην επικράτηση μηδενιστικών αντιλήψεων, καλούμαστε εμείς να εφαρμόσουμε τις πολιτικές μας και να λειτουργήσουμε τους Δήμους μας.
Δυστυχώς, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τη σημερινή πραγματικότητα, ενώ η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς ενισχύεται κι από ακόμη ένα πρόβλημα, που επανειλημμένα επισημαίνουμε ως Αυτοδιοίκηση όλα αυτά τα χρόνια.
Ο πολίτης απογοητεύεται όταν δεν μπορεί σε πάρα πολλές περιπτώσεις να βγάλει άκρη, για το ποιος ευθύνεται για μια σειρά ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητά του.
Για το ποιος ευθύνεται και πρέπει να λογοδοτεί για τη λακκούβα στο δρόμο , για το σπασμένο πεζοδρόμιο, για την αντιπλημμυρική του προστασία και το ακαθάριστο ρέμα, για την προστασία της ζωής και της περιουσίας του από την εκδήλωση φυσικών καταστροφών, για την ταλαιπωρία που υφίσταται εξαιτίας της πολυνομίας και της γραφειοκρατίας, για την ανυπαρξία ανακύκλωσης, κλπ.
Ενώ έχουμε μπει στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, ως χώρα επιμένουμε να στηρίζουμε τη διακυβέρνηση μας σε ένα αποδεδειγμένα αποτυχημένο μοντέλο του προηγούμενου αιώνα, που κύρια χαρακτηριστικά του είναι ο συγκεντρωτισμός, η αναποτελεσματικότητα και η γραφειοκρατία, παρά τα θετικά βήματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια.
Εμμένουμε σε ένα μοντέλο:
– που παράγει διαρκώς ελλείμματα και χρέη
– το χαρακτηρίζει η πολυνομία και η έλλειψη ξεκάθαρων αρμοδιοτήτων κι ευθυνών μεταξύ των θεσμών του κράτους,
– δεν βάζει καθαρούς κανόνες για όσους θέλουν να επενδύσουν στη χώρα
– δεν πολυσυμπαθεί την αξιολόγηση και όταν την κάνει, την κάνει επιφανειακά κι όχι σε βάθος
– δεν λογοδοτεί καθημερινά και με βάση τα αποτελέσματα που παράγει,
– και στο τέλος , προάγει δυστυχώς τη διαφθορά. Σε όλα τα επίπεδα.
Εμμένουμε σε ένα ξεπερασμένο μοντέλο που όταν «κάθεται η στραβή», ο ένας θεσμός ρίχνει την ευθύνη στον άλλο και στο τέλος το λογαριασμό τον πληρώνουν οι πολίτες. Σε κάθε όμως περίπτωση, δεν ευθύνονται οι πολίτες που δεν εμπιστεύονται τους θεσμούς αφού ούτε και το ίδιο το Κράτος δεν σέβεται τον εαυτό του.
Όλες οι Κυβερνήσεις που πέρασαν, από το 1975 ως σήμερα, δεν σεβάστηκαν και δεν εφάρμοσαν όσα το ίδιο Σύνταγμα προβλέπει, για την αυτοδιοίκηση. Όταν το ίδιο το Κράτος δεν σέβεται τους νόμους που το Κοινοβούλιο μας ψηφίζει, πως περιμένουμε οι πολίτες να το σεβαστούν ;Τι αξιοπιστία μπορούν να έχουν οι θεσμοί του;
Έχουμε πει πολλές φορές πως αποτελεί πληγή για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών της Πατρίδας μας το γεγονός πως 50 χρόνια από την ψήφιση του Συντάγματος του 1975 και 25από την τροποποίησή του, το 2001, καμία από τις κυβερνήσεις που πέρασαν, δεν εφάρμοσε στην πράξη όλα όσα προβλέπονται στο άρθρο 101 και 102 ,για την αυτοδιοίκηση.
Το άρθρο 101,παράγραφος 1 του Συντάγματος , αναφέρει ξεκάθαρα ότι η διoίκηση τoυ Kράτoυςoργανώνεται σύμφωνα με τoαπoκεντρωτικό σύστημα. Και ως αποκέντρωση φυσικά εννοούμε τη μεταφορά αρμοδιοτήτων με πόρους στην Α’ και Β’ βάθμια Αυτοδιοίκηση.
Στο άρθρο 102 αναφέρεται:
– Oι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια.
– Το Κράτος ασκεί στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης εποπτεία που συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους.
– λαμβάνει τα νομοθετικά, κανονιστικά και δημοσιονομικά μέτρα που απαιτούνται για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας και των πόρων που είναι αναγκαίοι για την εκπλήρωση της αποστολής και την άσκηση των αρμοδιοτήτων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης.
– Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από κεντρικά ή περιφερειακά όργανα του Κράτους προς την τοπική αυτοδιοίκηση συνεπάγεται και τη μεταφορά των αντίστοιχων πόρων.
Καμία όμως από τις κυβερνήσεις που πέρασαν, τονίζω για να μην παρεξηγηθώ, καμία κυβέρνηση, από το 1975 ως σήμερα, δεν αγάπησε πραγματικά την Αυτοδιοίκηση. Ήταν φτωχά τα κατά καιρούς δείγματα σεβασμού και αναγνώρισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Καμία δεν εξασφάλισε ως όφειλε την πραγματική οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ. Καμία δεν προώθησε πραγματικά τη διοικητική αποκέντρωση της χώρας, όπως αναγνωρίζεται με ξεκάθαρο τρόπο στα παραπάνω άρθρα Συντάγματος.
Δεν εφαρμόστηκε ποτέ η συνταγματική και όχι η δυνητική υποχρέωση του Κράτους, να παρέχει στους ΟΤΑ όλα τα απαραίτητα οικονομικά και θεσμικά εργαλεία, για να ασκούν αποτελεσματικά, προς όφελος των πολιτών, τις συνταγματικά κατοχυρωμένες ευθύνες και υποχρεώσεις τους.
Καμία Κυβέρνηση, ανεξαρτήτως κομματικής απόχρωσης, δεν αξιοποίησε τις καλές πρακτικές των προηγμένων ευρωπαϊκών κρατών, που εμπιστεύονται την αυτοδιοίκηση ως ισότιμο θεσμό , στο αποκεντρωμένο κι όχι συγκεντρωτικό μοντέλο διακυβέρνησής τους.
Δυστυχώς, αν και περάσανε πάρα πολλοί χειμώνες για την Αυτοδιοίκηση, διαπιστώνουμε ότι η άνοιξη αργεί ακόμη να έρθει. Το πόσο αδιάφορο είναι το πολιτικό σύστημα για το θεσμό μας αποδεικνύεται κι από ένα ακόμη παράδειγμα.
Στις τρεις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις που διεξήχθησαν το 2019 και το 2023, σε κανένα από τα εκλογικά προγράμματα των κομμάτων εξουσίας δεν υπάρχει αναφορά στην αυτοδιοίκηση. Ούτε στις τηλεοράσεις, ούτε στα παράθυρα και τα τηλεοπτικά τραπέζια.
Στοιχείο που επιβεβαιώνει ότι καμία ουσιαστική αλλαγή δεν πρόκειται να γίνει τελικά από τα πάνω, αν δεν την διεκδικήσουμε εμείς από τα κάτω.
Ενωμένοι, το αιρετό πολιτικό προσωπικό της αυτοδιοίκησης, μαζί με τους πολίτες, θα εμμείνουμε αγωνιστικά σ’ αυτήν την κατεύθυνση. Βγαίνουμε λοιπόν μπροστά, για να απαιτήσουμε ένα νέο μοντέλο λειτουργίας του Κράτους, στο οποίο η Αυτοδιοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες θα πρωταγωνιστούν και δεν θα ακολουθούν. Θεωρούμε λοιπόν ότι τώρα είναι η ώρα να τοποθετηθούμε όλοι.
Από δω, από την ακριτική Θράκη. Κεντρικό Κράτος και Αυτοδιοίκηση .
Οφείλουμε να απαντήσουμε με ειλικρίνεια και υπευθυνότητα σε ένα ερώτημα : Ποιο μοντέλο Κράτους και τί Αυτοδιοίκηση θέλουμε; Εμείς στην ΚΕΔΕ πιστεύουμε ότι τώρα είναι η ώρα να απελευθερώσουμε την αυτοδιοίκηση , απο την θεσμική και οικονομική δουλεία της. Τώρα είναι η ώρα να εφαρμοστεί επιτέλους το Σύνταγμα στην πράξη.
Γιατί για μας , η εφαρμογή του Συντάγματος δεν είναι προαιρετική, αλλά υποχρεωτική. Για όλους. Χωρίς εξαιρέσεις. Αν θέλουμε λοιπόν να υπερβούμε όσα μας κρατούν πίσω, ως χώρα και κοινωνία.
Αν θέλουμε να γκρεμίσουμε όσα κλονίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς του Κράτους μας, πρέπει να κάνουμε ένα νέο ξεκίνημα. Σε νέες, στέρεες βάσεις.
Με σεβασμό στην αρχή ότι οι αιρετοί εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ Βαθμού, έχουν την απόλυτη δημοκρατική και συνταγματική νομιμοποίηση να ασκούν τις αρμοδιότητες που αφορούν τη διαχείριση των τοπικών υποθέσεων .
Εμείς την ευθύνη για τις τοπικές υποθέσεις. Και η Κυβέρνηση και το Κεντρικό Κράτος , για τις εθνικές πολιτικές.
Τώρα είναι η ώρα για να γίνει πράξη το μήνυμα του Συνεδρίου μας. Το μήνυμα “Επιτέλους , Αυτοδιοίκηση”. Που δεν είναι ένα μήνυμα κενό περιεχομένου, αλλά ο ασφαλής δρόμος για να πάμε τη χώρα μπροστά. Για να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Για να παράγουμε έργο που ωφελεί τις τοπικές μας κοινωνίες. Για να κάνουμε καλύτερη τη ζωή και την καθημερινότητα των πολιτών. Ας το καταλάβουμε όλοι . Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρό Κράτος, χωρίς ισχυρούς θεσμούς. Δεν μπορεί να υπάρχει ισχυρή Ελλάδα, χωρίς ισχυρούς Δήμους.
Δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή εθνική οικονομία και κοινωνική συνοχή, χωρίς ισχυρές τοπικές οικονομίες, χωρίς αποτελεσματικές κοινωνικές πολιτικές, που θα στηρίζουν κάθε συμπολίτη μας που έχει πραγματικά ανάγκη, σε κάθε γωνιά της Πατρίδας μας.
Η κατάρτιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα πάγιο αίτημα της ΚΕΔΕ, επιτέλους ολοκληρώνεται, μετά από μια διαδικασία πολύμηνης διαβούλευσης, στην οποία συμμετείχαμε ενεργά , καταθέτοντας τις προτάσεις μας.
Τις επόμενες ημέρες θα δοθεί σε όλους μας από τον Υπουργό Εσωτερικών το τελικό κείμενο, το οποίο θα το μελετήσουμε και σε έκτακτη γενική συνέλευση που θα συγκαλέσουμε στις 17 Δεκεμβρίου , στην Αθήνα, θα τοποθετηθούμε πάνω σε αυτό και θα πάρουμε τις αποφάσεις μας.
Θέλω να επισημάνω πως ο νέος κώδικας, δεν αποτελεί τη μεγάλη μεταρρύθμιση που ζητάμε, όσον αφορά ένα διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας του Κράτους. Αποτελεί ασφαλώς ένα γενναίο βήμα μπροστά .
Για πρώτη φορά η αυτοδιοίκηση πρώτου και δευτέρου βαθμού αποκτά κοινό κώδικα, που θα συμβάλλει στην καλύτερη λειτουργία μας. Όμως ο νέος κώδικας από μόνος του δεν αρκεί, οφείλουμε άμεσα, μέσα στο 2026, να προχωρήσουμε μαζί με το Υπουργείο Εσωτερικών , πιο γρήγορα και πιο αποφασιστικά στο επόμενο αναγκαίο βήμα.
Στην πραγματική μεταρρύθμιση του Κράτους.
Η ΚΕΔΕ έχει καταθέσει αναλυτικές θέσεις πάνω στο περιεχόμενο της μεγάλης μεταρρύθμισης στο ΥΠΕΣ και είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε στο διάλογο που επιθυμούμε να ξεκινήσει όσο το δυνατόν συντομότερα.
Θεωρούμε θετικό το γεγονός ότι μέσα από το νέο κώδικα, η Κυβέρνηση προτείνει τώρα κι όχι την τελευταία στιγμή , ένα εκλογικό σύστημα ενός γύρου, που εξασφαλίζει αυτοδυναμία στην παράταξη που εκλέγει το δήμαρχο. Για να μην ζήσουμε τις καταστάσεις ακυβερνησίας του παρελθόντος.
Και το νέο εκλογικό σύστημα θα το μελετήσουμε προσεκτικά και θα αποφασίσουμε πάνω στο σχέδιο που θα μας δοθεί, στη γενική μας συνέλευση.
Όμως ότι οι επόμενες εκλογές είναι το 2028. Μεσολαβεί ως τότε πολύ χρόνος και στο ενδιάμεσο, οι Δήμοι μας θα πρέπει να λειτουργήσουν. Ο νέος κώδικας και το νέο εκλογικό σύστημα δεν θα γεμίσουν τα ταμεία μας με τους πόρους που θέλουμε.
Το οικονομικό, είναι το μεγάλο πρόβλημα που μας απασχολεί όλους . Οι οικονομικοί πόροι είναι το απαραίτητο καύσιμο για να κινήσουμε τις μηχανές της Αυτοδιοίκησης. Χωρίς χρήματα, δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε . Ούτε να προσφέρουμε χρήσιμες υπηρεσίες στους πολίτες.
Γνωρίζουμε καλά ότι οι Δήμοι μας βρίσκονται σήμερα σε πολύ δύσκολη οικονομική κατάσταση. Στη μεγάλη πλειοψηφία τους δεν μπορούν να καλύψουν τα λειτουργικά τους κόστη. Τα χρήματα που μας δίνονται, δεν επαρκούν.
Η μείωση των εσόδων μας μέσω των ΚΑΠ κατά 60% την δεκαετία της κρίσης , παρά την αύξηση που μας δόθηκε τα τελευταία χρόνια, δεν αποκατέστησε την οικονομική ισορροπία.
Παρά το γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια διεκδικήσαμε με επιτυχία κι είχαμε στη διάθεσή μας περισσότερους πόρους από ποτέ, για να χρηματοδοτήσουμε έργα μέσω διαφόρων χρηματοδοτικών προγραμμάτων όπως το ΕΣΠΑ, το Ταμείο Ανάκαμψης, το Α. Τρίτσης, κ.λπ., το βασικό μας πρόβλημα παρέμεινε.
Το λειτουργικό κόστος εξακολουθεί να είναι βραχνάς για κάθε Δήμο. Οι έκτακτες χρηματοδοτήσεις που επίσης μας δόθηκαν , ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ από τη σημερινή Κυβέρνηση, για να διαχειριστούμε δαπάνες έκτακτων καταστάσεων όπως η πανδημία, η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, η αύξηση του μισθολογικού κόστους, κ.λπ., κάλυψαν μέρος κι όχι το σύνολο των έκτακτων υποχρεώσεων που δημιουργήθηκαν.
Και η κατάσταση έγινε πιο δύσκολη όταν μας επιβλήθηκαν άδικα και παράνομα χαράτσια, όπως το απαράδεκτο τέλος ταφής, που επιβάρυναν ακόμη περισσότερο τους προυπολογισμούς μας.
Ενώ άλλοι , θεσμοθετημένοι πόροι υπέρ της αυτοδιοίκησης, είτε μας αφαιρέθηκαν, είτε σχεδιάζεται να μας αφαιρεθούν , είτε δεν μας αποδίδονται έγκαιρα και στο σύνολό τους.
Ταυτόχρονα , διαρκώς νέες ευθύνες και αρμοδιότητες μας μεταφέρονται, χωρίς να αυξηθούν τα έσοδά μας για να ανταποκριθούμε σε αυτές, αλλά και χωρίς να μας δίνεται επιπλέον προσωπικό.
Δυστυχώς, αντί να στηριζόμαστε στις δυνάμεις μας, αντί να έχουμε σταθερά κι επαρκή έσοδα, εξαρτιόμαστε διαρκώς από έκτακτες χρηματοδοτήσεις, ακόμη και για να κλείσουμε τους προϋπολογισμούς μας.
Τη χρονιά που διανύουμε, αν δεν μας δοθούν επιπλέον 465 εκ, τρεις επιπλέον δόσεις ΚΑΠ πέραν των ήδη 12 θεσμοθετημένων, δεν θα μπορέσουμε να ισοσκελίσουμε το τρέχον οικονομικό έτος . Αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί.
Δεν θέλουμε να είμαστε διαρκώς με το χέρι απλωμένο στους εκάστοτε υπουργούς.
Δεν είναι από μας αποδεκτό, την ώρα που η χώρα πετυχαίνει δημοσιονομικά υπερ-πλεονάσματα, τα οποία η κυβέρνηση καλά κάνει και διαχειρίζεται σύμφωνα με το σχεδιασμό της, η αυτοδιοίκηση όμως να μην συμπεριλαμβάνεται σε αυτό το σχεδιασμό.
Να μην λαμβάνει το δίκαιο μέρισμα από την ανάπτυξη που της αναλογεί.
Δεν ζητάμε επιπλέον χρήματα για να κάνουμε σπατάλες. Ξέρουμε ότι η χώρα έχει δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Αυτό που ζητάμε είναι οξυγόνο για να αναπνεύσουμε. Τα αιτήματα που υποβάλλαμε πριν μερικές μέρες στον Υπουργό Οικονομικών, τον κο Πιερρακκάκη, παρουσία και του κου Λιβάνιου, ήταν συγκεκριμένα.
Ήταν αιτήματα ρεαλιστικά κι εφαρμόσιμα, τα οποία αν ικανοποιηθούν, θα ενισχύσουν την αυτοτέλεια και τη βιωσιμότητα των Δήμων.
Μεταξύ άλλων ζητήσαμε:
– Την πλήρη εφαρμογή του Ν. 3852/2010 (Καλλικράτης) και την κατάργηση όλων των μνημονιακών περιορισμών , που πλέον δεν έχουν λόγο ύπαρξης.
– Την κατάργηση του άρθρου 44 του Ν. 5071/2023, που θέτει ανώτατο πλαφόν στις αποδόσεις του κρατικού προϋπολογισμού προς την Αυτοδιοίκηση. Δεν είναι δυνατόν η Αυτοδιοίκηση να ανταπεξέλθει στα λειτουργικά της κόστη με πόρους 2,5 δις, που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2025. Ακόμη και τα σχεδόν 4 δις που είναι το πλαφόν, δεν επαρκεί για να τα βγάλουμε πέρα.
– Ζητήσαμε την κάλυψη του υπερβάλλοντος ενεργειακού κόστους των Δήμων και των ΔΕΥΑ από τον κρατικό προϋπολογισμό, ώστε να μην μεταφερθεί το βάρος στους δημότες.
– Αναζητούμε πόρους για τη χρηματοδότηση έργων ενεργειακής εξοικονόμησης, όπως φωτισμός LED και μονώσεις δημοτικών κτιρίων.
– Θεωρούμε ότι ήρθε η ώρα για τη σταδιακή αποπληρωμή των παρακρατηθέντων πόρων και την επιστροφή των τελών που αφαιρέθηκαν από τους Δήμους από το 2010 (τέλος βοσκής, φόρος ζύθου, τέλη πετρελαιοειδών κ.ά.).
– Κρίνουμε αναγκαία τη Δημιουργία ενός Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος Δήμων, με συγχρηματοδότηση από εθνικούς και τραπεζικούς πόρους (π.χ. Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων), για έργα υποδομών και τοπικής ανάπτυξης.
– Ψηλά στην ατζέντα των διεκδικήσεων μας είναι η στοχευμένη στήριξη στους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους για την υλοποίηση έργων ΕΣΠΑ.
– Είναι απαραίτητος ο επανασχεδιασμός για τη δίκαιη κατανομή των εσόδων από το τέλος ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση, όπου ζητάμε το 48% του ποσού που συγκεντρώνεται να αποδίδεται στους οικείους Δήμους όπου παράγεται, 12% στους 332 της χώρας και 40% στο κράτος για την πολιτική προστασία.
– Την επέκταση του Προγράμματος Μαριέττα Γιαννάκου για την αναβάθμιση των σχολικών μονάδων σε όλη τη χώρα, με ουσιαστική συμμετοχή των Δήμων.
– Θεωρούμε απαράδεκτη κάθε σκέψη για αφαίρεση από τους δήμους της αρμοδιότητας για είσπραξη των προστίμων από παραβάσεις ΚΟΚ. Είμαστε σύμφωνοι με την υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης, με τα πλέον σύγχρονα τεχνικά μέσα παρέμβασης στον τομέα της οδικής ασφάλειας, αλλά η παρέμβαση αυτή δεν μπορεί να γίνει ούτε ερήμην, ούτε σε βάρος της οικονομικής κατάστασης των Δήμων.
– Είμαστε αντίθετοι με το κλείσιμο 200 και πλέον καταστημάτων ΕΛΤΑ σε όλη την Ελλάδα.
– Τέλος ζητήσαμε την άμεση, έκτακτη χρηματοδότηση πέραν των ήδη εξασφαλισμένων 105–110 εκατ. ευρώ ενίσχυσης, για να ισοσκελίσουμε το 2025, που όπως ανέφερα παραπάνω ανέρχεται στο ύψος τριών δόσεων ΚΑΠ.
Αν εφαρμοζόταν ο Ν. 3852, η αυτοδιοίκηση θα εδικαιούτο με βάση τα φορολογικά έσοδα πάνω από 8 δις. Αντιλαμβανόμαστε ότι δεν μπορεί η Κυβέρνηση να μας δώσει αυτά τα χρήματα. Οφείλει όμως να μας δώσει όσα χρειάζονται για να λειτουργήσουμε. Τα οποία είναι πάνω από 4 δις ευρώ.
Γι’ αυτό πρέπει να υπάρξει μία νέα Συμφωνία μεταξύ Κράτους κι Αυτοδιοίκησης. Να καταλήξουμε από κοινού και να υλοποιηθεί ένα πλάνο σταδιακής αύξησης των πόρων από την επόμενη χρονιά, ώστε ως το 2028 να μας αποδίδονται μέσω των ΚΑΠ τα χρήματα που πραγματικά χρειαζόμαστε , για να καλύπτουμε τα λειτουργικά μας έξοδα.
Και να συμφωνήσουμε ότι εφεξής δεν θα μας μεταβιβαστεί καμία αρμοδιότητα, αν δεν συνοδεύεται από τους απαιτούμενους πόρους, προσωπικό και μέσα. Για τα οικονομικά θα μιλήσουμε εκτενέστερα στην αυριανή ειδική θεματική συνεδρία.
Στην ατζέντα των διεκδικήσεων μας δεν είναι μόνον η μεταρρύθμιση στο Κράτος και η αύξηση της χρηματοδότησης των δήμων. Υπάρχουν και πολλά άλλα ζητήματα, στα οποία οι Δήμοι πρέπει να έχουν λόγο και ρόλο.
Για τα ζητήματα αυτά έχουμε καταθέσει τις προτάσεις μας και έχουμε θέσει τις κόκκινες γραμμές μας, οι οποίες αποτυπώνονται στο υπόμνημα που έχουμε καταθέσει στον Πρωθυπουργό αλλά και σε όλους τους Υπουργούς που έχουμε επισκεφθεί.
Πρόκειται για ένα σχέδιο 17μεγάλων προτεραιοτήτων και διεκδικήσεων, το οποίο περιλαμβάνει:
– Την Επαρκή χρηματοδότηση των Δήμων, με βάση όσα σας ανέφερα πριν από λίγο και θα αναφερθούμε αναλυτικότερα αύριο .
– Την Ολοκλήρωση του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης και την προώθηση μέσα στο 2026 των διαδικασιών για την προώθηση της μεγάλης μεταρρύθμισης στο μοντέλο του Κράτους , με Νέα Κατανομή Αρμοδιοτήτων μεταξύ των φορέων του Κράτους, με ξεκάθαρους ρόλους κι ευθύνες, χωρίς επικαλύψεις, με βάση τις αρχές της αποκέντρωσης, της εγγύτητας και της αποτελεσματικότητας.
– Την ενίσχυση των Δήμων με το αναγκαίο προσωπικό, μέσα από την υλοποίηση ενός εκτεταμένου προγράμματος προσλήψεων. Προσλήψεις που θα συνοδεύονται κι από τη διάθεση επιπλέον πόρων, προκειμένου να καλυφθούν οι δαπάνες μισθοδοσίας και με ιδιαίτερα κίνητρα, προκειμένου να στελεχωθούν με επιστημονικό προσωπικό οι μικρότεροι Δήμοι.
– Την Κατάρτιση κι εκτέλεση ενός νέου ολοκληρωμένου Προγράμματος, για την αναβάθμιση κι ενίσχυση των Τοπικών Υποδομών.
– Την υλοποίηση ενός Ολοκληρωμένου προγράμματος Υποστήριξης των Μικρών Ορεινών και Νησιωτικών Δήμων, με βάση την πρόταση που ως ΚΕΔΕ έχουμε υποβάλει και έχει αποσταλεί σε όλους σας.
– Την Ισότιμη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού, στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από Ευρωπαϊκούς Πόρους.
– Την εξασφάλιση επιπλέον χρηματοδότησης για την υλοποίηση προγράμματος για την ενίσχυση της σχολικής στέγης, σε συνδυασμό με το πρόγραμμα Μαριέττα Γιαννάκου , με αναβαθμισμένο ρόλο των Δήμων στο σχεδιασμό και υλοποίηση του.
– Την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου διαχείρισης των υδάτων σε όλη τη χώρα, με ουσιαστικό ρόλο στην Αυτοδιοίκηση, με πρόβλεψη όχι μόνον για το πόσιμο νερό, αλλά και για το νερό που χρησιμοποιείται για άρδευση. Για μας αποτελεί προτεραιότητα η διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα της πολιτικής ύδρευσης. Θέλω στο σημείο αυτό να επισημάνω πως θεωρώ θετική εξέλιξη για την Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση την διατήρηση των ΔΕΥΑ υπό τον έλεγχο των Δήμων, καθώς και την δέσμευση της κυβέρνησης για την δωρεάν οικονομική ενίσχυσή τους με 200 εκατ. ευρώ και την οικονομική εξυγίανση και στήριξη τους. Ένα από τα μεγάλα θέματα του Περσινού μας Συνεδρίου.
– Για μας αποτελεί θέση ανυποχώρητη η αναγνώριση του κύριου ρόλου της Αυτοδιοίκησης όσον αφορά την πολεοδομική πολιτική και τους κανόνες που αφορούν την εικόνα και λειτουργία των πόλεων μας. Δεν συζητάμε καμία μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κεντρικό Κράτος, όταν το ίδιο δεν έχει ακόμη καταφέρει να λειτουργήσει το Κτηματολόγιο, στο οποίο προτείνεται να μεταφερθούν οι ΥΔΟΜ.
– Ζητάμε την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου για την πράσινη διαχείριση των απορριμμάτων, που θα λαμβάνει υπόψη τις τοπικές ιδιαιτερότητες και θα αναγνωρίζει την ανάγκη για ουσιαστική συμμετοχή των Δήμων στο ζήτημα αυτό. Άξονες του σχεδιασμού θα πρέπει να είναι η ανακύκλωση, η επανάχρηση, η κομποστοποίηση και στο τέλος, το τονίζω στο τέλος η ενεργειακή αξιοποίηση, όπως γίνεται σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με πολύ συγκεκριμένες και αυστηρές προϋποθέσεις, που θα δίνουν προτεραιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής των πολιτών. Η κατάργηση του τέλος ταφής για την οποία προσφύγαμε ΚΕΔΕ και 164 Δήμοι στο ΣτΕ, καθώς και η άμεση επιστροφή στους Δήμους των χρημάτων που συγκεντρώθηκαν από το τέλος αυτό ως σήμερα, προκειμένου να διατεθούν σε έργα και δράσεις ανακύκλωσης, αποτελούν ζήτημα αιχμής για μας. Ενώ θεωρούμε πως οι Δήμοι πρέπει να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις εκστρατείες ευαισθητοποίησης των πολιτών που πρέπει να υλοποιηθούν.
– Ζητάμε την έμπρακτη ενίσχυση του τοπικού Κοινωνικού Κράτους, μέσα από την αναγνώριση του πρωταγωνιστικού ρόλου της Αυτοδιοίκησης στην υλοποίηση στοχευμένων κοινωνικών προγραμμάτων. Στη θεματική ημερίδα για τις κοινωνικές πολιτικές θα αναπτυχθούν αναλυτικά οι προτάσεις της ΚΕΔΕ πάνω σε αυτό το ζήτημα.
– Για μας η αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης και η προστασία της ζωής και των περιουσιών των πολιτών αποτελεί προτεραιότητα. Γι’ αυτό ψηλά στην ατζέντα μας είναι το ζήτημα της ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με σύγχρονα μέσα, προσωπικό και οικονομικούς πόρους, για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Στην αυριανή θεματική ημερίδα του Συνεδρίου μας θα έχουμε αναλυτικές θέσεις και γι’ αυτό το ζήτημα. Σε κάθε περίπτωση, στο επίκεντρο του σχεδιασμού, βρίσκεται η συνεργασία των Δήμων με το Κεντρικό Κράτος και τις Περιφέρειες.
– Αναγκαία προϋπόθεση για την επιβίωση του έθνους μας , είναι η αντιστροφή της υφιστάμενης δημογραφικής κατάστασης της χώρας. Οι Δήμοι μπορούν να έχουν ουσιαστικό ρόλο στην κατάρτιση και υλοποίηση ενός νέου Εθνικού Σχεδίου για την αντιμετώπιση του Δημογραφικού Προβλήματος, με στοχευμένες παρεμβάσεις σε τοπικό επίπεδο. Είμαστε έτοιμοι να συμβάλλουμε προς την κατεύθυνση αυτή, γιατί είναι ζήτημα επιβίωσης.
– Τα προηγούμενα χρόνια οι Δήμοι βίωσαν τις δυσάρεστες συνέπειες της ενεργειακής κρίσης. Για να μην επαναληφθούν αυτές οι δύσκολες καταστάσεις , απαιτείται η ενεργός συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της εθνικής ενεργειακής πολιτικής. Σε αυτήν την πολιτική πρέπει να συμπεριληφθούν μεταξύ άλλων τα έργα ενεργειακής αναβάθμισης δημόσιων κτιρίων, η τροποποίηση του προγράμματος ΑΠΟΛΛΩΝ και η διεύρυνση του ρόλου των ενεργειακών κοινοτήτων των δήμων, με διασφάλιση της διασύνδεσης τους στο δίκτυο μεταφοράς, η βελτίωση της συμμετοχής των δήμων στην πολιτική ηλεκτροκίνησης, κ.λπ.
– Η αναβάθμιση της καταστατικής θέσης των αιρετών της Αυτοδιοίκησης, με όρους ισοτιμίας σε σχέση με το υπόλοιπο πολιτικό προσωπικό της χώρας, είναι αναγκαία προϋπόθεση για τη βελτίωση της λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης. Οι αιρετοί θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους όλες τις απαραίτητες λειτουργικές, οικονομικές και θεσμικές εγγυήσεις.
– Η ενεργός συμμετοχή των Δήμων στη διαχείριση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών θα πρέπει να πάψει να περιορίζεται στην πρόσκαιρη φιλοξενία τους, αλλά να συμμετέχει στην εκπόνηση διακριτών σχεδίων δράσης για τη διαχείριση του ζητήματος, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
– Προτείνουμε τη θεσμοθέτηση επιτέλους της Μητροπολιτικής Αυτοδιοίκησης κατ’ αρχήν στα Πολεοδομικά Συγκροτήματα Αθηνών και Θεσσαλονίκης, στον πρώτο Βαθμό αυτοδιοίκησης, για τη διοίκηση διαδημοτικών αρμοδιοτήτων και ζητημάτων π.χ. κοινοί δρόμοι, λαϊκές αγορές, απορρίμματα, συγκοινωνίες κλπ.
Αυτές είναι, μεταξύ άλλων, οι 17 προτεραιότητες που θέσαμε στον Πρωθυπουργό και την Κυβέρνηση .
Πάνω στην ατζέντα αυτή θα γίνει ο διάλογος στο συνέδριο μας και στο ψήφισμα που θα εκδοθεί θα αποτυπώσουμε ενωμένοι πιστεύω, την αποφασιστικότητά μας οι προτάσεις μας να μετατραπούν σε πολιτικές που θα υλοποιηθούν.
Οι αποφάσεις που θα πάρουμε θα συνδιαμορφώσουν το νέο οδικό χάρτη της ΚΕΔΕ, που θα μας επιτρέψουν να έχουμε ισχυρό ρόλο στη διαχείριση των μεγάλων ζητημάτων, που μας απασχολούν σήμερα και θα μας απασχολήσουν και τα επόμενα χρόνια.
Θα κλείσω την τοποθέτησή μου με έναν μικρό απολογισμό των όσων πετύχαμε μέχρι σήμερα με την ενότητά μας.
Στην πορεία των προηγούμενων χρόνων δώσαμε πολλούς αγώνες για να ανατρέψουμε καταστάσεις που μας πλήγωναν.
Είναι αδιαμφισβήτητο ότι σήμερα οι Δήμοι μας είναι πιο δυνατοί και πιο αποτελεσματικοί. Έχουν γίνει πολλά και σημαντικά βήματα μπροστά, σε πολλούς τομείς.
Και πρώτα από όλα, στον τομέα της κυβερνησιμότητας.
Με την αλλαγή του εκλογικού συστήματος που διεκδικήσαμε και πετύχαμε έγινε η μεγάλη αλλαγή. Οι σημερινές αιρετές διοικήσεις των Δήμων είναι ισχυρές και μπορούν να εφαρμόσουν τα προγράμματα τους, για τα οποία ψηφίστηκαν άλλωστε από τους πολίτες.
– Αποτελεί επιτυχία το γεγονός ότι από 1.1.24 πλέον εφαρμόζεται, όσον αφορά τη χρηματοδότηση των λειτουργικών μας δαπανών, ένα νέο σύστημα κατανομής των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων. Ένα διαφανές, δίκαιο και βιώσιμο σύστημα, που αναδεικνύει την έμπρακτη αλληλεγγύη μεταξύ μας. Αποδεικνύει την ισχυρή μας βούληση να διασφαλίσουμε ότι κανένας Δήμος, καμία τοπική κοινωνία, δεν θα μείνει πίσω.
– Τα τελευταία χρόνια είχαμε επίσης στη διάθεσή μας τα περισσότερα χρήματα που είχαν ποτέ δοθεί στην αυτοδιοίκηση, για την εκτέλεση έργων, αξιοποιώντας χρηματοδοτικά εργαλεία όπως το ΕΣΠΑ, το Ταμείο Ανάκαμψης, το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» κι άλλα προγράμματα.
– Έγιναν πολλά και σημαντικά βήματα μπροστά, όσον αφορά τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρουμε στους πολίτες μας.
– Πετύχαμε σημαντική αύξηση των πόρων προς την αυτοδιοίκηση μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), μετά από μια υπερ-δεκαετή περίοδο κατακόρυφης μείωσής τους. Την περίοδο 2020-2025, οι πόροι των δήμων που προέρχονται από ΚΑΠ λειτουργικών, επενδυτικών και ειδικών δαπανών αυξήθηκαν πάνω από 35% , σε σχέση με την τριετία 2017-2019 . Το 2025 όμως δεν είναι 2019.
– Διεκδικήσαμε κι εξασφαλίσαμε σημαντικές έκτακτες χρηματοδοτήσεις για να αντιμετωπίσουμε έκτακτες κρίσεις και καταστάσεις. Δεν πρέπει να αγνοήσουμε την παραμονή της διαχείρισης του πόσιμου ύδατος στους δήμους και την εξασφάλιση της δωρεάν οικονομικής ενίσχυσης των ΔΕΥΑ 200 εκ. ευρώ. Ακόμη την αύξηση των ΚΑΠ για το 2026 και την χρηματοδότησή μας για το τέλος ταφής με 104 εκ. ευρώ για το 2025 και άλλα τόσα για το 2026.
– Για πρώτη φορά η αυτοδιοίκηση πρώτου και δευτέρου βαθμού αποκτά κοινό κώδικα.
Όμως η μεγάλη εικόνα για την Αυτοδιοίκηση δηλαδή η πλήρης εφαρμογή των άρθρων 101 και 102 του Συντάγματος εξακολουθεί να είναι για μας το μέγα ζητούμενο. Να συγκλίνουμε με την Ευρωπαϊκή Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Με αφετηρία το Συνέδριο της Αλεξανδρούπολης, αναλαμβάνουμε ΕΝΩΜΕΝΟΙ την πρωτοβουλία για να συγκροτήσουμε μια Ισχυρή Συμμαχία Ευθύνης, μεταξύ Αυτοδιοίκησης, Κεντρικού Κράτους και Κοινωνίας των Πολιτών, για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας».
Μία ισχυρή και ανεξάρτητη Τοπική Αυτοδιοίκηση σημαίνει καλύτερες πόλεις και χωριά, τόνισε ο ΠτΔ Κ. Τασούλας στο μήνυμά του
«Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι κάτι τόσο οικείο σε κάθε Ελληνίδα και σε κάθε Έλληνα. Μία ισχυρή και ανεξάρτητη Τοπική Αυτοδιοίκηση σημαίνει καλύτερες πόλεις και καλύτερα χωριά, σημαίνει ζωή σε κάθε γωνιά της Ελλάδας», επισημαίνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, σε γραπτό χαιρετισμό προς το Συνέδριο της ΚΕΔΕ.
«Έχετε αναλάβει, με την εντολή των δημοτών σας, ένα πολύ σημαντικό έργο, να κάνετε τη ζωή όλων καλύτερη, να ανταποκριθείτε στις ανάγκες και τις προσδοκίες τους, να εργαστείτε στενά με τις Περιφέρειες και το κεντρικό κράτος για να γίνουν όσα χρειάζεται ο κάθε τόπος χωριστά, αλλά και όλοι μαζί», τονίζει, απευθυνόμενος στους δημάρχους.
Αναφέρει ότι γνωρίζει τις δυσκολίες στο έργο τους από την οικονομική κρίση, την πανδημία και την ενεργειακή κρίση, αλλά σημειώνει πως παρ’ όλα αυτά, οι Δήμοι κατάφεραν να στηρίξουν τις τοπικές κοινωνίες και ιδίως όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
«Ταυτόχρονα, τα τελευταία χρόνια κληθήκατε να αξιοποιήσετε πάνω από 7 δισεκατομμύρια ευρώ πόρους, από διάφορα χρηματοδοτικά προγράμματα, και προωθήσατε έργα που αφορούν σημαντικές πτυχές της καθημερινότητάς μας -από τη βελτίωση της αγροτικής οδοποιίας, που είναι κρίσιμη για την ενίσχυση των αγροτών και των κτηνοτρόφων, αστικές αναπλάσεις σχολικά κτίρια και φυσικά πολλές υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης», προσθέτει.
Επίσης ο κ. Τασούλας εκφράζει τη χαρά του, διότι, σύντομα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα αποκτήσει ένα νέο επικαιροποιημένο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο θα της δίνει τα απαραίτητα εργαλεία, μεγαλύτερες δυνατότητες και μεγαλύτερες ευθύνες και είναι μία ευκαιρία να διορθωθούν σφάλματα και παραλείψεις.
Θ. Λιβάνιος: Εντός του Νοεμβρίου στην ΚΕΔΕ το σύνολο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Εντός του Νοεμβρίου θα δοθεί στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος το σύνολο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προτού τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, ώστε εκείνη να διατυπώσει τις προτάσεις της και στη συνέχεια να γίνει διαβούλευση με τους υπόλοιπους ενδιαφερόμενους. Τα παραπάνω ανέφερε ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, μιλώντας στο ετήσιο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ που πραγματοποιείται στην Αλεξανδρούπολη. «Ο νέος κώδικας είναι ένα τεράστιο πράγμα. Θα είναι ένα επιχειρησιακό σχέδιο το οποίο θα το λειτουργήσουμε όλοι μαζί, συγκροτημένα, με εγκυκλίους, οδηγίες, οδικούς χάρτες για να δείτε όλοι τι αλλάζει και πώς θα γίνεται η δουλειά μας στο εξής. Δεν είναι μια απλή διοικητική κωδικοποίηση και προφανώς σκοπός του κώδικα δεν ήταν να ρίξει λεφτά από τον ουρανό. Δεν μπορεί να το κάνει αυτό ο Κώδικας. Αυτό που μπορεί, είναι να κάνει τη ζωή όλων μας πιο γρήγορη» τόνισε χαρακτηριστικά ο υπουργός.
Παράλληλα υπογράμμισε: «πάμε να συζητήσουμε για την αυτοδιοίκηση, πράγματι πάμε να φτιάξουμε μια αυτοδιοίκηση ακόμη πιο σοβαρή και υπεύθυνη που θα έχει βάλει στο σύνολό της τάξη στα του οίκου της, πάμε να φτιάξουμε μια αυτοδιοίκηση που θα λογοδοτεί στους δημότες, μια αυτοδιοίκηση με ξεκάθαρο ρόλο και αρμοδιότητες, μια αυτοδιοίκηση εγγύηση για μια καλύτερη ποιότητα ζωής για όλους και εν τέλει μια αυτοδιοίκηση που θα τολμά και δεν θα φοβάται. Και αυτό το έχουμε στοίχημα όλοι μας και έχουμε μπροστά μας πολλά πράγματα να κάνουμε ακόμα και νομίζω ότι είναι μια καλή ευκαιρία να προχωρήσουμε όλοι μαζί».
Μιλώντας ειδικότερα για τον νέο κώδικα, σημείωσε ότι καταλαβαίνει γιατί από το 1994 ως τώρα δεν είχε γίνει καθώς, όπως είπε, ήταν ένα έργο πραγματικά πάρα πολύ δύσκολο, επισήμανε ότι υπήρξε ένα ομόφωνο αίτημα των συνεδρίων της ΚΕΔΕ και της ΕΝΠΕ από το 2012 έως σήμερα, σχολίασε ότι αποτελείται από πέντε κύρια βιβλία, χίλια άρθρα, πάνω από 1600 σελίδες και περιέχει οργανωτικές διατάξεις για το εκλογικό σύστημα, τον έλεγχο των προεκλογικών δαπανών, τη διακυβέρνηση, τα ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα για θέματα αρμοδιότητας των δήμων, τις αρμοδιότητες και την καταγραφή τους, τα οικονομικά της αυτοδιοίκησης, την εποπτεία και τον έλεγχο.
Ενδεικτικά ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι τίθενται ξεκάθαροι κανόνες που προσπαθούν να απαντήσουν σε πραγματικά προβλήματα, έγινε μια εκπληκτική δουλειά για τα οικονομικά της αυτοδιοίκησης, δίνεται η δυνατότητα χορήγησης επιδόματος γέννησης σε όποιον δήμο το επιθυμεί για κατοίκους και δημότες της περιοχής έως 3000 ευρώ σε κάθε παιδί, δίνεται η δυνατότητα σε όποιον το θέλει να επιχορηγεί δαπάνες για δομές πρωτοβάθμιας υγείας και για καύσιμα οχημάτων, υπάρχει τρόπος επέκτασης και σε νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς του επιδόματος στέγασης σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους και απλοποιείται όλο το πλαίσιο διαχείρισης δημοτικής περιουσίας.
Αναφερόμενος σε όσα έγιναν την τελευταία χρονιά στην τοπική αυτοδιοίκηση ο κ. Λιβάνιος επισήμανε ότι ψηφίστηκε ο νόμος για το ανθρώπινο δυναμικό που επέφερε την αύξηση της εντοπιότητας σχεδόν στο 80% των δήμων πλην Αττικής και Θεσσαλονίκης και ωφέλησε ιδιαίτερα τους ορεινούς και νησιωτικούς δήμους ώστε οι κάτοικοί τους να προσλαμβάνονται στον τόπο τους, εγκρίθηκε το σύνολο των προσλήψεων που αφορούν τις ανταποδοτικές υπηρεσίες (καθαριότητα, ηλεκτροφωτισμό, ΔΕΥΑ και ΦΟΔΣΑ) και στο λοιπό προσωπικό δόθηκε το μεγαλύτερο ποσό εγκρίσεων των τελευταίων χρόνων.
Ειδικά για τις προσλήψεις, απευθυνόμενους στους δημάρχους της χώρας, τόνισε: «στο λοιπό προσωπικό, το πλην των ανταποδοτικών, φέτος σχεδόν φτάσαμε στο μεγαλύτερο ποσοστό εγκρίσεων που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια, θα προκηρυχθούν όλες αυτές οι θέσεις ιδίως ΠΕ και ΤΕ από τη δεξαμενή των επιτυχόντων του γραπτού διαγωνισμού του 2025, που έγινε τον Ιούλιο και θα τρέξουν πολύ πιο γρήγορα. Για τους ΤΕ βρήκαν οριστικά αποτελέσματα αναμένονται οι ΠΕ, οι ΥΕ έχουν βγει προσωρινά είναι θέμα εβδομάδων να βγουν οριστικά αποτελέσματα. Συνολικά από το 2019 έχουμε φτάσει στις 19.000 εγκρίσεις θέσεων για την αυτοδιοίκηση που έχουν δοθεί αυτά τα 6 χρόνια. Ο αριθμός αυτός είναι σημαντικός. Έχετε τη δυνατότητα να κατευθύνετε τις προσλήψεις σε συγκεκριμένες ειδικότητες και αυτές βεβαίως θα μπορέσουμε και με διατάξεις που περάσαμε να έρθουν ακόμη πιο γρήγορα κυρίως με την εντοπιότητα και κυρίως με τον περιορισμό των αναπληρώσεων που ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα. Ο επιτυχών δεν διοριζόταν και περιμέναμε σχεδόν ένα χρόνο να έρθει ο δεύτερος, κοκ».
Παράλληλα επισήμανε ότι τον Ιανουάριο καταβλήθηκαν 104 εκ. ευρώ ως έκτακτη επιχορήγηση για το τέλος ταφής του προηγούμενου έτους, ενώ συνολικά σε 66 δήμους της Αττικής πληρώθηκαν 48 εκ. ευρώ ληξιπρόθεσμα του ΕΔΣΝΑ (Ειδικού Διαβαθμικού Συνδέσμου Νομού Αττικής), λύθηκε το πρόβλημα της διπλοπληρωμής του τέλους ταφής από δήμους της Αττικής, αυξήθηκαν οι προϋπολογισμοί των ΚΑΠ και σε έναν χρόνο δόθηκαν 121 εκ. ευρώ, προχωράει νέα οικονομική ενίσχυση που θα είναι της τάξης των 105 – 110 εκ. ευρώ, καλύφθηκαν οι μισθολογικές αυξήσεις συνολικά του 2025 με την αύξηση των ΚΑΠ, καλύφθηκαν οι αυξήσεις των αιρετών από τις αρχές του 2025, τριπλασιάζεται από το νέο έτος το κονδύλιο για τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων και θα δοθεί τις επόμενες μέρες έκτακτη επιχορήγηση 28 εκ. ευρώ για τα λειτουργικά των σχολείων και 50 εκ. ευρώ για δικαστικές αποφάσεις. «Αυτά αθροίζοντας το 2025 είναι 446 εκ. ευρώ, είναι μια σημαντική ενίσχυση δεδομένων των συνθηκών» σχολίασε.
Από την άλλη πλευρά ο υπουργός Εσωτερικών διερωτήθηκε αν «έχουν κάνει όλοι οι δήμοι την ίδια προσπάθεια, ή σημαντική προσπάθεια για τα ίδια έσοδα» και τόνισε την ανάγκη να αυξηθεί η εισπραξιμότητα από την πλευρά των δήμων λέγοντας: «Αν αυξήσουμε την εισπραξιμότητα το ποσό που θα πάρουν συνολικά οι δήμοι της χώρας, είναι 150 εκ ευρώ ετησίως». «Είναι πολύ άδικο να μην αξιοποιούμε χρηματοδοτικά εργαλεία ιδίως όταν υπάρχει πίεση» είπε και πρόσθεσε: «για παράδειγμα εδώ και έναν χρόνο και κάτι είναι ανοιχτή μια πρόσκληση 15 εκατομμυρίων ευρώ για επιδότηση στειρώσεων αδεσπότων σκύλων. Η συμμετοχή των δήμων είναι ελάχιστη». Ακόμη χαρακτήρισε στενάχωρο να υπογράφεται παρακράτηση εισφορών των δήμων από τους ΚΑΠ και τους ΦΟΔΣΑ ή να μην πληρώνουν οι δήμοι τις εισφορές σε συνδέσμους που συμμετέχουν. «Το θεωρώ ανήκουστο να μην πληρώνουν οι δήμοι τα σκουπίδια και να έρχεται το κακό το κράτος και να λέει ‘α δε θα σου τα πάρω θα σου τα πάρω με το ζόρι από τα ανταποδοτικά για να μην δημιουργηθεί κρίση’» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ειδική αναφορά έκανε ο υπουργός στις ΔΕΥΑ λέγοντας ότι «προτείνεται μια οριστική λύση με δύο άξονες: τη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού και την αποτελεσματική λειτουργία τους προς όφελος όλων». Επομένως, όπως εξήγησε, οι ΔΕΥΑ θα μπουν στο παρατηρητήριο οικονομικής αυτοτέλειας, θα ελέγχεται ο προϋπολογισμός τους που θα πρέπει να είναι ισοσκελισμένος, θεσπίζεται η υποχρέωση να βεβαιώνεται και να βοηθάει η ΑΑΔΕ τις ΔΕΥΑ να εισπράττουν οι πάνω από 90 μέρες ληξιπρόθεσμες οφειλές του νερού ενώ το υπουργείο είναι διατεθειμένο να εξεταστεί μια ειδική προκήρυξη μόνιμου προσωπικού για τις ΔΕΥΑ με βάση το νέο πλαίσιο και τις ανάγκες που θα διαμορφωθούν. Τέλος ο υπουργός γνωστοποίησε ότι ανοίγει η πλατφόρμα κατηγορίας 5 για τα κοινωφελή κτίρια, σχολεία, παιδικούς σταθμούς που είναι αυθαίρετα και δεν έχουν νομιμοποιηθεί ώστε να πάρουν άδειες λειτουργίας και να ενταχθούν σε χρηματοδοτικά εργαλεία. Οι λεπτομέρειες που θα οριστούν θα νομοθετηθούν εντός του Νοεμβρίου.
Β. Σπανάκης: «Σεβασμός στην αυτοδιοίκηση πρέπει να γίνεται με έργα και στην πράξη»
Στον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής Νίκο Ανδρουλάκη ο οποίος, από το βήμα του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της ΚΕΔΕ, κατηγόρησε την κυβέρνηση για περιφρόνηση των θεσμών και τόνισε ότι χρειάζεται μια θεσμική επανάσταση σεβασμού σε όλες τις δομές, απάντησε ο υφυπουργός Εσωτερικών, Βασίλειος Σπανάκης. «Επειδή άκουσα τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να μιλάει για σεβασμό στην αυτοδιοίκηση, του απαντώ ότι σεβασμός στην αυτοδιοίκηση πρέπει να γίνεται με έργα και στην πράξη. Έτσι εμείς σεβόμαστε την αυτοδιοίκηση» είπε ο κ. Σπανάκης μιλώντας στο συνέδριο που διεξάγεται στην Αλεξανδρούπολη. Ο κ. υφυπουργός Εσωτερικών επισήμανε ότι «όλα αυτά τα χρόνια που στο τιμόνι της χώρας βρίσκεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας οι χρηματοδοτήσεις στην αυτοδιοίκηση γίνονται ταυτόχρονα με μείωση της φορολογίας και στους άμεσους και στους έμμεσους φόρους».
«Ακούσαμε τους εκπροσώπους των κομμάτων και τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ από αυτό το βήμα να μιλάει για το μέλλον της αυτοδιοίκησης, αλλά από τα λεγόμενα βγήκε το συμπέρασμα ότι θα φέρει νέους φόρους» είπε ο κ. Σπανάκης και πρόσθεσε ότι τα τελευταία έξι χρόνια δεν υπήρξε ούτε ένας νέος φόρος, αντιθέτως σημειώθηκαν μειώσεις φόρων. «Αυτό είναι το DNA της κυβερνητικής μας πολιτικής. Έτσι θα ακολουθήσουμε τα επόμενα χρόνια για την αυτοδιοίκηση» συμπλήρωσε και υπογράμμισε: «δεν ακούστηκε από τον υπουργό ότι σας ζητούμε να αυξήσετε τα δημοτικά τέλη. Μακριά από εμάς αυτές οι λογικές».
Για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης επισήμανε ότι «δεν είναι ουρανοκατέβατος αλλά είναι ένας κώδικας που πριν ακόμη βγει στη δημόσια διαβούλευση θα είναι στα θεσμικά όργανα της αυτοδιοίκησης για να έρθουν με τις δικές τους παρατηρήσεις». Μεταξύ άλλων ανέφερε ότι στον νέο πρότυπο κανονισμό λειτουργίας δημοτικού συμβουλίου προβλέπεται η συμμετοχή των πολιτών στα θέματα που απασχολούν τις γειτονιές τους, προωθήθηκαν μια σειρά από προεδρικά διατάγματα για αναγνωρίσεις οικισμών και επίλυση αιτημάτων της ίδιας της αυτοδιοίκησης, έχουν λυθεί ζητήματα που αφορούν ιστορικές έδρες δήμων ενώ η αυτοδιοίκηση και με τη συνεισφορά των εργαζομένων είναι πρωταγωνίστρια στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία.
Παρουσιάζοντας οικονομικά μεγέθη τόνισε ότι από το 2019 μέχρι σήμερα οι ΚΑΠ των δήμων αυξήθηκαν κατά 54% ενώ την τελευταία 6ετία έγιναν 10.308 έργα συγκεκριμένα έργα, μικρά, μεσαία και μεγάλα στην αυτοδιοίκηση που ξεπερνούν τα 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ. «Αυτή είναι η κυβερνητική μας πολιτική. Έτσι σεβόμαστε την αυτοδιοίκηση, έτσι θα συνεχίσουμε και τα επόμενα χρόνια να ενισχύουμε την αυτοδιοίκηση α και β βαθμού» πρόσθεσε.
Για τον εκσυγχρονισμό των ΚΕΠ ανέφερε ότι από το σύνολο των δήμων το 36% ολοκλήρωσαν την αναβάθμιση των ΚΕΠ, για τα ζώα συντροφιάς προανήγγειλε τον πολλαπλασιασμό των δαπανών για την αντιμετώπιση του προβλήματος και ζήτησε από τους δήμους να συνεργαστούν ακόμη περισσότερο με τους αρμόδιους για τη σύνταξη επιχειρησιακών σχεδίων ενώ για τις μεταρρυθμίσεις στα ληξιαρχεία τόνισε ότι θα γίνει η τροποποίηση και επικαιροποίηση του ληξιαρχικού νόμου μετά από το 1976, με απλούστευση διαδικασιών, ψηφιοποίηση έγχαρτου αρχείου και στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και της ταλαιπωρίας των πολιτών.
Θ. Κοντογεώργης: Εθνικό πρόγραμμα για την Ελλάδα του 2035, με συντονισμό κυβέρνησης και αυτοδιοίκησης
Ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, συμμετείχε στις εργασίες του ετήσιου συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη και απηύθυνε ομιλία με τίτλο: «Ελλάδα 2025-2035: Εθνικός σχεδιασμός για την περιφερειακή ανάπτυξη και συνεργασία με την αυτοδιοίκηση».
Αρχικά ο υφυπουργός αναφέρθηκε στο νέο σχήμα συνεργασίας της κυβέρνησης με την αυτοδιοίκηση μέσα από την Εθνική Στρατηγική για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη, που ξεκίνησε από τον Έβρο, πριν ένα χρόνο, όταν παρουσιάστηκε το Τοπικό Σχέδιο για την ανάπτυξη και ανασυγκρότηση της περιοχής, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
«Η αλλαγή αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη εθνική και ευρωπαϊκή συγκυρία για το μέλλον της Ευρώπης και της περιφερειακής ανάπτυξης και συνδέεται με τον εθνικό στόχο για την διπλή σύγκλιση, ώστε το μέρισμα της ανάπτυξης να κατανέμεται δίκαια, αναλογικά και με ομοιογενή τρόπο σε ολόκληρη τη χώρα», είπε και εξήγησε πως «παρά την αδιαμφισβήτητη πρόοδο που έχει σημειωθεί, υπάρχουν εμμένουσες διαπεριφερειακές και ενδοπεριφερειακές ανισότητες, αλλά και ανισότητες εντός του ίδιου νομού».
Ακολούθως, ο κ. Κοντογεώργης συνέδεσε την ανάγκη για περιφερειακή σύγκλιση με την τρέχουσα ευρωπαϊκή συζήτηση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και την ανάκτηση της στρατηγικής αυτονομίας της μέσα από τις απαιτούμενες αμυντικές δαπάνες.
«Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2035 που συζητείται τώρα στην ΕΕ, είναι ο νέος προϋπολογισμός – το χρηματοδοτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το 2027. Για πρώτη φορά κάθε χώρα θα αποκτήσει ένα ενιαίο εθνικό πρόγραμμα έως το 2035, το οποίο θα είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας κεντρικής κυβέρνησης και αυτοδιοίκησης. Υπάρχει πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο μια κοινή κατανόηση ότι απαιτείται συστηματικότερος σχεδιασμός, γιατί οι πόροι που έχουν δαπανηθεί μέχρι τώρα δεν είχαν το απαιτούμενο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα», ανέφερε.
Σημείωσε ότι ο σχεδιασμός για τον νέο προϋπολογισμό απαιτεί έναν ενιαίο προγραμματισμό που θα ενσωματώνει τις προτεραιότητες των εθνικών και τοπικών αρχών, τις αναγκαίες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, αλλά και τον συντονισμό των χρηματοδοτικών εργαλείων.
«Στη νέα περίοδο θα υπάρχει ένα ενιαίο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων με συγχωνευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία. Η ελληνική κυβέρνηση έχοντας την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα κληθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2027 να πετύχει συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το νέο προϋπολογισμό, αλλά το κοινό, εθνικό πλέον, πρόγραμμα θα είναι έτοιμο νωρίτερα, ώστε να εξασφαλίσουμε επαρκείς πόρους για την ισόρροπη ανάπτυξη. Για να έχει επιτυχία ένα τέτοιο πρόγραμμα θα πρέπει να ενσωματώνει το τοπικό αφήγημα και την τοπική ανησυχία. Υπηρετούμε εν τοις πράγμασι κι όχι προσχηματικά την αρχή της επικουρικότητας, μέσα από τη διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες», τόνισε.
Στη συνέχεια ο υφυπουργός αναφέρθηκε στις εθνικές πολιτικές της κυβέρνησης, οι οποίες συνέχονται με την περιφερειακή ανάπτυξη και απαντούν στις τοπικές ανάγκες και προτεραιότητες. Αυτές περιλαμβάνουν τη δημογραφική πρόκληση, τη διαχείριση των υδάτων και τον αντιπλημμυρικό σχεδιασμό, τον πρωτογενή τομέα, τον χωρικό σχεδιασμό, και φυσικά τις οδικές, λιμενικές, και σιδηροδρομικές διασυνδέσεις, τον συντονισμό των χρηματοδοτικών εργαλείων, τον σχεδιασμό για ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, τη νησιωτικότητα, τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και την προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και τον περιφερειακό σχεδιασμό στην εκπαίδευση.
«Εντάσσουμε την περιφερειακή οπτική στις οριζόντιες πολιτικές και στα χρηματοδοτικά εργαλεία, αξιολογώντας τις ειδικές ανάγκες κάθε περιοχής. Οι εθνικές πολιτικές πρέπει να ενσωματώνουν από την αρχή την περιφερειακή οπτική. Στο νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης νομοθετήσαμε σχετικά, ώστε να υπάρχει συνεργασία μεταξύ φορέων που σχεδιάζουν και υλοποιούν τα τομεακά, περιφερειακά και ειδικά προγράμματα, σύμφωνα με τις από κοινού συμφωνημένες προτεραιότητες που προκύπτουν μέσα από ευρείες διαδικασίες διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες. Αξιοποιούμε αυτή τη διαβούλευση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο εντάσσοντάς την σε έναν λεπτομερή σχεδιασμό για αυτά που θα αποτελέσουν τον οδικό χάρτη της πατρίδας μας για τα επόμενα χρόνια», είπε.
Μ. Πικραμένος: «Το κράτος δικαίου δεν είναι κάτι έξω από εμάς, είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι για την τήρησή του»
«Το κράτος δικαίου είμαστε εμείς» υπογράμμισε ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας Μιχάλης Πικραμένος κατά την ομιλία του στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη.
Ο κ. Πικραμένος τόνισε ότι το Σύνταγμα κατοχυρώνει την οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, ωστόσο αυτή η αυτοτέλεια δεν μπορεί να νοηθεί έξω από ένα πλαίσιο θεσμικού ελέγχου. «Σε μια δημοκρατία δεν υπάρχουν θεσμοί που δεν ελέγχονται», επισήμανε, εξηγώντας ότι οι δήμοι λογοδοτούν διπλά: πολιτικά, απέναντι στους πολίτες μέσω των εκλογών, και νομικά, μέσω της εποπτείας του κράτους. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ενίσχυση της αυτοδιοίκησης σε αρμοδιότητες, πόρους και ανθρώπινο δυναμικό πρέπει να προχωρά παράλληλα με την ενίσχυση της εποπτείας, ως προϋπόθεση διαφάνειας και δημοκρατικής ευθύνης.
«Εκείνο το οποίο λειτουργεί ως ομπρέλα σε όλο το ελληνικό Σύνταγμα και σε όλο το διοικητικό σύστημα, είναι η αρχή του κράτους δικαίου, ειδικότερη εκδήλωση της οποίας, είναι η αρχή της νομιμότητας, στην οποία είμαστε υποχρεωμένοι όλοι να υπακούμε» είπε ο κ. Πικράμενος και πρόσθεσε:
«Είτε είμαστε αιρετοί, είτε δεν είμαστε αιρετοί και είμαστε δημόσιοι λειτουργοί υπό άλλες ιδιότητες… Πρέπει να σημειώσω ότι όλοι οι θεσμοί έχουμε προβλήματα. Και εμείς στο Συμβούλιο Επικρατείας είμαστε 170 δικαστές με 100 υπαλλήλους. Είμαστε από τις χειρότερες αναλογίες δικαστών υπαλλήλων πανευρωπαϊκά. Παρόλα αυτά δεν μας πτοεί αυτό. Συνεχίζουμε να κάνουμε αυτό που μας αναλογεί. Το κράτος δικαίου είμαστε εμείς, κυρίες και κύριοι. Δεν είναι κάποιος από έναν άλλο πλανήτη. Και είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι και συνυπόλογοι γι’ αυτό. Και θα έλεγα ότι εγώ πάντοτε στις ομιλίες μου ξεκινάω κάνοντας την κριτική για το χώρο μου. Όπως εμείς καθυστερούμε στην έκδοση των αποφάσεων, όπως εμείς δεν ανταποκρινόμαστε όπως πρέπει στο ατομικό δικαίωμα δικαστικής προστασίας, έτσι και οι δήμοι δεν ανταποκρίνονται σε ορισμένα θέματα απέναντι στους πολίτες με τον τρόπο που πρέπει».
Ο κ. Πικράμενος στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της νομιμότητας και της εφαρμογής της, τονίζοντας: «Η αρχή του κράτους δικαίου και η αρχή της νομιμότητας δεσμεύει όλους μας, αιρετούς και μη. Δεν είναι επιλογή, είναι θεμέλιο της δημοκρατίας μας».
Σύμφωνα με τον κ. Πικραμένο, ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση αφορά τη μη συμμόρφωση στις δικαστικές αποφάσεις, ειδικά στις περιπτώσεις όπου οι δήμοι οφείλουν να εκδώσουν νέες διοικητικές πράξεις μετά από ακύρωση προηγούμενων αποφάσεων.
Η αδυναμία ή απροθυμία συμμόρφωσης, όπως τόνισε, έχει οδηγήσει την Ελλάδα σε καταδικαστικές αποφάσεις από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου και καθιστά το υφιστάμενο σύστημα αναποτελεσματικό.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη διαδικασία διαβούλευσης για τις πολεοδομικές μελέτες, η οποία σύμφωνα με την εμπειρία του Συμβουλίου της Επικρατείας παραμένει «πτωχή», με αποτέλεσμα να περιορίζεται ο συμμετοχικός χαρακτήρας του σχεδιασμού και να υποβαθμίζεται η ποιότητα των αποφάσεων. Εξίσου κρίσιμο χαρακτήρισε το ζήτημα των απαλλοτριώσεων, καλώντας τους δήμους να προχωρούν σε ρεαλιστικό σχεδιασμό, με εξασφαλισμένα χρηματοδοτικά εργαλεία, πριν δεσμεύσουν ιδιωτικές περιουσίες επί χρόνια.
Ο κ. Πικραμένος έκανε ιδιαίτερη μνεία και στην ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος και των δημόσιων χώρων, επισημαίνοντας ότι οι δήμαρχοι δεν είναι μόνο πολιτικοί εκπρόσωποι, αλλά και διοικητικοί ηγέτες, με ευθύνη εφαρμογής του νόμου ακόμα και όταν αυτό έρχεται σε σύγκρουση με επιμέρους συμφέροντα. «Το δημόσιο συμφέρον προηγείται του ατομικού», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η ευθύνη των αιρετών δεν αφορά μόνο τις επόμενες εκλογές, αλλά και τις επόμενες γενιές.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του σε νοοτροπίες που αντιμετωπίζουν τη νομιμότητα ως εμπόδιο, φέρνοντας ως παράδειγμα πρώην αιρετό, ο οποίος είχε πει κάποτε ότι «η νομιμότητα είναι γραφειοκρατία, η επέκταση είναι δημιουργία». Ο κ. Πικραμένος στηλίτευσε τέτοιες στάσεις, λέγοντας:
«Όταν το άκουσα αυτό από έναν πρώην αιρετό, να σας πω την αλήθεια τρόμαξα. Δεν είναι γραφειοκρατία η νομιμότητα, η νομιμότητα είναι το προϊόν της λαϊκής θέλησης. Οι νόμοι ψηφίζονται από κυβερνήσεις και από βουλές που εκφράζουν τη λαϊκή θέληση. Εάν θέλουμε τους νόμους αυτούς να τους αλλάξουμε, τους κάνουμε με ένα συγκροτημένο τρόπο, με ένα θεσμικό τρόπο, όχι για να ικανοποιήσουν ατομικά, ή συλλογικά συμφέροντα, αλλά προκειμένου να ικανοποιήσουν το δημόσιο συμφέρον. Αυτή είναι η έννοια του νόμου, μετά από στάθμιση έννομων αγαθών».
Το Ελεγκτικό Συνέδριο ενισχύει το θεσμικό ρόλο των δήμων, τόνισε η πρόεδρος του, Σωτηρία Ντούνη
«Το Ελεγκτικό Συνέδριο, δεν διασφαλίζει μόνο τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση των πόρων των δήμων, αλλά μεριμνά και για την ενίσχυση του θεσμικού τους ρόλου τους και την καλή διακυβέρνηση» τόνισε η Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Σωτηρία Ντούνη, στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη.
Η κ. Ντούνη ανέδειξε τον κομβικό ρόλο του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη στήριξη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και υπογράμμισε τη σημασία της διαφάνειας, της ορθής διαχείρισης και της πρόληψης φαινομένων κακοδιοίκησης.
«Όλοι γνωρίζετε το Ελεγκτικό Συνέδριο, το ανώτερο δημοσιονομικό δικαστήριο και τον ανώτερο ελεγκτικό θεσμό της χώρας» είπε η κ. Ντούνη και αφού ανέφερε ότι η αποστολή του θεσμού δεν εξαντλείται μόνο στην επιβολή κυρώσεων, αλλά είναι καθοδηγητική πρόσθεσε:
«Δε διασφαλίζει μόνο τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση των πόρων των δήμων, αλλά μεριμνά και για την ενίσχυση του θεσμικού τους ρόλου και την καλή διακυβέρνηση».
Η κ. Ντούνη αναφέρθηκε ειδικότερα στα συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου, που από το 2020 έχει εισάγει το Ελεγκτικό Συνέδριο στους δήμους μιας λειτουργίας κρίσιμης για την οικονομική και διοικητική υγεία των ΟΤΑ. Τα συστήματα αυτά, όπως εξήγησε, συνδέονται άμεσα με τον δήμαρχο και προσφέρουν ουσιαστική θωράκιση απέναντι σε οικονομικούς και θεσμικούς κινδύνους. «Το σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου υπάγεται απευθείας στον δήμαρχο και στηρίζεται στην καταγραφή των διαδικασιών με δημοσιονομικές συνέπειες… Πρώτα απ’ όλα προστατεύει τον δήμαρχο, ενισχύει τη διαφάνεια και ενδυναμώνει την υπευθυνότητα».
Όπως είπε η κ. Ντούνη η προστασία αυτή συνδέεται με συγκεκριμένους κινδύνους που συχνά απειλούν τους δήμους, κίνδυνοι όπως, υλικής απώλειας (π.χ. υπεξαίρεση χρημάτων), απεμπόλησης εσόδων (π.χ. μη είσπραξη δημοτικών τελών), ανάληψη υποχρεώσεων χωρίς δυνατότητα κάλυψης, ή λήψη δανείων χωρίς επαρκή μελέτη, παράτυπες αναθέσεις σε προμήθειες ή έργα χωρίς νόμιμες διαδικασίες, παράτυπες πληρωμές, όπως εκταμίευση χωρίς παραλαβή αγαθών, κ.α.
Η Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξήγησε ότι κίνδυνοι αυτοί, όταν δεν εντοπίζονται έγκαιρα, οδηγούν σε οικονομικές επιβαρύνσεις, απώλεια πόρων, δικαστικές διεκδικήσεις από τρίτους και προσωπικούς καταλογισμούς σε αιρετούς. Επεσήμανε, δε, ότι η καταγραφή διαδικασιών και ο σαφής προσδιορισμός των υπευθύνων αποτελεί «δικλείδα ασφαλείας» για τον δήμαρχο, ο οποίος διαφορετικά μπορεί να βρεθεί να λογοδοτεί για λάθη άλλων υπηρεσιακών παραγόντων.
Στο πλαίσιο αυτό, η κ. Ντούνη ανέλυσε τον ρόλο της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία «καταγράφει αναλυτικά όλες τις διαδικασίες, εντοπίζει τους δημοσιονομικούς κινδύνους και προβλέπει τις κατάλληλες δικλείδες για την αντιμετώπισή τους». Σε δεύτερο επίπεδο, η Επιτροπή Ελέγχου «εποπτεύει και παρακολουθεί τις εργασίες της μονάδας και επιλύει τις διαφωνίες που τυχόν ανακύπτουν μεταξύ του δημάρχου και της μονάδας».
Η κ. Ντούνη αναφέρθηκε και στις πρώτες παρατηρήσεις από την εφαρμογή του εργαλείου του εσωτερικού ελέγχου. Όπως είπε, «πολλοί δήμοι δεν έχουν συστήσει και στελεχώσει μονάδες εσωτερικού ελέγχου», ενώ όσοι το έχουν πράξει, συχνά δεν διαθέτουν κανονισμούς λειτουργίας, πλήρη χαρτογράφηση διαδικασιών, ή εντοπισμό κινδύνων.
Ειδική μνεία έκανε στις περιπτώσεις ανάθεσης από δήμους της εγκατάστασης των συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου σε συνεργάτες, σε ιδιώτες, όπου εντοπίστηκαν σοβαρές αδυναμίες.
«Το 80% των αναθέσεων έχει ανατεθεί σε τρεις μόνο εξωτερικούς συνεργάτες» τόνισε η κ. Ντούνη. Πρόσθεσε, επίσης, ότι παρατηρήθηκε περίπτωση όπου δεν διερευνήθηκε η ύπαρξη συνθηκών σύγκρουσης συμφερόντων σε ότι αφορά τον ανάδοχο και τέλος, για άλλες περιπτώσεις συστημάτων που παραδόθηκαν στους δήμους, πρόσθεσε: «Μέρος των καταγεγραμμένων διαδικασιών δεν ήταν σε ισχύ, ή δεν ήταν λειτουργικές».
Η πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκλεισε την ομιλία της τονίζοντας ότι η εγκατάσταση ουσιαστικών μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου αποτελεί όχι απλώς θεσμική υποχρέωση, αλλά αναγκαία συνθήκη υγιούς διοίκησης και πρόσθεσε :
«Η εμπέδωση της κουλτούρας του εσωτερικού ελέγχου συνιστά το πλέον πρόσφορο εργαλείο πρόληψης της κακοδιαχείρισης στη πηγή…Συγχρόνως, ο δήμαρχος προστατεύεται από τυχόν απόδοση δημοσιονομικών ευθυνών».
Ν. Ανδρουλάκης: «Σταματήστε, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας να περιφρονείτε τους θεσμούς αλλά και τον ίδιο τον ελληνικό λαό»
«Να σταματήσει η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας να περιφρονεί τους Θεσμούς, αλλά και τον ελληνικό λαό», επισήμανε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, από το βήμα του Συνεδρίου της ΚΕΔΕ.
Ο κ. Ανδρουλάκης έκανε ειδική αναφορά στα γεγονότα που συγκλονίζουν την Κρήτη τις τελευταίες μέρες και υπογράμμισε:
«Η Κρήτη συγκλονίζεται από ένα έγκλημα το οποίο παρακολουθήσαμε όλοι τις τελευταίες μέρες. Τι έπρεπε να κάνει ένα σύγχρονο πολιτικό σύστημα; Να πάρει πρωτοβουλίες -και θεσμικές- όχι μόνο ρητορικές για να εγγυηθεί την ασφάλεια, να μειώσει την οπλοκατοχή, να μην υπάρχουν «ειδικές» ζώνες. Αυτό δεν είναι μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα; Αντί αυτών των πρωτοβουλιών, ακούσαμε σήμερα τον λαλίστατο κ. Γεωργιάδη -αυτές τις κρίσιμες μέρες που θρηνεί η Κρήτη- να μας παρουσιάζει ως παράδειγμα οπλοκατοχής τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, που έχουν συγκλονιστεί από εκατοντάδες εγκλήματα σε σχολεία, σε νοσοκομεία, στην καθημερινή κοινωνική ζωή. Σταματήστε, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας να περιφρονείτε τους θεσμούς αλλά και τον ίδιον τον ελληνικό λαό».
Θ. Ξανθόπουλος: Πρέπει να υπάρξει άμεση οικονομική ενίσχυση των δήμων
«Η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στα όριά της και αν δεν υπάρξουν άμεσες αλλαγές, είναι δεδομένο ότι θα κληθούν οι πολίτες να πληρώσουν, όπως συνήθως, τον λογαριασμό, που θα είναι ιδιαίτερα τσουχτερός, και θα δουν την καθημερινότητά τους να βάλλεται υπέρμετρα», τόνισε ο βουλευτής και τομεάρχης Εσωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, κατά την ομιλία του στο συνέδριο της ΚΕΔΕ.
«Ενδεικτικό της νοοτροπίας που διακατέχει την κυβέρνηση είναι η κατάργηση των ΕΛΤΑ», είπε και συνέχισε: «Θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρξει άμεση οικονομική ενίσχυση των δήμων σύμφωνα με τις προτάσεις της ΚΕΔΕ. Να υπάρξει αναστολή της αφαίρεσης των αρμοδιοτήτων και των πόρων και να υπάρξει, διαμέσου του ενιαίου κώδικα μεταφορά κοστολογημένων αρμοδιοτήτων, στελέχωση με το απαραίτητο προσωπικό και νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα για την Αυτοδιοίκηση. Αξιοποίηση έστω και τώρα του Ταμείου Ανάκαμψης για χρηματοδότηση λιμναζόντων έργων».
Π. Φιλίππου: «Η σημερινή οικονομική κατάσταση των Δήμων είναι αποτέλεσμα της κυβερνητικής πολιτικής»
«Η Αυτοδιοίκηση δεν βρίσκεται σήμερα στο ύψος των δυνατοτήτων της, στο ύψος των αναγκών που απαιτεί η κοινωνία», είπε ο εκπρόσωπος της Νέας Αριστεράς, Πέτρος Φιλίππου, στην ομιλία του στο συνέδριο της ΚΕΔΕ.
«Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες αγωνίζονται να σταθούν όρθιοι μέσα σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο γραφειοκρατία, υποχρηματοδότησης και κρατικού συγκεντρωτικού εναγκαλισμού», τόνισε και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί «τη συνεχή υποβάθμιση και απαξίωσης του θεσμού της Αυτοδιοίκησης».
«Mετά από χρόνια συγκεντρωτικών μεταρρυθμίσεων, περιορισμένης χρηματοδότησης και εξάρτησης από το κεντρικό κράτος έχει χάσει η Αυτοδιοίκηση, σε μεγάλο βαθμό, τον αυτοτελή δημοκρατικό και κοινωνικό της χαρακτήρα. Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες λειτουργούν συχνά ως διοικητικοί μηχανισμοί εκτέλεσης πολιτικών άνωθεν και οι πολίτες αισθάνονται αποκομμένοι από τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η σημερινή οικονομική κατάσταση των Δήμων είναι αποτέλεσμα της κυβερνητικής πολιτικής», υπογράμμισε.